|

حسینی‌مهر:

سالم بمان، آفت نزن، همین کافی‌است

عسل عباسیان

ناصر حسینی‌مهر، کارگردان و مؤلف حوزه تئاتر، فارغ‌التحصیل و بازیگر تئاتر آناهیتا (تهران)، دانش‌آموخته مدرسه عالی هنر (پاریس) و نماینده پیشین «مرکز ملی تئاتر ایران» در انستیتو بین‌المللی تئاتر (فرانسه) که همکاری و استخدام در تئاترهای گوناگون آلمان به‌عنوان بازیگر، طراح صحنه، چهره‌پرداز و دستیار کارگردان را در سالیان فعالیت هنری‌اش پشت‌سر گذاشته، در پنج‌دقیقه از آرزوها و تجربه‌هایش گفته است. این کارگردان مهاجر در سال 1384 پس از سال‌ها دوری از وطن، به ایران بازگشت، در ادامه از احوالات او خواهید خواند:
این‌روزهایم با صادق هدایت
این‌روزها به‌دور از همه هیاهوهای پوچ و بیهوده، روی متن نمایش «سه قطره کابوس»، روایتی آزاد از «بوف کور» و «سه قطره خون» صادق هدایت، متمرکز هستم و همچنین فراهم‌کردن تمریناتش.
روزهای ناخوش تئاتر
هیچ تئاتری اخیرا برایم جالب نبوده، روزهای خوشی را در تئاتر ایران نمی‌گذرانیم. در این فرصت کوتاه اجازه دهید کمی از این دوران فترت تئاتری بگویم. ببینید، بساط موجود تئاتر ما که وارث حدود 30 سال سیاست‌گذاری‌های نادرست در این رشته بوده باید تغییر کند و مدیران فرهنگی بهتر است به پدیده تئاتر جدی‌تر و کارشناسانه‌تر نگاه کنند، راهکار این نیست که هر دولتی از راه می‌رسد فقط «مهره‌ها» را جابه‌جا کند، یا سلیقه‌ها را در برگزاری جشنواره‌های ریزودرشت تغییر دهد، نه، راهش این نیست. به‌گمان من باید در وهله نخست تکلیف تئاتر این سرزمین روشن شود. اگر این کشور نیاز به تئاتر دارد باید در دایره‌ای از برنامه‌ریزی‌های بنیادی و با شناخت از استعدادها و ظرفیت‌های فرهنگی داخلی و اطلاع از دستاوردهای تئاتر جهان، این رشته از هنر را نهادینه کرد. اگر هم چنین نیازی احساس نمی‌شود، وقت و نیروی جوانان را هدر ندهیم و روند‌ روبه‌فزونی پذیرش سالانه دوهزار دانشجو و صدور مجوز تماشاخانه‌ها و آموزشگاه‌های غیراستاندارد را هرچه زودتر متوقف کنیم.
یأس و سرخوردگی جوانان
هیچ دورنمای روشنی برای تئاتر پیدا نیست. متأسفانه یأس و سرخوردگی جامعه تئاتری ما را فراگرفته، به‌خصوص در لایه‌های جوان این رشته، فضایی پر از تشنج و سوءتفاهم حاکم است. هیچ‌گونه یگانگی و همدلی میان هنرمندان دیده نمی‌شود. مسئولان با عدم اعتماد به ما نگاه می‌کنند که مبادا با نوشته‌ای، اجرائی یا قطعه‌ای چیزی را خراب کنیم، مبادا حرفی زده شود که به گوشه قبای مدیری، یا جریانی بربخورد. از آن‌سو، رقابت بین هنرمندان جایش را به‌ زخم‌زدن‌ها و حذف دیگری داده است. چه باید کرد؟ به کجا باید پناه برد؟ به نسل گذشته که امیدی نیست، آنها یا رفته‌اند یا از رمق افتاده‌اند. از کی و کجا باید مدد گرفت تا بشود این قایق کوچک تئاتر را به آب انداخت؟
پناه بر تنهایی
برای الهام‌گرفتن در هنر به خلوت تنهایی می‌روم که گوشه‌ای امن‌تر از آن نیست.
ادبیات اوضاع بهتری دارد
طی این سال‌ها در تئاتر هیچ نقدی نخوانده‌ام که جلبم کند. اما در حوزه ادبیات قدم‌های مهمی در تألیف و ترجمه برداشته شده، به‌خصوص در بررسی آثار هدایت کتاب‌های ارزنده‌ای از کاتوزیان، بهارلو، آجودانی، صنعتی و چند پژوهشگر دیگر مطالعه کرده‌ام.
بزرگ‌ترین معلمانم
بزرگ‌ترین معلمان من مهین اسکویی و یوجنیو باربا بوده‌اند.
متقلب نیستم
بزرگ‌ترین سوءتفاهم درباره‌ام این است که گفته شود آثارم بدلی یا عاریتی است.
سالم‌ماندن رمز ماندگاری
برای ماندگاری در دنیای هنر یک اصل کافی‌است: سالم‌ماندن. به بیانی دیگر، آفت‌نزدن. همین کافی‌است.
در آرزوی هوای پاک
آرزوی هوای پاک و آزاد برای تئاتر ایران دارم، آرزوی رسیدن روزی که روی صحنه تئاتر، بازیگری بتواند در نقش فرزند، موهای سفید مادر پیر و بیمارش را نوازش کند. می‌دانید، تأثیر اخلاقی، فرهنگی و انسانی چنین صحنه‌ای از همه نمایش‌نامه‌های نوشته‌شده جهان بیشتر است.
من می‌روم و...
حکایتی برایتان نقل می‌کنم که جالب‌ترین نه، اما شاید بخشی از دلتنگی‌های شیرینم در تئاتر باشد. تابستان 47، راه‌آهن تهران، کوچه وزیری، شیطنت‌هایم مادر را به ستوه آورده بود. روزی پدر، سحرگاه، بیدارم کرد و گفت: «میریم سرِ کار». در تاریک روشنای صبحگاهی سوار اتوبوسی دوطبقه شدیم و به چهارراهی رسیدیم که در یک برِ آن، میان درختان، عمارتی ساخته می‌شد. پدرم بنا بود و من، پسرکی 10 ـ 11ساله، برای او، با دست‌های ظریف کودکانه، گچ و خاک می‌ساختم، تا او آجر بر آجر بگذارد، تا تئاتری برپا شود، یا فیلی زاده شود، قوز کرده، عزیز و نجیب، که «تئاتر شهر»ش بنامند... در آن تابستان رؤیایی و خلوت تهران، دو تئاتر زاده شد: یکی بر آن چهارراه، دیگری در دلم... چندسال پیش که از فرنگ برگشته بودم، یک روز باز به دیدارش رفتم. بر گُرده‌اش زخم ـ تَرک‌هایی دیدم و زیر پاهایش گودالی گسترده، گفتم‌ ای فیل نجیب بارکش، می‌بینی زمانه چگونه انتقام می‌کشد! انتقام کودکی که برایت گچ و آهک می‌ساخت و پوست دستانش چاک‌چاک می‌شد و می‌سوخت! انتقام پدری که دستمزدش را ندادند! انتقام کودکی که پس از سال‌ها اکنون بازگشته تا در تو «بازی» کند اما...! من می‌روم، تو بمان، استوار... .

ناصر حسینی‌مهر، کارگردان و مؤلف حوزه تئاتر، فارغ‌التحصیل و بازیگر تئاتر آناهیتا (تهران)، دانش‌آموخته مدرسه عالی هنر (پاریس) و نماینده پیشین «مرکز ملی تئاتر ایران» در انستیتو بین‌المللی تئاتر (فرانسه) که همکاری و استخدام در تئاترهای گوناگون آلمان به‌عنوان بازیگر، طراح صحنه، چهره‌پرداز و دستیار کارگردان را در سالیان فعالیت هنری‌اش پشت‌سر گذاشته، در پنج‌دقیقه از آرزوها و تجربه‌هایش گفته است. این کارگردان مهاجر در سال 1384 پس از سال‌ها دوری از وطن، به ایران بازگشت، در ادامه از احوالات او خواهید خواند:
این‌روزهایم با صادق هدایت
این‌روزها به‌دور از همه هیاهوهای پوچ و بیهوده، روی متن نمایش «سه قطره کابوس»، روایتی آزاد از «بوف کور» و «سه قطره خون» صادق هدایت، متمرکز هستم و همچنین فراهم‌کردن تمریناتش.
روزهای ناخوش تئاتر
هیچ تئاتری اخیرا برایم جالب نبوده، روزهای خوشی را در تئاتر ایران نمی‌گذرانیم. در این فرصت کوتاه اجازه دهید کمی از این دوران فترت تئاتری بگویم. ببینید، بساط موجود تئاتر ما که وارث حدود 30 سال سیاست‌گذاری‌های نادرست در این رشته بوده باید تغییر کند و مدیران فرهنگی بهتر است به پدیده تئاتر جدی‌تر و کارشناسانه‌تر نگاه کنند، راهکار این نیست که هر دولتی از راه می‌رسد فقط «مهره‌ها» را جابه‌جا کند، یا سلیقه‌ها را در برگزاری جشنواره‌های ریزودرشت تغییر دهد، نه، راهش این نیست. به‌گمان من باید در وهله نخست تکلیف تئاتر این سرزمین روشن شود. اگر این کشور نیاز به تئاتر دارد باید در دایره‌ای از برنامه‌ریزی‌های بنیادی و با شناخت از استعدادها و ظرفیت‌های فرهنگی داخلی و اطلاع از دستاوردهای تئاتر جهان، این رشته از هنر را نهادینه کرد. اگر هم چنین نیازی احساس نمی‌شود، وقت و نیروی جوانان را هدر ندهیم و روند‌ روبه‌فزونی پذیرش سالانه دوهزار دانشجو و صدور مجوز تماشاخانه‌ها و آموزشگاه‌های غیراستاندارد را هرچه زودتر متوقف کنیم.
یأس و سرخوردگی جوانان
هیچ دورنمای روشنی برای تئاتر پیدا نیست. متأسفانه یأس و سرخوردگی جامعه تئاتری ما را فراگرفته، به‌خصوص در لایه‌های جوان این رشته، فضایی پر از تشنج و سوءتفاهم حاکم است. هیچ‌گونه یگانگی و همدلی میان هنرمندان دیده نمی‌شود. مسئولان با عدم اعتماد به ما نگاه می‌کنند که مبادا با نوشته‌ای، اجرائی یا قطعه‌ای چیزی را خراب کنیم، مبادا حرفی زده شود که به گوشه قبای مدیری، یا جریانی بربخورد. از آن‌سو، رقابت بین هنرمندان جایش را به‌ زخم‌زدن‌ها و حذف دیگری داده است. چه باید کرد؟ به کجا باید پناه برد؟ به نسل گذشته که امیدی نیست، آنها یا رفته‌اند یا از رمق افتاده‌اند. از کی و کجا باید مدد گرفت تا بشود این قایق کوچک تئاتر را به آب انداخت؟
پناه بر تنهایی
برای الهام‌گرفتن در هنر به خلوت تنهایی می‌روم که گوشه‌ای امن‌تر از آن نیست.
ادبیات اوضاع بهتری دارد
طی این سال‌ها در تئاتر هیچ نقدی نخوانده‌ام که جلبم کند. اما در حوزه ادبیات قدم‌های مهمی در تألیف و ترجمه برداشته شده، به‌خصوص در بررسی آثار هدایت کتاب‌های ارزنده‌ای از کاتوزیان، بهارلو، آجودانی، صنعتی و چند پژوهشگر دیگر مطالعه کرده‌ام.
بزرگ‌ترین معلمانم
بزرگ‌ترین معلمان من مهین اسکویی و یوجنیو باربا بوده‌اند.
متقلب نیستم
بزرگ‌ترین سوءتفاهم درباره‌ام این است که گفته شود آثارم بدلی یا عاریتی است.
سالم‌ماندن رمز ماندگاری
برای ماندگاری در دنیای هنر یک اصل کافی‌است: سالم‌ماندن. به بیانی دیگر، آفت‌نزدن. همین کافی‌است.
در آرزوی هوای پاک
آرزوی هوای پاک و آزاد برای تئاتر ایران دارم، آرزوی رسیدن روزی که روی صحنه تئاتر، بازیگری بتواند در نقش فرزند، موهای سفید مادر پیر و بیمارش را نوازش کند. می‌دانید، تأثیر اخلاقی، فرهنگی و انسانی چنین صحنه‌ای از همه نمایش‌نامه‌های نوشته‌شده جهان بیشتر است.
من می‌روم و...
حکایتی برایتان نقل می‌کنم که جالب‌ترین نه، اما شاید بخشی از دلتنگی‌های شیرینم در تئاتر باشد. تابستان 47، راه‌آهن تهران، کوچه وزیری، شیطنت‌هایم مادر را به ستوه آورده بود. روزی پدر، سحرگاه، بیدارم کرد و گفت: «میریم سرِ کار». در تاریک روشنای صبحگاهی سوار اتوبوسی دوطبقه شدیم و به چهارراهی رسیدیم که در یک برِ آن، میان درختان، عمارتی ساخته می‌شد. پدرم بنا بود و من، پسرکی 10 ـ 11ساله، برای او، با دست‌های ظریف کودکانه، گچ و خاک می‌ساختم، تا او آجر بر آجر بگذارد، تا تئاتری برپا شود، یا فیلی زاده شود، قوز کرده، عزیز و نجیب، که «تئاتر شهر»ش بنامند... در آن تابستان رؤیایی و خلوت تهران، دو تئاتر زاده شد: یکی بر آن چهارراه، دیگری در دلم... چندسال پیش که از فرنگ برگشته بودم، یک روز باز به دیدارش رفتم. بر گُرده‌اش زخم ـ تَرک‌هایی دیدم و زیر پاهایش گودالی گسترده، گفتم‌ ای فیل نجیب بارکش، می‌بینی زمانه چگونه انتقام می‌کشد! انتقام کودکی که برایت گچ و آهک می‌ساخت و پوست دستانش چاک‌چاک می‌شد و می‌سوخت! انتقام پدری که دستمزدش را ندادند! انتقام کودکی که پس از سال‌ها اکنون بازگشته تا در تو «بازی» کند اما...! من می‌روم، تو بمان، استوار... .

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.