|

«سیدحسین نصر» 80ساله شد

شخصیتی جامع و کم‌نظیر

انشاءالله رحمتی . مترجم آثار دکتر نصر

ویلیام چیتیک از ابن‌عربی پژوهان پرآوازه روزگار ما در جایی نوشته است چیزی که در فعالیت‌های سیدحسین نصر حقیقتا غیرعادی و حتی خارق‌العاده است همان نیروی نامریی‌ای است که عناصر و عوامل گوناگون را متحد و هماهنگ می‌سازد و همه آنها را در جهت واحد متمرکز می‌کند. شناخت توامان علوم و فلسفه‌های قدیم و جدید، به همراه ذوق سرشار در بیان زنده و امروزین آن مباحث و علاوه بر این تعلق خاطر عمیق به معنویت اصیل دینی، همه اینها به سیدحسین نصر جامعیت کم‌نظیری بخشیده است. این شخصیت جامع در عین حال با نثر انگلیسی طربناکی قلم می‌زند که افسون زبان فارسی امثال سعدی و حافظ را دارد. کمتر اتفاق می‌افتد که همه این فضایل یکجا در شخصی واحد جمع شود. اما آیا آنچه موجب شده است آثار سیدحسین نصر چنین با اقبال مواجه شود و حتی بسیاری از آنها به عمده زبان‌های زنده و موثر دنیا ترجمه شود و خواننده داشته باشد فقط همین‌ جامعیت اوست و با این همه اصالت چندانی در اندیشه او نیست؟ آیا فقط اهمیت او در این است که توانسته است حکمت خالده یا حکمت سنتی را با ذهن و زبانی امروزین معرفی کند؟ البته همانطور که نصر در ساحت دیگری به این حقیقت اذعان دارد خود همین کم فضیلتی نیست. چرا که کشف حقایق اصیل به مراتب برتر از جعل اباطیلی و نام نو‌آوری و اصالت بر آنها نهادن است. خودش می‌نویسد: «کوشیده‌ام تا خویش را در این حکمت مستغرق سازم و سعی کنم که با نفی خویش در برابر حقیقت مطلق، «هیچ» شوم. این حکمت را بشناسم و بشناسانم.» باید توجه داشت که از منظر حکمت سنتی، بیش از آنکه نوآوری در بیرون از وجود آدمی مدنظر باشد،‌ نو شدن در درون و متحقق بودن به آن حقایق حِکَمی مورد نظر است. هدف این است که آن حکمت در جان حکیم متحقق شود و در او حیات دوباره‌ای پیدا کند و به نظرم آثار سید‌حسین نصر از این جهت هم قابل ارزیابی و تامل است. ولی به لحاظ عالم خارج نیز به نظرم اندیشه‌های سید‌حسین نصر از اصالت لازم برخوردار و در جهان ما تاثیر‌گذار بوده‌اند. سال‌ها‌ست که بسیاری از اهل نظر از ملل مختلف بر آرای وی شرح و نقد نوشته و فراوان از آنها تاثیر پذیرفته‌اند. در کشور ما نیز همواره ستایندگان و منتقدانی داشته است. یکی از آثار جدی در شرح و نقد آرای وی، کتابی است باعنوان «فلسفه سید‌حسین نصر» که به عنوان عضوی از مجموعه «کتابخانه فیلسوفان زنده» انتشار یافته است. هدف مجموعه این است که در هر مجلد ابعاد مختلف اندیشه یکی از فیلسوفان زنده از جانب شارحان و منتقدان آن فیلسوف در زمان حیات وی مورد بحث قرار بگیرد و خود او فرصت پاسخگویی به نقدها و احیانا گشودن ابهام‌هایی را که در اندیشه اوست داشته باشد. جلد «بیست‌و‌هشتم» این مجموعه با حجمی حدود هزار صفحه به استاد نصر اختصاص یافته است. از جمله فیلسوفان زنده‌ای که در مجلدات قبلی به اندیشه آنها پرداخته شده است می‌توان از جان دیویی، جورج سانتیانا، برتراند راسل، کارل یاسپرس، کارل پوپر، ژان‌پل‌سارتر، پل ریکور و هانس‌گئورک‌گادامر نام برد. خواندن این کتاب می‌تواند فرصت خوبی برای فهم و نقد عمیق آرای استاد نصر باشد.به‌ویژه اینکه متفکران و صاحبنظران برجسته‌ای چون هیوستون اسمیت، آرویند شارمه، ولفگانگ اسمیت، حسین ضیایی و... در 29 مقاله ابعاد مختلف اندیشه نصر را شرح و نقد کرده‌اند و خود وی نیز در پایان هر مقاله به توضیح پاره‌ای از نکات و پاسخگویی به نقدها پرداخته است.
ویلیام چیتیک از ابن‌عربی پژوهان پرآوازه روزگار ما در جایی نوشته است چیزی که در فعالیت‌های سیدحسین نصر حقیقتا غیرعادی و حتی خارق‌العاده است همان نیروی نامریی‌ای است که عناصر و عوامل گوناگون را متحد و هماهنگ می‌سازد و همه آنها را در جهت واحد متمرکز می‌کند. شناخت توامان علوم و فلسفه‌های قدیم و جدید، به همراه ذوق سرشار در بیان زنده و امروزین آن مباحث و علاوه بر این تعلق خاطر عمیق به معنویت اصیل دینی، همه اینها به سیدحسین نصر جامعیت کم‌نظیری بخشیده است. این شخصیت جامع در عین حال با نثر انگلیسی طربناکی قلم می‌زند که افسون زبان فارسی امثال سعدی و حافظ را دارد. کمتر اتفاق می‌افتد که همه این فضایل یکجا در شخصی واحد جمع شود. اما آیا آنچه موجب شده است آثار سیدحسین نصر چنین با اقبال مواجه شود و حتی بسیاری از آنها به عمده زبان‌های زنده و موثر دنیا ترجمه شود و خواننده داشته باشد فقط همین‌ جامعیت اوست و با این همه اصالت چندانی در اندیشه او نیست؟ آیا فقط اهمیت او در این است که توانسته است حکمت خالده یا حکمت سنتی را با ذهن و زبانی امروزین معرفی کند؟ البته همانطور که نصر در ساحت دیگری به این حقیقت اذعان دارد خود همین کم فضیلتی نیست. چرا که کشف حقایق اصیل به مراتب برتر از جعل اباطیلی و نام نو‌آوری و اصالت بر آنها نهادن است. خودش می‌نویسد: «کوشیده‌ام تا خویش را در این حکمت مستغرق سازم و سعی کنم که با نفی خویش در برابر حقیقت مطلق، «هیچ» شوم. این حکمت را بشناسم و بشناسانم.» باید توجه داشت که از منظر حکمت سنتی، بیش از آنکه نوآوری در بیرون از وجود آدمی مدنظر باشد،‌ نو شدن در درون و متحقق بودن به آن حقایق حِکَمی مورد نظر است. هدف این است که آن حکمت در جان حکیم متحقق شود و در او حیات دوباره‌ای پیدا کند و به نظرم آثار سید‌حسین نصر از این جهت هم قابل ارزیابی و تامل است. ولی به لحاظ عالم خارج نیز به نظرم اندیشه‌های سید‌حسین نصر از اصالت لازم برخوردار و در جهان ما تاثیر‌گذار بوده‌اند. سال‌ها‌ست که بسیاری از اهل نظر از ملل مختلف بر آرای وی شرح و نقد نوشته و فراوان از آنها تاثیر پذیرفته‌اند. در کشور ما نیز همواره ستایندگان و منتقدانی داشته است. یکی از آثار جدی در شرح و نقد آرای وی، کتابی است باعنوان «فلسفه سید‌حسین نصر» که به عنوان عضوی از مجموعه «کتابخانه فیلسوفان زنده» انتشار یافته است. هدف مجموعه این است که در هر مجلد ابعاد مختلف اندیشه یکی از فیلسوفان زنده از جانب شارحان و منتقدان آن فیلسوف در زمان حیات وی مورد بحث قرار بگیرد و خود او فرصت پاسخگویی به نقدها و احیانا گشودن ابهام‌هایی را که در اندیشه اوست داشته باشد. جلد «بیست‌و‌هشتم» این مجموعه با حجمی حدود هزار صفحه به استاد نصر اختصاص یافته است. از جمله فیلسوفان زنده‌ای که در مجلدات قبلی به اندیشه آنها پرداخته شده است می‌توان از جان دیویی، جورج سانتیانا، برتراند راسل، کارل یاسپرس، کارل پوپر، ژان‌پل‌سارتر، پل ریکور و هانس‌گئورک‌گادامر نام برد. خواندن این کتاب می‌تواند فرصت خوبی برای فهم و نقد عمیق آرای استاد نصر باشد.به‌ویژه اینکه متفکران و صاحبنظران برجسته‌ای چون هیوستون اسمیت، آرویند شارمه، ولفگانگ اسمیت، حسین ضیایی و... در 29 مقاله ابعاد مختلف اندیشه نصر را شرح و نقد کرده‌اند و خود وی نیز در پایان هر مقاله به توضیح پاره‌ای از نکات و پاسخگویی به نقدها پرداخته است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.