|

قربان دست‌وپای بلوریت

مهرداد احمدی‌شیخانی

همه ما دلبستگی‌هایی داریم و انزجارهایی. از یک‌چیزهایی خوشمان می‌آید و از یک چیزهایی بدمان می‌آید و همین خوش‌آمدن و بدآمدن‌هایمان تبدیل به رفتارمان می‌شود و بر قضاوت‌هایمان اثر می‌گذارد. یکی را دوست داریم، مدام تعریف و تمجیدش می‌کنیم و هر کاری که می‌کند برایمان اوج خلاقیت و شکوفایی استعداد است و آن یکی دیگر را که نمی‌پسندیمش، کارهایش می‌شود نمونه کج‌سلیقگی و ناتوانی و بی‌استعدادی. همه‌مان همین‌طوریم، من بیشتر از شما. حکایت همه ما حکایت آن سوسکی است که بچه‌اش بر دیوار راه می‌رفت و او «قربان‌صدقه دست‌وپای بلوریش» می‌رفت. نمی‌خواهد به من بگویید که شما این‌طور نیستید؛ چون هستید. همه هستیم. بدتر از این هم هستیم. کافی است یکی را نخواهیم، یا از چشممان بیفتد و یک روزی، یک جایی خبطی کند، تا لهش نکنیم دست‌بردار نیستیم. برعکسش هم هست. یکی را که می‌پسندیم، مال ایل‌وتبار خودمان که باشد، دوستش داشته باشیم یا با او نان‌و‌نمکی‌خورده باشیم، نان قرض گرفته باشیم یا نان قرض داده باشیم، دیگر همه‌چیز یک‌جور دیگر می‌شود. همه تپه‌های عالم را هم که گل‌کاری کند، انگار نه انگار. گیرم اگر حتی تعریف و تمجید تپه‌کاری‌اش را نکنیم؛ سکوت می‌کنیم و شتر دیدی ندیدی.
پارسال را یادتان هست ایام دهه فجر و ماجرای پوستر تئاتر؟ یکی پوستر زده بود با نقشه ایران و خانم و آقایی در دو طرف نقشه. یادتان هست که ما اهالی قبیله گرافیک چه‌ها که نکردیم؟ یا یادتان هست پوستر بعدی که به‌جای آن طراحی شد؟ همه کاشف فروتن شوکران شدیم که اثر کپی است و یادتان هست گشتیم و گشتیم و نام داوران انتخاب پوستر را پیدا کردیم و چون شریکان جرم، هرچه از دهنمان درمی‌آمد به خودشان و امواتشان حواله کردیم؟ از هم سبقت می‌گرفتیم در آبروبردن از این و آن. گردن افراشته بودیم و کشفمان را به رخ می‌کشیدیم. خب قبول. پوستر اولی افتضاح بود و دومی کپی. مگر من گفتم غیر از این است؟ اما حکایت چیز دیگری است. ما قبیله طراحان گرافیک، یک انجمن داریم که با خون‌دل به‌ پا شده و هرکدام از اعضا به سهم و توان خود برای آن تلاش کرده‌ایم و البته بسته به سیاست کشتی‌بان، شل‌کن، سفت‌کن‌هایی هم داشته‌ایم. مثلا یک اتفاق در این صنف داریم به نام «سرو نقره‌ای» که مهم‌ترین رخداد جمعی شاغلان این حرفه است؛ فراخوانی از آثار اعضای حرفه برای معرفی و نمایش تلاش کسانی که عضو صنف هستند و نهایتا چاپ و انتشار آثار آنان. دو دوره گفته شد همه اعضایی که کار به این رخداد بفرستند حداقل یک کارشان چاپ می‌شود. دوره سوم که کشتی‌بان تغییر کرد و سیاستی دیگر آمد گفتند نخیر چه معنی دارد که هرکس کار بفرستد، به صرف اینکه عضو صنف است کارش چاپ شود؟ به عبارتی «صنف آبرو دارد و باید آبروی صنف را حفظ کرد». انگار خانواده‌ای بچه معلول ذهنی دارد و موقع میهمانی بچه را پنهان کند! حرف بدی زدم؟ خب این‌طوری بود دیگر. گفته می‌شود 120، 130 نفر را از رخداد بیرون گذاشتند برای حفظ آبروی صنف و البته قبیله سکوت کرد. خب حرف داخل خانواده را که نباید بیرون برد. گذشت تا سرو نقره‌ای اخیر که قرار است برپا شود؛ فراخوانی با یک تصویر که به احتمال زیاد پوستر و مابقی فضای بصری از آن هم همین است. من که نمی‌فهمم، ولی آنها که می‌فهمند، وقتی این اثر را نگاه می‌کنند، شب راحت می‌خوابند؟ 130 نفر را بیرون گذاشتیم تا بشود این؟ این دوره با چه رویی می‌توان به عده‌ای گفت کارتان در «سرو نقره‌ای» نیست چون ضعیف است. یا داوران این سرو، زیر این پرچم چگونه قضاوت خواهند کرد؟ سال گذشته دیدید با پوستر فجر چه کردیم؟ حالا کجا رفتند آن کاشفان فروتن شوکران که داد واتقلب می‌زدند و از آبروی گرافیک می‌گفتند. گیرم این کار سرو نقره‌ای، اثر یکی از مدعیان آوانگارد با کلی طرفدار یقه‌چاک‌کرده باشد. آخر قبیله‌گری هم حدی دارد.

همه ما دلبستگی‌هایی داریم و انزجارهایی. از یک‌چیزهایی خوشمان می‌آید و از یک چیزهایی بدمان می‌آید و همین خوش‌آمدن و بدآمدن‌هایمان تبدیل به رفتارمان می‌شود و بر قضاوت‌هایمان اثر می‌گذارد. یکی را دوست داریم، مدام تعریف و تمجیدش می‌کنیم و هر کاری که می‌کند برایمان اوج خلاقیت و شکوفایی استعداد است و آن یکی دیگر را که نمی‌پسندیمش، کارهایش می‌شود نمونه کج‌سلیقگی و ناتوانی و بی‌استعدادی. همه‌مان همین‌طوریم، من بیشتر از شما. حکایت همه ما حکایت آن سوسکی است که بچه‌اش بر دیوار راه می‌رفت و او «قربان‌صدقه دست‌وپای بلوریش» می‌رفت. نمی‌خواهد به من بگویید که شما این‌طور نیستید؛ چون هستید. همه هستیم. بدتر از این هم هستیم. کافی است یکی را نخواهیم، یا از چشممان بیفتد و یک روزی، یک جایی خبطی کند، تا لهش نکنیم دست‌بردار نیستیم. برعکسش هم هست. یکی را که می‌پسندیم، مال ایل‌وتبار خودمان که باشد، دوستش داشته باشیم یا با او نان‌و‌نمکی‌خورده باشیم، نان قرض گرفته باشیم یا نان قرض داده باشیم، دیگر همه‌چیز یک‌جور دیگر می‌شود. همه تپه‌های عالم را هم که گل‌کاری کند، انگار نه انگار. گیرم اگر حتی تعریف و تمجید تپه‌کاری‌اش را نکنیم؛ سکوت می‌کنیم و شتر دیدی ندیدی.
پارسال را یادتان هست ایام دهه فجر و ماجرای پوستر تئاتر؟ یکی پوستر زده بود با نقشه ایران و خانم و آقایی در دو طرف نقشه. یادتان هست که ما اهالی قبیله گرافیک چه‌ها که نکردیم؟ یا یادتان هست پوستر بعدی که به‌جای آن طراحی شد؟ همه کاشف فروتن شوکران شدیم که اثر کپی است و یادتان هست گشتیم و گشتیم و نام داوران انتخاب پوستر را پیدا کردیم و چون شریکان جرم، هرچه از دهنمان درمی‌آمد به خودشان و امواتشان حواله کردیم؟ از هم سبقت می‌گرفتیم در آبروبردن از این و آن. گردن افراشته بودیم و کشفمان را به رخ می‌کشیدیم. خب قبول. پوستر اولی افتضاح بود و دومی کپی. مگر من گفتم غیر از این است؟ اما حکایت چیز دیگری است. ما قبیله طراحان گرافیک، یک انجمن داریم که با خون‌دل به‌ پا شده و هرکدام از اعضا به سهم و توان خود برای آن تلاش کرده‌ایم و البته بسته به سیاست کشتی‌بان، شل‌کن، سفت‌کن‌هایی هم داشته‌ایم. مثلا یک اتفاق در این صنف داریم به نام «سرو نقره‌ای» که مهم‌ترین رخداد جمعی شاغلان این حرفه است؛ فراخوانی از آثار اعضای حرفه برای معرفی و نمایش تلاش کسانی که عضو صنف هستند و نهایتا چاپ و انتشار آثار آنان. دو دوره گفته شد همه اعضایی که کار به این رخداد بفرستند حداقل یک کارشان چاپ می‌شود. دوره سوم که کشتی‌بان تغییر کرد و سیاستی دیگر آمد گفتند نخیر چه معنی دارد که هرکس کار بفرستد، به صرف اینکه عضو صنف است کارش چاپ شود؟ به عبارتی «صنف آبرو دارد و باید آبروی صنف را حفظ کرد». انگار خانواده‌ای بچه معلول ذهنی دارد و موقع میهمانی بچه را پنهان کند! حرف بدی زدم؟ خب این‌طوری بود دیگر. گفته می‌شود 120، 130 نفر را از رخداد بیرون گذاشتند برای حفظ آبروی صنف و البته قبیله سکوت کرد. خب حرف داخل خانواده را که نباید بیرون برد. گذشت تا سرو نقره‌ای اخیر که قرار است برپا شود؛ فراخوانی با یک تصویر که به احتمال زیاد پوستر و مابقی فضای بصری از آن هم همین است. من که نمی‌فهمم، ولی آنها که می‌فهمند، وقتی این اثر را نگاه می‌کنند، شب راحت می‌خوابند؟ 130 نفر را بیرون گذاشتیم تا بشود این؟ این دوره با چه رویی می‌توان به عده‌ای گفت کارتان در «سرو نقره‌ای» نیست چون ضعیف است. یا داوران این سرو، زیر این پرچم چگونه قضاوت خواهند کرد؟ سال گذشته دیدید با پوستر فجر چه کردیم؟ حالا کجا رفتند آن کاشفان فروتن شوکران که داد واتقلب می‌زدند و از آبروی گرافیک می‌گفتند. گیرم این کار سرو نقره‌ای، اثر یکی از مدعیان آوانگارد با کلی طرفدار یقه‌چاک‌کرده باشد. آخر قبیله‌گری هم حدی دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.