|

شهر سوم: کرکوکجنوب کردستان

در فاصله 20 کیلومتری خط‌ مقدم

کرکوک اگرچه در منطقه خودمختار کردستان عراق قرار ندارد، شهری یک‌میلیون‌و 200‌ هزار نفری است که اکثر مردمش را کردها تشکیل می‌دهند (بیش از 70‌ درصد). شهر و منطقه‌ای که با همین نام اطرافش را فرا گرفته، الان چندین سال است درگیر کشمکش‌های KRG، دولت محلی و دولت عراق است. در این منطقه وابستگی، با توجه به قیمتی که به پیشمرگهه‌ها داده می‌شود تا برای مبارزه با داعش به خط‌مقدم بروند و از منطقه محافظت کنند، کمتر است. از اینجا تا خط‌مقدمی که جنگ با داعش در آن جریان دارد، فاصله 20 کیلومتر است.
در میانه‌های ماه ژوئن 2014، درها به روی تجارت بسته، قفل خانه‌ها انداخته و خیابان‌ها خالی از هر جانداری شد؛ شهر تبدیل به شهر ارواح شد. 11ماه بعد از آن، تهدید گروه داعش همچنان به قوت خود باقی است (حملات انتحاری به‌صورت پیوسته در این منطقه صورت می‌گیرد) ولی زندگی در کرکوک دوباره جان گرفته است؛ درست مثل بوق‌های کرکننده اتومبیل‌ها در خیابان‌های شهر. با این حال، هلهله اصلی در کرکوک جای دیگری برپاست، باشگاه فوتبال «کرکوک»، تیم هشتم لیگ کردستان (باشگاه به‌طور هم‌زمان در لیگ کردستان و لیگ عراق حضور دارد) تیم رده دومی دوهوک را با نتیجه 3برصفر برده است؛ عملکردی که تماشاگران را در ورزشگاه، حسابی به ذوق آورده و زیر سایه نگاه پیشمرگهه‌ها که چهارگوشه ورزشگاه را زیر نظر دارند، فریاد شادی می‌کشند. وقتی سوت پایان بازی به صدا درآمد، را ستاره تماشاگران، ساندای، بازیکن 23ساله و نیجریه‌ای تیم کرکوک که فصل پیش با قراردادی 10‌هزار دلاری به این تیم آمده است، هم‌تیمی‌هایش روی دست بلند کرده، به جشن و پایکوبی پرداخته و تشویقش می‌کنند. از تماشاگران، آنهایی که خودشان را به زمین مسابقه رسانده، می‌خواهند هر طور شده با این بازیکن 23ساله سلفی بگیرند. آنها به‌خوبی می‌دانند شاید برای آخرین‌بار باشد که فرصت سلفی‌گرفتن با این بازیکن نیجریه‌ای را دارند. «تایگر» (لقب این بازیکن نیجریه‌ای) ممکن است دیگر در این تیم نماند: «اینجا همه می‌خواهند این بازیکن در تیم بماند ولی مطمئن نیستیم پول کافی برای تمدید قراردادش داشته باشیم». این جمله‌ای است که ریبوار امین، یکی از اعضای باشگاه، می‌گوید. البته از قرار معلوم خود ستاره جوان تیم قصد ندارد هم‌تیمی‌هایش را تنها بگذارد: «من بازیکنی حرفه‌ای هستم؛ مطمئنا اگر پیشنهاد بهتری داشته باشم، چمدان‌هایم را می‌بندم و می‌روم ولی اینجا با وجود همه مشکلات و سد زبانی‌ای که وجود دارد، همه از من مراقبت می‌کنند. من توانسته‌ام اعتماد آنها را جلب کنم. خیلی خوب است...» ولی خطر و تهدید چه؟ این بازیکن شانه‌هایش را بالا می‌اندازد و می‌گوید: «در عراق یا در نیجریه، در هر لحظه‌ای، مثلا وقتی خواب هستی یا در خیابان قدم می‌زنی، می‌توانی بمیری. خدا یکی است و تروریست‌ها هم مثل هم هستند. ما با این شرایط کنار آمده‌ایم».
حرف‌های دلگرم‌کننده مسئولان مختلف تیم که همگی ایستاده‌اند، خطاب به بازیکنانشان که حالا به ترتیب روی زمین نشسته‌اند هم مشابه است: «با وجود مشکلات زیاد، کرکوک زنده است. کرکوک سرش را بالا گرفته است. ما به خودمان افتخار می‌کنیم. ما با این پیغام مستحکم توجه KRG را جلب کرده‌ایم، ما وجود داریم! با فرماندار جلسه می‌گذاریم. دوباره باید پول به حسابمان واریز شود.
تلاش‌های شما نباید بدون مزد باقی بمانند...». چند ساعت بعد، در رستوران، «کاپیتان عبدالله»، مربی تیم کرکوک، اسکناس‌های 10‌ هزار دیناری (حدود 9 دلار) را روی میز می‌گذارد. او که پشت بشقاب کباب بریانی‌شده‌اش نشسته، بازیکنانش را دعوت می‌کند تا بیایند و پاداش‌هایشان را بگیرند.
دروازه‌بان سابق تیم اربیل، به آینده فوتبال حرفه‌ای کشورش امیدوار است؛ در آن روز سافین کانابی 25 دقیقه با سپ بلاتر، درباره راه‌دادن تیم فوتبال کردستان به مسابقات انتخابی جام ملت‌های آسیا که قرار است سال 2019 در امارات برگزار شود، صحبت کرد. این بدان معناست که داعش شکست خورده است؟ به‌هرحال سؤال روز این نیست. اینجا و آنجا، چه با بلاتر و چه بدون او، موردی که این افراد به آن امیدوار هستند، این است که کردستان مستقل شود و به عضویت فیفا درآید.

کرکوک اگرچه در منطقه خودمختار کردستان عراق قرار ندارد، شهری یک‌میلیون‌و 200‌ هزار نفری است که اکثر مردمش را کردها تشکیل می‌دهند (بیش از 70‌ درصد). شهر و منطقه‌ای که با همین نام اطرافش را فرا گرفته، الان چندین سال است درگیر کشمکش‌های KRG، دولت محلی و دولت عراق است. در این منطقه وابستگی، با توجه به قیمتی که به پیشمرگهه‌ها داده می‌شود تا برای مبارزه با داعش به خط‌مقدم بروند و از منطقه محافظت کنند، کمتر است. از اینجا تا خط‌مقدمی که جنگ با داعش در آن جریان دارد، فاصله 20 کیلومتر است.
در میانه‌های ماه ژوئن 2014، درها به روی تجارت بسته، قفل خانه‌ها انداخته و خیابان‌ها خالی از هر جانداری شد؛ شهر تبدیل به شهر ارواح شد. 11ماه بعد از آن، تهدید گروه داعش همچنان به قوت خود باقی است (حملات انتحاری به‌صورت پیوسته در این منطقه صورت می‌گیرد) ولی زندگی در کرکوک دوباره جان گرفته است؛ درست مثل بوق‌های کرکننده اتومبیل‌ها در خیابان‌های شهر. با این حال، هلهله اصلی در کرکوک جای دیگری برپاست، باشگاه فوتبال «کرکوک»، تیم هشتم لیگ کردستان (باشگاه به‌طور هم‌زمان در لیگ کردستان و لیگ عراق حضور دارد) تیم رده دومی دوهوک را با نتیجه 3برصفر برده است؛ عملکردی که تماشاگران را در ورزشگاه، حسابی به ذوق آورده و زیر سایه نگاه پیشمرگهه‌ها که چهارگوشه ورزشگاه را زیر نظر دارند، فریاد شادی می‌کشند. وقتی سوت پایان بازی به صدا درآمد، را ستاره تماشاگران، ساندای، بازیکن 23ساله و نیجریه‌ای تیم کرکوک که فصل پیش با قراردادی 10‌هزار دلاری به این تیم آمده است، هم‌تیمی‌هایش روی دست بلند کرده، به جشن و پایکوبی پرداخته و تشویقش می‌کنند. از تماشاگران، آنهایی که خودشان را به زمین مسابقه رسانده، می‌خواهند هر طور شده با این بازیکن 23ساله سلفی بگیرند. آنها به‌خوبی می‌دانند شاید برای آخرین‌بار باشد که فرصت سلفی‌گرفتن با این بازیکن نیجریه‌ای را دارند. «تایگر» (لقب این بازیکن نیجریه‌ای) ممکن است دیگر در این تیم نماند: «اینجا همه می‌خواهند این بازیکن در تیم بماند ولی مطمئن نیستیم پول کافی برای تمدید قراردادش داشته باشیم». این جمله‌ای است که ریبوار امین، یکی از اعضای باشگاه، می‌گوید. البته از قرار معلوم خود ستاره جوان تیم قصد ندارد هم‌تیمی‌هایش را تنها بگذارد: «من بازیکنی حرفه‌ای هستم؛ مطمئنا اگر پیشنهاد بهتری داشته باشم، چمدان‌هایم را می‌بندم و می‌روم ولی اینجا با وجود همه مشکلات و سد زبانی‌ای که وجود دارد، همه از من مراقبت می‌کنند. من توانسته‌ام اعتماد آنها را جلب کنم. خیلی خوب است...» ولی خطر و تهدید چه؟ این بازیکن شانه‌هایش را بالا می‌اندازد و می‌گوید: «در عراق یا در نیجریه، در هر لحظه‌ای، مثلا وقتی خواب هستی یا در خیابان قدم می‌زنی، می‌توانی بمیری. خدا یکی است و تروریست‌ها هم مثل هم هستند. ما با این شرایط کنار آمده‌ایم».
حرف‌های دلگرم‌کننده مسئولان مختلف تیم که همگی ایستاده‌اند، خطاب به بازیکنانشان که حالا به ترتیب روی زمین نشسته‌اند هم مشابه است: «با وجود مشکلات زیاد، کرکوک زنده است. کرکوک سرش را بالا گرفته است. ما به خودمان افتخار می‌کنیم. ما با این پیغام مستحکم توجه KRG را جلب کرده‌ایم، ما وجود داریم! با فرماندار جلسه می‌گذاریم. دوباره باید پول به حسابمان واریز شود.
تلاش‌های شما نباید بدون مزد باقی بمانند...». چند ساعت بعد، در رستوران، «کاپیتان عبدالله»، مربی تیم کرکوک، اسکناس‌های 10‌ هزار دیناری (حدود 9 دلار) را روی میز می‌گذارد. او که پشت بشقاب کباب بریانی‌شده‌اش نشسته، بازیکنانش را دعوت می‌کند تا بیایند و پاداش‌هایشان را بگیرند.
دروازه‌بان سابق تیم اربیل، به آینده فوتبال حرفه‌ای کشورش امیدوار است؛ در آن روز سافین کانابی 25 دقیقه با سپ بلاتر، درباره راه‌دادن تیم فوتبال کردستان به مسابقات انتخابی جام ملت‌های آسیا که قرار است سال 2019 در امارات برگزار شود، صحبت کرد. این بدان معناست که داعش شکست خورده است؟ به‌هرحال سؤال روز این نیست. اینجا و آنجا، چه با بلاتر و چه بدون او، موردی که این افراد به آن امیدوار هستند، این است که کردستان مستقل شود و به عضویت فیفا درآید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.