سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مطرح کرد
امروز؛ قرائت گزارش مرگ ستار بهشتی در مجلس
شرق، آمنه شیرافکن: پرونده مرگ وبلاگنویس جوان، گویا به پایان خط میرسد و امروز قرار است با همه فراز و نشیبهای بسیاری که بر آن گذشته، جزییاتی در صحن علنی مجلس خوانده شود؛ جزییاتی که نشان از تحقیقات یکی، دو ماه گذشته مجلسیان پیرامون مرگ ستار بهشتی دارد. مرگی که افکار عمومی را درگیر خود کرده و حالا خیلیها به دنبال پاسخی برای این معما هستند. معمایی که یک گوشه آن به ضرب و شتم و کبودیهای روی تن بهشتی باز میگردد و گوشه دیگرش بر اعلام تایید شوک روحی و روانی بر مرگ او در بازداشتگاه. ستار بهشتی بیش از 35 سال عمر نکرد و حتی فکرش را هم نمیکرد، یک روز، وبلاگنویسی کار دستش دهد و پزشکی قانونی علت فوتش را «سنگکوب» و «شوک ناشی از دستگیری» اعلام کند. جوان وبلاگنویس، نهم آبان سالجاری با حکم مراجع قضایی در خانهاش در شهرستان رباط کریم توسط پلیس ویژه فناوری اطلاعات فتا دستگیر و بعد از بازجویی اولیه با صدور قرار قانونی به زندان منتقل شد. یازدهم آبان برای تکمیل تحقیقات از زندان به بازداشتگاه پلیس فناوری اطلاعات منتقل شد و روز شنبه 13 آبان در همان بازداشتگاه فوت میکند. انتشار نامهای منتسب به او از زندان در سایتها و مساله ورود دستگاه قضایی و مجلس از جمله عواملی است که مسوولان را نسبت به روند پیگیری پرونده مرگ این شهروند ایرانی حساس کرد. صادق لاریجانی، رییس قوه قضاییه تاکید دارد که اگر ثابت شود ستار بهشتی، «در اثر شکنجه» فوت کرده، این واقعه تخلف و جنایت چند مامور بوده و نباید به بهانهای برای تضعیف نیروی انتظامی یا قوه قضاییه تبدیل شود. همچنین عباس جعفری دولت آبادی، دادستان تهران از بازداشت چند نفر در ارتباط با مرگ این وبلاگنویس خبر داده و افزوده بود که در همین ارتباط، «همبندیهای آقای بهشتی در بند ۳۵۰ زندان اوین، پزشک معاینهکننده وی و مامورانی که متهم را در اختیار داشتهاند مورد سوال و جواب قرار گرفتهاند.»
از تذکر توکلی تا تشکیل کمیته ویژه
21 آبان به دنبال تذکر احمد توکلی در صحن مجلس مبنی بر پیگیری پرونده ستار بهشتی، حسن ابوترابی فرد، نائب رییس مجلس به کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس دستور داد تا کمیته ویژهای برای پیگیری مرگ ستار بهشتی تشکیل داده و گزارش آن هرچه سریعتر به مجلس ارایه شود. 22 آبان هم کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی جلسهای با حضور دادستان تهران، فرمانده پلیس تهران و رییس زندانهای استان تهران برگزار کرد و از آن پس علاوه بر تشکیل کمیته نمایندهای ویژه مسوول پیگیری ماجرای مرگ بهشتی شد. طبق گزارش پیشین کمیسیون امنیت ملی مشخص شد برخی از ماموران پلیس «فتا» در انجام ماموریت خود تخلف کرده و اقدامات غیرقانونی درخصوص ضرب و شتم ستار بهشتی انجام دادهاند.
رضایتنامهای مبهم
گیتی پورفاضل، وکیل خانواده ستار بهشتی نیز به ایلنا گفته که وقتی از متهم پرونده ستار خواستم تا علت اصلی نحوه برخورد در زمان بازداشت را بگوید تنها با التماس از خانواده بهشتی درخواست میکرد که وی را ببخشند اما مادر ستار بهشتی خواستار قصاص مجرم است. به گفته او، متاسفانه این پرونده تاکنون به دادگاه نرفته و تنها در صورت رفتن پرونده به دادگاه است که میتوانم آن را مطالعه کرده و دفاعیات خود را بررسی کنم. بر اساس اظهارات خانواده بهشتی دو روز پس از فوت ستار بهشتی رضایتنامهای را امضا کردهاند که چنین رضایتنامهای به دلیل مشخص نبودن مجرم در آن زمان ارزش قانونی ندارد اما متاسفانه با وجود اصراری که داشتم موفق به مشاهده رضایتنامه نشدم اما بازپرس پرونده به من گفت که به دلیل وجود این رضایتنامه در پرونده نمیتوانید آن را دنبال کنید و برای پیگیری پرونده باید رضایتنامه را پس بگیرید.
کبودی، عامل مرگ نبوده است
حقیقتپور، نایبرییس کمیسیون امنیت ملی تاکید دارد که البته این ضرب و شتمها آثار خود را بر بدن وی گذاشته بود اما تا زمان مرگ، این کبودیها کمرنگ شده بود. پیشتر اعلام شده بود که مهمترین فرضیه مرگ ستار بهشتی ممکن است شوک روحی- روانی او در زمان نگهداری در زندان اوین باشد. اما حالا هنوز جزییات گزارش در صحن علنی خوانده نشده، مشخص است که نشانههایی از کبودی روی تن ستار بهشتی نقش بسته و ابعاد آن به اندازهای بود که کمیسیون امنیت بخشهایی از آن را خلاصه کرده است. در خبرها آمده بود که گزارش پرونده با حذف یک پاراگراف خوانده میشود اما سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در اینباره به شرق میگوید: «هیچ پاراگرافی حذف نشده و تنها اصلاحاتی انجام شده. برای نمونه در بخشهایی قسمت کبودیهای روی بدن چند مورد ذکر شده بود که ما آن را خلاصه کردیم چرا که تا این حد به جزییات وارد شدن در شأن کمیسیون نیست، اینکه بخواهد مختصات کبودی را 10بار تکرار کند. به همین دلیل -تاکید میکنم- که حذفی صورت نگرفته و تنها جمعبندی این تعداد کبودی انجام شده و گزارش پایانی همان چیزی است که آقای دواتگری تهیه کردهاند.» از سوی دیگر سیدحسین نقوی معتقد است: «کمیسیون امنیت ملی روی این موارد حساسیت ویژه نشان میدهد، چراکه کمیته حقوق بشر کمیسیون امنیت فعال است و همانطور که در ماجرای کهریزک نقش مثبتی ایفا کرده، در این پرونده نیز تاثیرگذار بوده است. ما به دنبال اعمال نظارت مجلس بر امور اجرایی هستیم و نباید خدای نکرده اهمال و کوتاهی فرد و مدیر و مامور خسارتی برای نظام داشته باشد. باید جلو این نقصها و کوتاهی گرفته شود و اگر یک مامور نیروی انتظامی خدای ناکرده در انجام امور، موازین اسلامی را رعایت نکند، بدون شک نظام خسارت میبیند.»
مسوول پیگیری پرونده مرگ ستار بهشتی در مجلس:
تنها یک متهم در بازداشت است
شرق: مهدی دواتگری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس نهم از همان ابتدای کار به عنوان نماینده مسوول مجلس در بررسی مرگ ستار بهشتی مشغول پیگیری پرونده بوده و در جریان جزییات پرونده قرار دارد.جزییاتی که شامل تمام اطلاعات به دست آمده از فوت او و نحوه نگهداریاش در بازداشتگاه پلیس فتا میشود.
نکات تازهای در گزارش تازه مجلس در مرگ ستار بهشتی وجود دارد؟
یکی، دو هفته آخر به دلیل بیماری در بیمارستان بودم و از جزییات آخر پرونده بیاطلاعم. تا آنجایی که به پیگیریهای من مربوط میشود، در نهایت سه نفر از افراد مرتبط با پرونده مرگ بهشتی در بازداشت بودند که همین امروز از علی مطهری، نماینده مجلس شنیدم که در آخرین رسیدگیها، تنها یک نفر از متهمان پرونده در بازداشت به سر برده و دو نفر دیگر با تودیع وثیقه آزاد شدهاند.
تکلیف آن دو نفر دیگر چه میشود. آیا از آنها رفع اتهام شده؟
خیر، اگرچه تنها یک نفر در بازداشت به سر میبرد اما شاید قاضی برای آن دو نفر عنوانهای مجرمانه دیگری صادر کند.
همین تقلیل متهمان پرونده از هفت نفر به یک نفر برای مخاطب سوال ایجاد میکند.
تجربه 20 سال قضاوت در دادگاههای ایران برای شخص من ثابت کرده که روند کاهش متهمان در مراحل پایانی پرونده طبیعی است.
و آن سه نفر آخر که در گزارش شما به آن اشاره شده بود، چطور؟
آنها سه نفری بودند که از میان آن هفت نفر بیشترین ارتباط را با ستار بهشتی داشتند و به همین دلیل هم دستور جلب آنها صادر شده بود. نباید به بهانه برخورد با افسران پرونده کار غیرقانونی انجام دهیم. به هر شکل اگر تشخیص نهایی این بوده که دو مامور دیگر در ماجرای مرگ ستار بهشتی بیتقصیرند این رای قاضی متین است و باید به آن احترام گذاشت. یک مامور هم این حق را دارد که ولو به عنوان متهم از حقوقاش دفاع شود.
شما جایی گفته بودید که در مقطع فعلی سهلانگاری در اجرای برخی موازین قانونی مسجل است اما کلیت موضوع نیازمند تحقیقات قضایی بیشتر است. تحقیقات قضایی تکمیلیتان به کجا رسید؟
همین حالا هم بر مساله سهلانگاری تاکید میکنم. بدون تردید هیچ مسالهای به جز سوءمدیریت و ضعف مدیریت مسوولان این پرونده نمیتواند در مرگ این شهروند تاثیرگذار باشد. اگر مدیر این توان لازم و کافی را داشت که در زیرمجموعهاش چنین اتفاقی نمیافتاد، اما نکته مهم، اقدام فرمانده نیروی انتظامی در برکناری رییس پلیس فتای تهران بزرگ بوده که واقعا جای تقدیر دارد.
بنابراین علت مرگ ستار بهشتی طبیعی نبوده؟
اینطور میتوانم جمعبندی کنم که مرگ او در پی اقدام خودسرانه صورت گرفته و آنطور که تصور میشد، سازماندهی شده و گروهی نبوده است.
فکر میکنید این سطح از رسیدگی و برکناری رییس پلیس فتا و نظارت بر بازداشتگاههای نیروی انتظامی برای چنین پروندهای کافی بوده؟
من معتقدم که رسیدگی به این پرونده اقدام بیسابقهای بوده که مجلس به دور از فضاسازی سیاسی و در قالب حقوقی انجام داده و تلاش کرده تا در اجرای قانون و دفاع از حقوق شهروندان نظارت کافی داشته باشد و بدون تردید نحوه رسیدگی در ارتقای اعتبار مجلس تاثیرگذار خواهد بود.
شرق، آمنه شیرافکن: پرونده مرگ وبلاگنویس جوان، گویا به پایان خط میرسد و امروز قرار است با همه فراز و نشیبهای بسیاری که بر آن گذشته، جزییاتی در صحن علنی مجلس خوانده شود؛ جزییاتی که نشان از تحقیقات یکی، دو ماه گذشته مجلسیان پیرامون مرگ ستار بهشتی دارد. مرگی که افکار عمومی را درگیر خود کرده و حالا خیلیها به دنبال پاسخی برای این معما هستند. معمایی که یک گوشه آن به ضرب و شتم و کبودیهای روی تن بهشتی باز میگردد و گوشه دیگرش بر اعلام تایید شوک روحی و روانی بر مرگ او در بازداشتگاه. ستار بهشتی بیش از 35 سال عمر نکرد و حتی فکرش را هم نمیکرد، یک روز، وبلاگنویسی کار دستش دهد و پزشکی قانونی علت فوتش را «سنگکوب» و «شوک ناشی از دستگیری» اعلام کند. جوان وبلاگنویس، نهم آبان سالجاری با حکم مراجع قضایی در خانهاش در شهرستان رباط کریم توسط پلیس ویژه فناوری اطلاعات فتا دستگیر و بعد از بازجویی اولیه با صدور قرار قانونی به زندان منتقل شد. یازدهم آبان برای تکمیل تحقیقات از زندان به بازداشتگاه پلیس فناوری اطلاعات منتقل شد و روز شنبه 13 آبان در همان بازداشتگاه فوت میکند. انتشار نامهای منتسب به او از زندان در سایتها و مساله ورود دستگاه قضایی و مجلس از جمله عواملی است که مسوولان را نسبت به روند پیگیری پرونده مرگ این شهروند ایرانی حساس کرد. صادق لاریجانی، رییس قوه قضاییه تاکید دارد که اگر ثابت شود ستار بهشتی، «در اثر شکنجه» فوت کرده، این واقعه تخلف و جنایت چند مامور بوده و نباید به بهانهای برای تضعیف نیروی انتظامی یا قوه قضاییه تبدیل شود. همچنین عباس جعفری دولت آبادی، دادستان تهران از بازداشت چند نفر در ارتباط با مرگ این وبلاگنویس خبر داده و افزوده بود که در همین ارتباط، «همبندیهای آقای بهشتی در بند ۳۵۰ زندان اوین، پزشک معاینهکننده وی و مامورانی که متهم را در اختیار داشتهاند مورد سوال و جواب قرار گرفتهاند.»
از تذکر توکلی تا تشکیل کمیته ویژه
21 آبان به دنبال تذکر احمد توکلی در صحن مجلس مبنی بر پیگیری پرونده ستار بهشتی، حسن ابوترابی فرد، نائب رییس مجلس به کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس دستور داد تا کمیته ویژهای برای پیگیری مرگ ستار بهشتی تشکیل داده و گزارش آن هرچه سریعتر به مجلس ارایه شود. 22 آبان هم کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی جلسهای با حضور دادستان تهران، فرمانده پلیس تهران و رییس زندانهای استان تهران برگزار کرد و از آن پس علاوه بر تشکیل کمیته نمایندهای ویژه مسوول پیگیری ماجرای مرگ بهشتی شد. طبق گزارش پیشین کمیسیون امنیت ملی مشخص شد برخی از ماموران پلیس «فتا» در انجام ماموریت خود تخلف کرده و اقدامات غیرقانونی درخصوص ضرب و شتم ستار بهشتی انجام دادهاند.
رضایتنامهای مبهم
گیتی پورفاضل، وکیل خانواده ستار بهشتی نیز به ایلنا گفته که وقتی از متهم پرونده ستار خواستم تا علت اصلی نحوه برخورد در زمان بازداشت را بگوید تنها با التماس از خانواده بهشتی درخواست میکرد که وی را ببخشند اما مادر ستار بهشتی خواستار قصاص مجرم است. به گفته او، متاسفانه این پرونده تاکنون به دادگاه نرفته و تنها در صورت رفتن پرونده به دادگاه است که میتوانم آن را مطالعه کرده و دفاعیات خود را بررسی کنم. بر اساس اظهارات خانواده بهشتی دو روز پس از فوت ستار بهشتی رضایتنامهای را امضا کردهاند که چنین رضایتنامهای به دلیل مشخص نبودن مجرم در آن زمان ارزش قانونی ندارد اما متاسفانه با وجود اصراری که داشتم موفق به مشاهده رضایتنامه نشدم اما بازپرس پرونده به من گفت که به دلیل وجود این رضایتنامه در پرونده نمیتوانید آن را دنبال کنید و برای پیگیری پرونده باید رضایتنامه را پس بگیرید.
کبودی، عامل مرگ نبوده است
حقیقتپور، نایبرییس کمیسیون امنیت ملی تاکید دارد که البته این ضرب و شتمها آثار خود را بر بدن وی گذاشته بود اما تا زمان مرگ، این کبودیها کمرنگ شده بود. پیشتر اعلام شده بود که مهمترین فرضیه مرگ ستار بهشتی ممکن است شوک روحی- روانی او در زمان نگهداری در زندان اوین باشد. اما حالا هنوز جزییات گزارش در صحن علنی خوانده نشده، مشخص است که نشانههایی از کبودی روی تن ستار بهشتی نقش بسته و ابعاد آن به اندازهای بود که کمیسیون امنیت بخشهایی از آن را خلاصه کرده است. در خبرها آمده بود که گزارش پرونده با حذف یک پاراگراف خوانده میشود اما سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در اینباره به شرق میگوید: «هیچ پاراگرافی حذف نشده و تنها اصلاحاتی انجام شده. برای نمونه در بخشهایی قسمت کبودیهای روی بدن چند مورد ذکر شده بود که ما آن را خلاصه کردیم چرا که تا این حد به جزییات وارد شدن در شأن کمیسیون نیست، اینکه بخواهد مختصات کبودی را 10بار تکرار کند. به همین دلیل -تاکید میکنم- که حذفی صورت نگرفته و تنها جمعبندی این تعداد کبودی انجام شده و گزارش پایانی همان چیزی است که آقای دواتگری تهیه کردهاند.» از سوی دیگر سیدحسین نقوی معتقد است: «کمیسیون امنیت ملی روی این موارد حساسیت ویژه نشان میدهد، چراکه کمیته حقوق بشر کمیسیون امنیت فعال است و همانطور که در ماجرای کهریزک نقش مثبتی ایفا کرده، در این پرونده نیز تاثیرگذار بوده است. ما به دنبال اعمال نظارت مجلس بر امور اجرایی هستیم و نباید خدای نکرده اهمال و کوتاهی فرد و مدیر و مامور خسارتی برای نظام داشته باشد. باید جلو این نقصها و کوتاهی گرفته شود و اگر یک مامور نیروی انتظامی خدای ناکرده در انجام امور، موازین اسلامی را رعایت نکند، بدون شک نظام خسارت میبیند.»
مسوول پیگیری پرونده مرگ ستار بهشتی در مجلس:
تنها یک متهم در بازداشت است
شرق: مهدی دواتگری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس نهم از همان ابتدای کار به عنوان نماینده مسوول مجلس در بررسی مرگ ستار بهشتی مشغول پیگیری پرونده بوده و در جریان جزییات پرونده قرار دارد.جزییاتی که شامل تمام اطلاعات به دست آمده از فوت او و نحوه نگهداریاش در بازداشتگاه پلیس فتا میشود.
نکات تازهای در گزارش تازه مجلس در مرگ ستار بهشتی وجود دارد؟
یکی، دو هفته آخر به دلیل بیماری در بیمارستان بودم و از جزییات آخر پرونده بیاطلاعم. تا آنجایی که به پیگیریهای من مربوط میشود، در نهایت سه نفر از افراد مرتبط با پرونده مرگ بهشتی در بازداشت بودند که همین امروز از علی مطهری، نماینده مجلس شنیدم که در آخرین رسیدگیها، تنها یک نفر از متهمان پرونده در بازداشت به سر برده و دو نفر دیگر با تودیع وثیقه آزاد شدهاند.
تکلیف آن دو نفر دیگر چه میشود. آیا از آنها رفع اتهام شده؟
خیر، اگرچه تنها یک نفر در بازداشت به سر میبرد اما شاید قاضی برای آن دو نفر عنوانهای مجرمانه دیگری صادر کند.
همین تقلیل متهمان پرونده از هفت نفر به یک نفر برای مخاطب سوال ایجاد میکند.
تجربه 20 سال قضاوت در دادگاههای ایران برای شخص من ثابت کرده که روند کاهش متهمان در مراحل پایانی پرونده طبیعی است.
و آن سه نفر آخر که در گزارش شما به آن اشاره شده بود، چطور؟
آنها سه نفری بودند که از میان آن هفت نفر بیشترین ارتباط را با ستار بهشتی داشتند و به همین دلیل هم دستور جلب آنها صادر شده بود. نباید به بهانه برخورد با افسران پرونده کار غیرقانونی انجام دهیم. به هر شکل اگر تشخیص نهایی این بوده که دو مامور دیگر در ماجرای مرگ ستار بهشتی بیتقصیرند این رای قاضی متین است و باید به آن احترام گذاشت. یک مامور هم این حق را دارد که ولو به عنوان متهم از حقوقاش دفاع شود.
شما جایی گفته بودید که در مقطع فعلی سهلانگاری در اجرای برخی موازین قانونی مسجل است اما کلیت موضوع نیازمند تحقیقات قضایی بیشتر است. تحقیقات قضایی تکمیلیتان به کجا رسید؟
همین حالا هم بر مساله سهلانگاری تاکید میکنم. بدون تردید هیچ مسالهای به جز سوءمدیریت و ضعف مدیریت مسوولان این پرونده نمیتواند در مرگ این شهروند تاثیرگذار باشد. اگر مدیر این توان لازم و کافی را داشت که در زیرمجموعهاش چنین اتفاقی نمیافتاد، اما نکته مهم، اقدام فرمانده نیروی انتظامی در برکناری رییس پلیس فتای تهران بزرگ بوده که واقعا جای تقدیر دارد.
بنابراین علت مرگ ستار بهشتی طبیعی نبوده؟
اینطور میتوانم جمعبندی کنم که مرگ او در پی اقدام خودسرانه صورت گرفته و آنطور که تصور میشد، سازماندهی شده و گروهی نبوده است.
فکر میکنید این سطح از رسیدگی و برکناری رییس پلیس فتا و نظارت بر بازداشتگاههای نیروی انتظامی برای چنین پروندهای کافی بوده؟
من معتقدم که رسیدگی به این پرونده اقدام بیسابقهای بوده که مجلس به دور از فضاسازی سیاسی و در قالب حقوقی انجام داده و تلاش کرده تا در اجرای قانون و دفاع از حقوق شهروندان نظارت کافی داشته باشد و بدون تردید نحوه رسیدگی در ارتقای اعتبار مجلس تاثیرگذار خواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.