|

واکاوی همپوشانی احمدی‌نژادی‌ها و حامیان آیت

سال گذشته و هم‌زمان با ایام سالگرد درگذشت آیت، مراسم بزرگداشتی از سوی برخی چهره‌های خاص جناح راست در تالار مهر حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی برگزار شد و در آن افرادی نظیر روح‌الله حسینیان، سیدمحمد خامنه‌ای، جواد منصوری و اسدالله بادامچیان به تجلیل از این چهره مرموز پرداختند. اینکه چرا باید چنین افرادی در اولین سالگرد آغازبه‌کار دولت روحانی، یاد آیت بیفتند، بدون دانستن سابقه احیای آیت در مقاطع حساس زمانی قابل تحلیل نیست. پیروان آیت که پس از ماجرای مک‌فارلین و سخنرانی مشهور «فاین تذهبون» امام، به حاشیه رانده شده بودند، هم‌زمان با آغازبه‌کار دولت اصلاحات در سال 76 با انتشار کتاب خاطرات منصور رفیع‌زاده، جاسوس ساواک و یار دیرین بقایی، اعلام حضور کردند. دوباره چهره‌هایی نظیر کاشانی و اسرافیلیان به عرصه رسانه‌ها بازگشتند و برخی مؤتلفه‌ای‌ها هم کم‌کم راه تسویه‌حساب‌های قدیمی با جناح چپ حزب جمهوری و خط‌امامی‌ها را در احیای تفکرات آیت جستند. اما این موج چندان قوی نبود، چراکه در ارکان نظام و قوا جایی برای میدان‌دادن به این تفکرات وجود نداشت. برای دانستن اینکه نگاه اصولگرایان آن زمان نسبت به پدیده آیت چگونه بود، کافی است نگاهی به خاطرات چهره‌هایی همچون آیت‌الله ری‌شهری و حجت‌الاسلام ناطق بیندازیم؛ خاطراتی که در اولی یک‌بار و در دومی دوبار، در حد یک جمله از آیت یاد شده و البته او را «مرحوم آیت» خطاب کرده‌اند.
افشاگران همسو
اما فراخوان اخیر عبدالرضا داوری برای ابهام‌زدایی از موضوع آیت، بار دیگر دومین موج احیای آیت در جمهوری اسلامی ایران را در اذهان زنده می‌کند؛ موجی که برخاستنش از همان آغاز دولت احمدی‌نژاد احساس شد و در نهایت، در سال 88 و در جریان حوادث پس از انتخابات به عیان‌ترین شکل، جلوه‌نمایی کرد. هواداران آیت که مرادشان، افشاگری نارمک‌نشین بود، حالا احمدی‌نژاد را تبلور دوباره آیت می‌دانستند. هاشم صباغیان، از فعالان ملی- مذهبی و از اعضای نهضت آزادی که هم تجربه برخورد با بقایی در دوران پیش از انقلاب و هم تجربه رویارویی با آیت در مجلس اول پس از انقلاب را دارد، در گفت‌وگویی، درباره تشابه‌های رفتار سیاسی این دو، به اصرارشان بر افشاگری‌های موهوم تأکید کرده و گفته بود: «مظفر بقایی همیشه یک پوشه همراه داشت و در هر بحثی مخالفانش را به انواع اتهامات متهم می‌کرد و مدام با اشاره به آن پوشه می‌گفت که اسنادش اینجا موجود است. حسن آیت هم در مجلس اول همین‌گونه بود و در همه نطق‌های خود با اشاره به پوشه‌ای که در دست داشت، از اسنادی علیه دیگران حرف می‌زد که هیچ‌گاه کسی این اسناد را ندید». با این وصف، اگر دوستداران آیت پس از روی‌کارآمدن احمدی‌نژاد، احساس تولد دوباره جریان خود را پیدا کرده باشند، به بیراهه نرفته‌اند. چراکه او هم مانند آیت از نارمک آمده بود، می‌گفت اسناد زیادی برای افشاکردن دارد، به هاشمی و موسوی می‌تاخت و جز خود و یارانش، همه را نیروهایی وابسته و توطئه‌گر و خیانتکار معرفی می‌کرد. این‌گونه بود که مستند «اسرار آیت» و سخنان او علیه موسوی، از سطح سایت‌هایی مانند رجانیوز فراتر رفت و به ترجیع‌بند رسانه دولت یعنی روزنامه ایران تبدیل شد.
روایت احیاگران
روح‌الله حسینیان، آیت را «پیشتاز افشاگری» و «تبیین حق از باطل» در فضای پس از انقلاب نامیده و گفته بود: «آیت دریافته بود که جریان ملی‌گرایی به‌دنبال طرح مصدق به‌عنوان فردی فناناپذیر در مقابل امام‌خمینی و طرح جانشینی ملی‌گرایی به‌جای اسلام است و امام نیز به همین نتیجه رسیده بود که ملی‌گراها با طرح مصدق و ملی‌گرایی قصد دارند مقابل انقلاب اسلامی بایستند. آیت رسالت سنگینی در افشای جریان ملی‌گرایی در خود احساس می‌کرد و تمام هم‌وغم خود را گذاشت تا چهره واقعی مصدق را تبیین کند که در نهایت کتاب مصدق‌السلطنه را به چاپ رساند و سند فراماسون‌بودن مصدق را در این کتاب منتشر کرد». این همان خطی بود که از سوی همان کسانی که برای آیت دست‌افشانی می‌کردند احیا شد و تا فراماسون‌نامیدن رقبای انتخاباتی احمدی‌نژاد، پیش رفت. بادامچیان هم در آن همایش آیت را افشاگر لیبرال‌ها و هواداران لیبرال‌دموکراسی نامید و با بیان این مطلب که «باید مقابله‌کنندگان با راه آیت را خوب بشناسیم»، تصریح کرد: «مخالفان و دشمنان آیت طیف عجیب‌وغریبی بودند، از میرحسین موسوی مدعی انقلاب و جوراب مرگ بر آمریکا بپوش و ملی‌گرایان جبهه ملی و از نهضت آزادی و کمونیست‌ها و گروه فرقان و منافقین و امثال بنی‌صدرها، همه در مقابل شهید آیت بودند، اینها مخالفان اصل ولایت‌فقیه بودند که با وجود اختلاف سلیقه در برابر آیت یک مشی را داشتند».
بادامچیان در ادامه به نقش آیت در ملی‌شدن صنعت نفت اشاره کرد و گفت: «میرحسین موسوی، یک مصدقی بود و در روزنامه جمهوری اسلامی سخنان آیت را در حمایت از آیت‌الله کاشانی سانسور می‌کرد». وی در بخش دیگری از سخنانش به جلسه شب هفتم تیر مبنی‌بر انتخاب «میرحسین موسوی» اشاره کرد و گفت: «آن شب وقتی بحث وزارت خارجه میرحسین موسوی مطرح شد، آیت به‌شدت مخالفت می‌کرد و معتقد بود که راه موسوی خط «پیمان» است و خط پیمان به آمریکا منتهی می‌شود و او شدیدا مخالف بود. بالاخره بحث‌ها درگرفت و درنهایت با اکثریت مختصری تصویب شد که میرحسین موسوی برای وزارت خارجه پیشنهاد شود، اما آیت گفت: من به‌عنوان نماینده ملت مخالف هستم و این مخالفت را دنبال می‌کنم».
پس از سخنان بادامچیان هم جواد منصوری، با طرح این سؤال که چرا بعد از ۳۳ سال اولین بزرگداشت شهید آیت برگزار می‌شود، گفت: «پاسخ به این سؤال ساده نیست و در جواب آن باید مسائلی را مطرح کرد که تاکنون گفته نشده است». منصوری برای پاسخ‌دادن به این سؤال خود، خاطراتی از آیت نقل کرد. از جمله اینکه آیت پیش‌بینی کرده بود که در ادامه مسیر انقلاب، غرب‌گراهایی از آمریکا و اروپا برمی‌گردند و اداره کشور را در دست می‌گیرند.

سال گذشته و هم‌زمان با ایام سالگرد درگذشت آیت، مراسم بزرگداشتی از سوی برخی چهره‌های خاص جناح راست در تالار مهر حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی برگزار شد و در آن افرادی نظیر روح‌الله حسینیان، سیدمحمد خامنه‌ای، جواد منصوری و اسدالله بادامچیان به تجلیل از این چهره مرموز پرداختند. اینکه چرا باید چنین افرادی در اولین سالگرد آغازبه‌کار دولت روحانی، یاد آیت بیفتند، بدون دانستن سابقه احیای آیت در مقاطع حساس زمانی قابل تحلیل نیست. پیروان آیت که پس از ماجرای مک‌فارلین و سخنرانی مشهور «فاین تذهبون» امام، به حاشیه رانده شده بودند، هم‌زمان با آغازبه‌کار دولت اصلاحات در سال 76 با انتشار کتاب خاطرات منصور رفیع‌زاده، جاسوس ساواک و یار دیرین بقایی، اعلام حضور کردند. دوباره چهره‌هایی نظیر کاشانی و اسرافیلیان به عرصه رسانه‌ها بازگشتند و برخی مؤتلفه‌ای‌ها هم کم‌کم راه تسویه‌حساب‌های قدیمی با جناح چپ حزب جمهوری و خط‌امامی‌ها را در احیای تفکرات آیت جستند. اما این موج چندان قوی نبود، چراکه در ارکان نظام و قوا جایی برای میدان‌دادن به این تفکرات وجود نداشت. برای دانستن اینکه نگاه اصولگرایان آن زمان نسبت به پدیده آیت چگونه بود، کافی است نگاهی به خاطرات چهره‌هایی همچون آیت‌الله ری‌شهری و حجت‌الاسلام ناطق بیندازیم؛ خاطراتی که در اولی یک‌بار و در دومی دوبار، در حد یک جمله از آیت یاد شده و البته او را «مرحوم آیت» خطاب کرده‌اند.
افشاگران همسو
اما فراخوان اخیر عبدالرضا داوری برای ابهام‌زدایی از موضوع آیت، بار دیگر دومین موج احیای آیت در جمهوری اسلامی ایران را در اذهان زنده می‌کند؛ موجی که برخاستنش از همان آغاز دولت احمدی‌نژاد احساس شد و در نهایت، در سال 88 و در جریان حوادث پس از انتخابات به عیان‌ترین شکل، جلوه‌نمایی کرد. هواداران آیت که مرادشان، افشاگری نارمک‌نشین بود، حالا احمدی‌نژاد را تبلور دوباره آیت می‌دانستند. هاشم صباغیان، از فعالان ملی- مذهبی و از اعضای نهضت آزادی که هم تجربه برخورد با بقایی در دوران پیش از انقلاب و هم تجربه رویارویی با آیت در مجلس اول پس از انقلاب را دارد، در گفت‌وگویی، درباره تشابه‌های رفتار سیاسی این دو، به اصرارشان بر افشاگری‌های موهوم تأکید کرده و گفته بود: «مظفر بقایی همیشه یک پوشه همراه داشت و در هر بحثی مخالفانش را به انواع اتهامات متهم می‌کرد و مدام با اشاره به آن پوشه می‌گفت که اسنادش اینجا موجود است. حسن آیت هم در مجلس اول همین‌گونه بود و در همه نطق‌های خود با اشاره به پوشه‌ای که در دست داشت، از اسنادی علیه دیگران حرف می‌زد که هیچ‌گاه کسی این اسناد را ندید». با این وصف، اگر دوستداران آیت پس از روی‌کارآمدن احمدی‌نژاد، احساس تولد دوباره جریان خود را پیدا کرده باشند، به بیراهه نرفته‌اند. چراکه او هم مانند آیت از نارمک آمده بود، می‌گفت اسناد زیادی برای افشاکردن دارد، به هاشمی و موسوی می‌تاخت و جز خود و یارانش، همه را نیروهایی وابسته و توطئه‌گر و خیانتکار معرفی می‌کرد. این‌گونه بود که مستند «اسرار آیت» و سخنان او علیه موسوی، از سطح سایت‌هایی مانند رجانیوز فراتر رفت و به ترجیع‌بند رسانه دولت یعنی روزنامه ایران تبدیل شد.
روایت احیاگران
روح‌الله حسینیان، آیت را «پیشتاز افشاگری» و «تبیین حق از باطل» در فضای پس از انقلاب نامیده و گفته بود: «آیت دریافته بود که جریان ملی‌گرایی به‌دنبال طرح مصدق به‌عنوان فردی فناناپذیر در مقابل امام‌خمینی و طرح جانشینی ملی‌گرایی به‌جای اسلام است و امام نیز به همین نتیجه رسیده بود که ملی‌گراها با طرح مصدق و ملی‌گرایی قصد دارند مقابل انقلاب اسلامی بایستند. آیت رسالت سنگینی در افشای جریان ملی‌گرایی در خود احساس می‌کرد و تمام هم‌وغم خود را گذاشت تا چهره واقعی مصدق را تبیین کند که در نهایت کتاب مصدق‌السلطنه را به چاپ رساند و سند فراماسون‌بودن مصدق را در این کتاب منتشر کرد». این همان خطی بود که از سوی همان کسانی که برای آیت دست‌افشانی می‌کردند احیا شد و تا فراماسون‌نامیدن رقبای انتخاباتی احمدی‌نژاد، پیش رفت. بادامچیان هم در آن همایش آیت را افشاگر لیبرال‌ها و هواداران لیبرال‌دموکراسی نامید و با بیان این مطلب که «باید مقابله‌کنندگان با راه آیت را خوب بشناسیم»، تصریح کرد: «مخالفان و دشمنان آیت طیف عجیب‌وغریبی بودند، از میرحسین موسوی مدعی انقلاب و جوراب مرگ بر آمریکا بپوش و ملی‌گرایان جبهه ملی و از نهضت آزادی و کمونیست‌ها و گروه فرقان و منافقین و امثال بنی‌صدرها، همه در مقابل شهید آیت بودند، اینها مخالفان اصل ولایت‌فقیه بودند که با وجود اختلاف سلیقه در برابر آیت یک مشی را داشتند».
بادامچیان در ادامه به نقش آیت در ملی‌شدن صنعت نفت اشاره کرد و گفت: «میرحسین موسوی، یک مصدقی بود و در روزنامه جمهوری اسلامی سخنان آیت را در حمایت از آیت‌الله کاشانی سانسور می‌کرد». وی در بخش دیگری از سخنانش به جلسه شب هفتم تیر مبنی‌بر انتخاب «میرحسین موسوی» اشاره کرد و گفت: «آن شب وقتی بحث وزارت خارجه میرحسین موسوی مطرح شد، آیت به‌شدت مخالفت می‌کرد و معتقد بود که راه موسوی خط «پیمان» است و خط پیمان به آمریکا منتهی می‌شود و او شدیدا مخالف بود. بالاخره بحث‌ها درگرفت و درنهایت با اکثریت مختصری تصویب شد که میرحسین موسوی برای وزارت خارجه پیشنهاد شود، اما آیت گفت: من به‌عنوان نماینده ملت مخالف هستم و این مخالفت را دنبال می‌کنم».
پس از سخنان بادامچیان هم جواد منصوری، با طرح این سؤال که چرا بعد از ۳۳ سال اولین بزرگداشت شهید آیت برگزار می‌شود، گفت: «پاسخ به این سؤال ساده نیست و در جواب آن باید مسائلی را مطرح کرد که تاکنون گفته نشده است». منصوری برای پاسخ‌دادن به این سؤال خود، خاطراتی از آیت نقل کرد. از جمله اینکه آیت پیش‌بینی کرده بود که در ادامه مسیر انقلاب، غرب‌گراهایی از آمریکا و اروپا برمی‌گردند و اداره کشور را در دست می‌گیرند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.