|

من از شما شکایت می‌کنم

محمدحسن نجمی

روزی محتسب، فردی را در گذر می‌بیند و از او می‌پرسد: چه خورده‌ای؟ آن فرد پاسخ می‌دهد: «آنچه در ظرف بوده». محتسب می‌گوید: «در ظرف چه بوده؟» که باز هم جوابی «سربالا» می‌شنود: «آنچه من خورده‌ام». این قسمتی است از حکایتی در دفتر اول مثنوی معنوی؛ البته با اندکی تغییر. اما درهرصورت، از پاسخ‌های آن فرد به «محتسب» این‌گونه برمی‌آید که گویا «سربالا» پاسخ‌دادن و «فرار به جلو» از قرن‌ها پیش، رواج داشته است.
این‌گونه پاسخ‌دادن را ایرانیان معاصر هم کم ندیده‌اند؛ به‌ویژه در سال‌های اخیر، آن‌هم از سوی رئیس دو دولت گذشته؛ «محمود احمدی‌نژاد». او از زمانی که روی کار آمد، تکنیکی در پاسخ‌دادن به سؤال‌ها را وارد ادبیات سیاسی ایران کرد که می‌شود نام «من از شما می‌پرسم» را روی آن گذاشت؛ همان عبارتی که او در پاسخ به سؤال‌های چالشی به‌ کار می‌برد. البته او آثار دیگری هم در ادبیات سیاسی داشت! اما یکی از تاکتیک‌های احمدی‌نژاد در زمانی که به چالش کشیده می‌شد و احساس می‌کرد ممکن است «گیر» بیفتد، «فرار به جلو» با حداکثر سرعت بود و یکی از تکنیک‌هایش همان «من از شما می‌پرسم». مردم ایران هشت سال با ادبیات او آشنایی کامل پیدا کرده‌اند و می‌دانند او از این «تاکتیک» و «تکنیک» چه زمانی استفاده می‌کند.
حالا با گذشت دو سال از رفتن دولت او و آمدن دولتی «نو»، گردوخاک‌هایی که «احمدی‌نژاد» برای عدالت‌محوری برپا کرده بود، کم‌کم خوابید و آثار دولت عدالت‌محور خودش را نشان داد: «دو میلیارد و 700 میلیون دلار در اختیار یک فرد قرار گرفته بود»؛ «دکل نفتی پولش پرداخته شده بود و وارد کشور نشده بود»؛ «فسادی سه هزار میلیاردی صورت گرفته بود» و... .
دولت مانده است و این فسادها؛ باید با آنها مبارزه کند و آثار آنها را از بین ببرد، اما این کار هزینه دارد. از طرفی مردمی که به 24 خرداد؛ به تغییر رویه دولت رأی دادند، باید در جریان قرار بگیرند که چه بر سر کشور آمده است. به همین دلیل حدود دو سال است که دولتی‌ها از مصیبت‌هایی که بر سر کشور آمده می‌گویند. دولتی‌ها از عوامل به‌وجودآورنده این موارد آزاردهنده با مردم سخن می‌گویند؛ البته نه تمام و کمال.
حالا در دو هفته گذشته گذشته، اما پس از دو سال، وکیل مشترک «احمدی‌نژاد» و «بقایی» (معاون بازداشتی احمدی‌نژاد) اعلام کرده شکایت به قوه قضائیه از دو مقام دولتی در دستور کار رئیس دولت دهم قرار دارد؛ البته یکی را انجام داده و دیگری به‌زودی. از دیدگاه آنها، «جهانگیری»، معاون‌اول رئیس‌جمهوری و «اشرفی اصفهانی»، رئیس هیأت بدوی رسیدگی به تخلفات نهاد ریاست‌جمهوری، به دولت‌های احمدی‌نژاد «افترا» زده‌ و «نشر اکاذیب» کرده‌اند. آنها بیشترین انتقادها را از تخلف‌های دولت گذشته داشته‌اند و دلیل شکایت از همین اظهارات نشئت می‌گیرد. آخرین مورد هم که دو شکایت را به سه رساند، شکایتی است که به گفته نزدیکان احمدی‌نژاد از وزیر دادگستری انجام خواهد شد؛ آن هم به دلیل سخنان وزیر درباره نقش «رحیم‌مشایی» - رفیق گرمابه و گلستان احمدی‌نژاد - در فساد عظیم سه هزار میلیاردی. مقام‌های دولتی هم از این شکایت‌ها استقبال کرده‌ و حتی گفته‌اند مدارک تخلف‌های دولت گذشته را پیش از این در سکوت خبری راهی قوه قضائیه کرده‌اند. این‌گونه ‌است که تشکیلات «احمدی‌نژاد» به تأسی از او، در برابر چالش‌های بعد از دوران قدرت، همان راه سال‌های ریاست جهموری را زنده کرده‌ است. آنها به چالش کشیده شده‌اند و حالا برای فرار از آن، «من از شما می‌پرسم» را به «من از شما شکایت می‌کنم» تبدیل کرده‌‌اند. تشکیلات این راه را انتخاب کرده است و به نظر می‌رسد دو هدف را پیگیر باشد:
نخستین هدف شاید واضح باشد: شانه‌خالی‌کردن از مسئولیت اتفاق‌های سال‌های گذشته و فسادهای صورت‌گرفته، چه راهی بهتر از اینکه خود را مدعی معرفی کنند. اما دومین هدف آنها در بازه زمانی شکایت‌های تشکیلات از دولتی‌ها، نهفته است. زمان این شکایت‌ها نشان‌دهنده آن است که آنها این زمان را هوشمندانه انتخاب کرده‌اند و به هیچ‌وجه نمی‌توان گفت اتفاقی بوده. آنها الان بعد از گذشت دو سال از انتقادهای صورت‌گرفته از دولت‌های‌شان، ناگهان به فکر شکایت افتاده‌اند. شاید واقعه سیاسی هفت ماه دیگر بی‌تأثیر نبوده؛ اسفندماه دو انتخابات مهم در کشور انجام می‌شود که از شواهد این‌گونه برمی‌آید که تشکیلات احمدی‌نژاد قصد تأثیرگذاری بر آنها را دارد. شاید پروژه «من از شما شکایت می‌کنم» در ادامه پروژه حمله به دولت باشد؛ پروژه‌ای که قسمتی از آن در آیین‌نامه کمیته «سیاست و بین‌الملل» تشکیلات احمدی‌نژاد آمده و در جلسه هشتم مرداد تشکیلات قرائت شد: «انتقاد از سیاست خارجی دولت در دستور کار دائمی کارگروه‌های سیاست و بین‌الملل باشد». حالا آنها می‌خواهند با حمله به دولت از خود اتهام‌زدایی کنند. از طرف دیگر آمدن بر سرخط خبرها، آن هم در جایگاه مدعی نسبت به دولت، آنها را به طمع انداخته تا وارد بازی خطرناکی شوند؛ یک بازی که می‌تواند نتیجه آن میخ آخر بر تلاش‌های رئیس دولت‌های نهم و دهم برای حیات سیاسی باشد؛ پس فعلا «شکایت می‌کنند» تا «باشند».

روزی محتسب، فردی را در گذر می‌بیند و از او می‌پرسد: چه خورده‌ای؟ آن فرد پاسخ می‌دهد: «آنچه در ظرف بوده». محتسب می‌گوید: «در ظرف چه بوده؟» که باز هم جوابی «سربالا» می‌شنود: «آنچه من خورده‌ام». این قسمتی است از حکایتی در دفتر اول مثنوی معنوی؛ البته با اندکی تغییر. اما درهرصورت، از پاسخ‌های آن فرد به «محتسب» این‌گونه برمی‌آید که گویا «سربالا» پاسخ‌دادن و «فرار به جلو» از قرن‌ها پیش، رواج داشته است.
این‌گونه پاسخ‌دادن را ایرانیان معاصر هم کم ندیده‌اند؛ به‌ویژه در سال‌های اخیر، آن‌هم از سوی رئیس دو دولت گذشته؛ «محمود احمدی‌نژاد». او از زمانی که روی کار آمد، تکنیکی در پاسخ‌دادن به سؤال‌ها را وارد ادبیات سیاسی ایران کرد که می‌شود نام «من از شما می‌پرسم» را روی آن گذاشت؛ همان عبارتی که او در پاسخ به سؤال‌های چالشی به‌ کار می‌برد. البته او آثار دیگری هم در ادبیات سیاسی داشت! اما یکی از تاکتیک‌های احمدی‌نژاد در زمانی که به چالش کشیده می‌شد و احساس می‌کرد ممکن است «گیر» بیفتد، «فرار به جلو» با حداکثر سرعت بود و یکی از تکنیک‌هایش همان «من از شما می‌پرسم». مردم ایران هشت سال با ادبیات او آشنایی کامل پیدا کرده‌اند و می‌دانند او از این «تاکتیک» و «تکنیک» چه زمانی استفاده می‌کند.
حالا با گذشت دو سال از رفتن دولت او و آمدن دولتی «نو»، گردوخاک‌هایی که «احمدی‌نژاد» برای عدالت‌محوری برپا کرده بود، کم‌کم خوابید و آثار دولت عدالت‌محور خودش را نشان داد: «دو میلیارد و 700 میلیون دلار در اختیار یک فرد قرار گرفته بود»؛ «دکل نفتی پولش پرداخته شده بود و وارد کشور نشده بود»؛ «فسادی سه هزار میلیاردی صورت گرفته بود» و... .
دولت مانده است و این فسادها؛ باید با آنها مبارزه کند و آثار آنها را از بین ببرد، اما این کار هزینه دارد. از طرفی مردمی که به 24 خرداد؛ به تغییر رویه دولت رأی دادند، باید در جریان قرار بگیرند که چه بر سر کشور آمده است. به همین دلیل حدود دو سال است که دولتی‌ها از مصیبت‌هایی که بر سر کشور آمده می‌گویند. دولتی‌ها از عوامل به‌وجودآورنده این موارد آزاردهنده با مردم سخن می‌گویند؛ البته نه تمام و کمال.
حالا در دو هفته گذشته گذشته، اما پس از دو سال، وکیل مشترک «احمدی‌نژاد» و «بقایی» (معاون بازداشتی احمدی‌نژاد) اعلام کرده شکایت به قوه قضائیه از دو مقام دولتی در دستور کار رئیس دولت دهم قرار دارد؛ البته یکی را انجام داده و دیگری به‌زودی. از دیدگاه آنها، «جهانگیری»، معاون‌اول رئیس‌جمهوری و «اشرفی اصفهانی»، رئیس هیأت بدوی رسیدگی به تخلفات نهاد ریاست‌جمهوری، به دولت‌های احمدی‌نژاد «افترا» زده‌ و «نشر اکاذیب» کرده‌اند. آنها بیشترین انتقادها را از تخلف‌های دولت گذشته داشته‌اند و دلیل شکایت از همین اظهارات نشئت می‌گیرد. آخرین مورد هم که دو شکایت را به سه رساند، شکایتی است که به گفته نزدیکان احمدی‌نژاد از وزیر دادگستری انجام خواهد شد؛ آن هم به دلیل سخنان وزیر درباره نقش «رحیم‌مشایی» - رفیق گرمابه و گلستان احمدی‌نژاد - در فساد عظیم سه هزار میلیاردی. مقام‌های دولتی هم از این شکایت‌ها استقبال کرده‌ و حتی گفته‌اند مدارک تخلف‌های دولت گذشته را پیش از این در سکوت خبری راهی قوه قضائیه کرده‌اند. این‌گونه ‌است که تشکیلات «احمدی‌نژاد» به تأسی از او، در برابر چالش‌های بعد از دوران قدرت، همان راه سال‌های ریاست جهموری را زنده کرده‌ است. آنها به چالش کشیده شده‌اند و حالا برای فرار از آن، «من از شما می‌پرسم» را به «من از شما شکایت می‌کنم» تبدیل کرده‌‌اند. تشکیلات این راه را انتخاب کرده است و به نظر می‌رسد دو هدف را پیگیر باشد:
نخستین هدف شاید واضح باشد: شانه‌خالی‌کردن از مسئولیت اتفاق‌های سال‌های گذشته و فسادهای صورت‌گرفته، چه راهی بهتر از اینکه خود را مدعی معرفی کنند. اما دومین هدف آنها در بازه زمانی شکایت‌های تشکیلات از دولتی‌ها، نهفته است. زمان این شکایت‌ها نشان‌دهنده آن است که آنها این زمان را هوشمندانه انتخاب کرده‌اند و به هیچ‌وجه نمی‌توان گفت اتفاقی بوده. آنها الان بعد از گذشت دو سال از انتقادهای صورت‌گرفته از دولت‌های‌شان، ناگهان به فکر شکایت افتاده‌اند. شاید واقعه سیاسی هفت ماه دیگر بی‌تأثیر نبوده؛ اسفندماه دو انتخابات مهم در کشور انجام می‌شود که از شواهد این‌گونه برمی‌آید که تشکیلات احمدی‌نژاد قصد تأثیرگذاری بر آنها را دارد. شاید پروژه «من از شما شکایت می‌کنم» در ادامه پروژه حمله به دولت باشد؛ پروژه‌ای که قسمتی از آن در آیین‌نامه کمیته «سیاست و بین‌الملل» تشکیلات احمدی‌نژاد آمده و در جلسه هشتم مرداد تشکیلات قرائت شد: «انتقاد از سیاست خارجی دولت در دستور کار دائمی کارگروه‌های سیاست و بین‌الملل باشد». حالا آنها می‌خواهند با حمله به دولت از خود اتهام‌زدایی کنند. از طرف دیگر آمدن بر سرخط خبرها، آن هم در جایگاه مدعی نسبت به دولت، آنها را به طمع انداخته تا وارد بازی خطرناکی شوند؛ یک بازی که می‌تواند نتیجه آن میخ آخر بر تلاش‌های رئیس دولت‌های نهم و دهم برای حیات سیاسی باشد؛ پس فعلا «شکایت می‌کنند» تا «باشند».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.