|

صدیقی: افغان‌ها چندان در بند رسانه‌های ما نیستند

سعید برآبادی: اولتیماتوم ثبت‌نام کودکان افغان برای سال تحصیلی 95-94، عصر جمعه به پایان رسید. رسانه‌های ما در اطلاع‌رسانی چنین مهمی به جامعه افغان‌های حاضر در ایران تا چه حد موفق عمل کردند؟ آیا رسانه‌های ما توانستند به کودکان افغان و خانواده‌هایشان این خبر مهم را اطلاع‌رسانی کنند؟ دکتر فریدون صدیقی، روزنامه‌نگار و مدرس دانشگاه به این سؤال پاسخ می‌دهد:

آیا رسانه‌های ما توانسته‌اند در اطلاع‌رسانی به افغان‌های حاضر در ایران اثرگذار باشند؟
همیشه گفته‌ام که رسانه با مخاطب تعریف می‌شود؛ اگر مخاطبی وجود داشته باشد، رسانه می‌تواند تاثیرگذار باشد و تنها زمانی که می‌شود پرسش‌هایی از این دست را مطرح کرد، وقتی است که رسانه اثرگذاری داشته باشد. در مورد ماجرای افغان‌ها، این پرسش برای من مطرح است که آیا برای رسانه‌های ما، مخاطب افغان، اهمیتی داشته و دارد یا نه؟ باوری ندارم که رسانه‌ها و خصوصا روزنامه‌ها بتوانند چنان جایگاهی را بسازند که در نظام اطلاع‌رسانی به افغان‌های حاضر در ایران، اثرگذار باشند. شاید در مورد رادیو و تلویزیون این وضع فرق کند اما نمی‌دانم وقتی یک افغان شب، به خانه‌اش می‌رود، تلویزیون ما را می‌بیند یا تلویزیون کشور خودش را. چنین پرسش‌هایی برای من مطرح است و بنابراین بهتر است نتیجه بگیرم که افغان‌های حاضر در ایران چندان در بند رسانه‌های ما نیستند.
در این صورت اخباری مشابه با این خبر را چطور به دست می‌آورند؟
شاید شبکه‌های درونی خودشان را داشته باشد، شبکه‌ها و تشکل‌های درون و برون‌شهری که برحسب نوع زیستشان، کار اطلاع‌رسانی به آنها را انجام می‌دهد. تجربه نشان داده که آنها این امکان را دارند و به همین شکل در مقاطع حساس خبر‌دار می‌شوند که چه باید بکنند. آنها هم مثل دیگر شهروندانی که در این کشور زندگی می‌کنند، نیازهایی در زمینه اطلاع‌رسانی دارند که به اعتقاد من، این نیاز از طریق رسانه‌های ما رفع نشده و اگر هم مواردی در زمینه اطلاع‌رسانی بوده، صرفا جنبه منفی حضور آنها را دیده‌ایم و کمتر به جنبه و وجه سازنده حضور افغان‌ها در کشور توجه کرده‌ایم. افغان‌ها در خدمات شهری ما نقشی جدی دارند، در ساخت‌وساز برج‌ها فعالیت مشخص و مهمی دارند و... بنابراین بدون تکیه بر وجه تلخ حضور آنها که هرازگاهی با یک خبر ناگوار در حوزه حوادث رونمایی می‌شود، فکر می‌کنم آنها رسانه‌های خودشان را دارند و از طریق آن در جریان مسائل مختلف قرار می‌گیرند.
با این حساب ابتدا باید پرسید، اصولا آنها نیازی به اطلاع‌رسانی از طریق رسانه‌های ما دارند؟
من خوشبین نیستم که افغان‌های حاضر در ایران، از طریق رسانه‌های ما، متوجه اولتیماتوم ثبت‌نام فرزندان‌شان در مدارس شده باشند، البته بی‌اطلاع هستم که آیا رادیوهای محلی در استان‌هایی چون خراسان، ساعتی از برنامه‌های روزانه خود را ویژه افغان‌ها پخش می‌کنند یا نه.
در چنین شرایطی آیا پروژه شهروندرسانه مؤثر است؟ به عبارت دیگر شما به‌عنوان یک شهروند، چنین خبری را به همسایه افغان خود خواهید داد؟
طبعا اگر چنین فردی را ببینم به او می‌گویم، اما واقعیت این است که کسی که همسایه افغانی دارد، روزنامه نمی‌خرد! با این حساب اگر رادیو و تلویزیون اطلاع‌رسانی کردند که هیچ، در غیر این صورت نمی‌شود چندان امیدوار بود خبر از این طریق به آنها برسد. در اطلاع‌رسانی مهم است بین دو طرف اعتماد شکل گرفته باشد یا نه.

سعید برآبادی: اولتیماتوم ثبت‌نام کودکان افغان برای سال تحصیلی 95-94، عصر جمعه به پایان رسید. رسانه‌های ما در اطلاع‌رسانی چنین مهمی به جامعه افغان‌های حاضر در ایران تا چه حد موفق عمل کردند؟ آیا رسانه‌های ما توانستند به کودکان افغان و خانواده‌هایشان این خبر مهم را اطلاع‌رسانی کنند؟ دکتر فریدون صدیقی، روزنامه‌نگار و مدرس دانشگاه به این سؤال پاسخ می‌دهد:

آیا رسانه‌های ما توانسته‌اند در اطلاع‌رسانی به افغان‌های حاضر در ایران اثرگذار باشند؟
همیشه گفته‌ام که رسانه با مخاطب تعریف می‌شود؛ اگر مخاطبی وجود داشته باشد، رسانه می‌تواند تاثیرگذار باشد و تنها زمانی که می‌شود پرسش‌هایی از این دست را مطرح کرد، وقتی است که رسانه اثرگذاری داشته باشد. در مورد ماجرای افغان‌ها، این پرسش برای من مطرح است که آیا برای رسانه‌های ما، مخاطب افغان، اهمیتی داشته و دارد یا نه؟ باوری ندارم که رسانه‌ها و خصوصا روزنامه‌ها بتوانند چنان جایگاهی را بسازند که در نظام اطلاع‌رسانی به افغان‌های حاضر در ایران، اثرگذار باشند. شاید در مورد رادیو و تلویزیون این وضع فرق کند اما نمی‌دانم وقتی یک افغان شب، به خانه‌اش می‌رود، تلویزیون ما را می‌بیند یا تلویزیون کشور خودش را. چنین پرسش‌هایی برای من مطرح است و بنابراین بهتر است نتیجه بگیرم که افغان‌های حاضر در ایران چندان در بند رسانه‌های ما نیستند.
در این صورت اخباری مشابه با این خبر را چطور به دست می‌آورند؟
شاید شبکه‌های درونی خودشان را داشته باشد، شبکه‌ها و تشکل‌های درون و برون‌شهری که برحسب نوع زیستشان، کار اطلاع‌رسانی به آنها را انجام می‌دهد. تجربه نشان داده که آنها این امکان را دارند و به همین شکل در مقاطع حساس خبر‌دار می‌شوند که چه باید بکنند. آنها هم مثل دیگر شهروندانی که در این کشور زندگی می‌کنند، نیازهایی در زمینه اطلاع‌رسانی دارند که به اعتقاد من، این نیاز از طریق رسانه‌های ما رفع نشده و اگر هم مواردی در زمینه اطلاع‌رسانی بوده، صرفا جنبه منفی حضور آنها را دیده‌ایم و کمتر به جنبه و وجه سازنده حضور افغان‌ها در کشور توجه کرده‌ایم. افغان‌ها در خدمات شهری ما نقشی جدی دارند، در ساخت‌وساز برج‌ها فعالیت مشخص و مهمی دارند و... بنابراین بدون تکیه بر وجه تلخ حضور آنها که هرازگاهی با یک خبر ناگوار در حوزه حوادث رونمایی می‌شود، فکر می‌کنم آنها رسانه‌های خودشان را دارند و از طریق آن در جریان مسائل مختلف قرار می‌گیرند.
با این حساب ابتدا باید پرسید، اصولا آنها نیازی به اطلاع‌رسانی از طریق رسانه‌های ما دارند؟
من خوشبین نیستم که افغان‌های حاضر در ایران، از طریق رسانه‌های ما، متوجه اولتیماتوم ثبت‌نام فرزندان‌شان در مدارس شده باشند، البته بی‌اطلاع هستم که آیا رادیوهای محلی در استان‌هایی چون خراسان، ساعتی از برنامه‌های روزانه خود را ویژه افغان‌ها پخش می‌کنند یا نه.
در چنین شرایطی آیا پروژه شهروندرسانه مؤثر است؟ به عبارت دیگر شما به‌عنوان یک شهروند، چنین خبری را به همسایه افغان خود خواهید داد؟
طبعا اگر چنین فردی را ببینم به او می‌گویم، اما واقعیت این است که کسی که همسایه افغانی دارد، روزنامه نمی‌خرد! با این حساب اگر رادیو و تلویزیون اطلاع‌رسانی کردند که هیچ، در غیر این صورت نمی‌شود چندان امیدوار بود خبر از این طریق به آنها برسد. در اطلاع‌رسانی مهم است بین دو طرف اعتماد شکل گرفته باشد یا نه.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.