از روزگار سوسیالیسم دهقانی تا اوجگیری بنیادگرایی یهودی
نوژن اعتضادالسلطنه
اگر روزگاری رژیم اسرائیل با کیبوتصها و اجرای مدل سوسیالیسم دهقانی و همکاری تعاونی و پیشرفت در زمینه علوم شناخته میشد، امروز دیگر نهتنها از آن دوران اثری باقی نمانده، بلکه چهرهای درهمشکسته است که از رژیم اسرائیل در رسانههای عمومی بازتاب مییابد. انتشار همزمان خبر حمله یک یهودی افراطی به راهپیمایی همجنسگرایان در سرزمینهای اشغالی و همینطور به آتشکشیدن یک کودک شیرخواره 18ماهه فلسطینی توسط شهرکنشینان اسرائیلی، همگی نشان از ظهور یک پدیده دارند: رشد بنیادگرایی یهودی توسط هاردیهای اسرائیلی علیه هر آنکس که غیرمذهبی است یا نژادی غیریهودی دارد. از میان جمعیت 15 میلیونی یهودیان اسرائیل، حدود 750 هزار نفر را یهودیهای هاردی ارتدوکس افراطی تشکیل میدهند که نیمی از آنان ساکن سرزمینهای اشغالی هستند و نیم دیگر آنان در آمریکا و کشورهای اروپایی زندگی میکنند. آنان از زمان تأسیس رژیم اسرائیل در سال 1948 میلادی بههمراه یهودیان سکولار به سرزمینهای اشغالی رفتند؛ بااینحال، پس از جنگ ششروزه سال 1967 میلادی بود که در اراضی اشغالی فلسطینیها مستقر شدند و خود یکی از اصلیترین عوامل شعلهورشدن آتش بنیادگرایی مذهبی در میان گروههای تندرو اسلامگرا نیز شدند. خلاف اکثریت جمعیت سکولار اسرائیل، این گروه تورات و تلمود را منابع معتبری برای قانونگذاری میدانند. این جریان تندرو یهودی در سال 1978 میلادی مخالف عقبنشینی اسرائیل از شبهجزیره سینا بود. 20 سال پس از آن نیز با عقبنشینی از کرانهباختری مخالفت کرد و نقطه اوج اقدامات عملیاش را در سال 1995 میلادی در قالب ترور «اسحاق رابین»، نخستوزیر پیشین اسرائیل، که خواهان پیشبرد روند صلح با فلسطینیان بود، به معرض نمایش گذاشت. هاردیها سرزمین اسرائیل را فقط متعلق به یهودیان میدانند و معتقدند سرزمینهای دیگر مانند شبهجزیره سینا، اردن، لبنان و بخشهای قابل توجهی از سوریه و کویت نیز باید تحت اشغال یهودیان قرار گیرند. حملات اخیر علیه فلسطینیان ریشه در دو باور اساسی آنان دارد؛ یکی نگاه نژادپرستانه مبتنی بر اصالت خون یهودی بر غیریهودی و دیگری دیدگاه محافظهکارانه اجتماعی. هاردیها مخالف برابری تمامی شهروندان اسرائیل هستند و باور دارند که وجود غیریهودیان غیرقابل تحمل است. درباره دیدگاه نژادپرستانه هاردیها «راشلووسکی» در کتابی تحت عنوان «نادانان موعودگرا» بهنقل از خاخام کوک، یکی از اصلیترین رهبران موعودگرای هاردی، نوشته از نظر او تفاوت میان روح یهودی و غیریهودی، عمیقتر از تفاوت میان روح انسان و احشام است. از دیدگاه آنان، روح و جسم یهودی بر غیریهودی برتری دارد، دنیا بهخاطر یهودیان آفریده شده و غیریهودیان طفیلی هستند. تنگنظری هاردیها به اعراب محدود نمیشود، بلکه آنان نسبت به زنان نیز دیدگاهی منفی دارند. ساختار حاکم بر جامعه هاردی مردانه است. مردان هاردی معتقدند موهای زن باید کوتاه باشد. در روایتی یهودی که در فصل سوم «شولخان عاروخ»، یکی از کتابهای مبنای آموزش تلمود، آمده یک مرد نباید میان دو زن یا دو سگ یا دو خوک راه برود. این آموزشها از سنین 10 تا 12سالگی به نوجوانان پسر هاردی داده میشود. آنان همچنین زنان را از رانندگی اتوبوس و تاکسی منع کرده و معتقدند زنان فقط زمانی مجاز به رانندگی هستند که مرد غریبهای غیر از خویشاوندان در خودرو نباشد. هاردیها همچنین قوانین سختگیرانهای درباره جداسازی مدارس پسرانه و دخترانه از یکدیگر دارند. هاردیهای شهرکنشین سالهاست که فلسطینیان را مورد آزار و اذیت قرار میدهند، شیشههای خودروها و خانههای آنان را میشکنند یا آنها را به آتش میکشند. زمانی که در سال 1983 میلادی یک دختربچه 11ساله فلسطینی در نابلس توسط شهرکنشینان اسرائیلی به قتل رسید، رئیس خاخامهای سفاردی با استناد به متنی از تلمود، این اقدام را توجیه کرد و گفت کشتن بچهای که گمان میرود در بزرگسالی به دشمن شما تبدیل خواهد شد، جایز است. حضور هاردیها در عرصه سیاسی در قالب احزاب مختلف به رشد آنها کمک کرده است. برای نخستینبار در انتخابات سال 1996 میلادی درست پس از ترور اسحاق رابین، احزاب هاردی موفق به کسب 14 کرسی از مجموع 120 کرسی کنست شدند درحالی که پیش از آن فقط حدود پنج کرسی را در اختیار داشتند. اکنون دولت دستراستی نتانیاهو که با احزاب راستگرای افراطی ائتلاف کرده انگیزه زیادی را برای هاردیها بهمنظور انجام اقدامات بیشتر فراهم کرده است. حزب لیکود به رهبری نتانیاهو که خود را سکولار میداند، در موضوع تفاوت خون یهودی و غیریهودی و ارزش بیشتر خون یهودیان، با هاردیهای ارتدوکس همنظر و ازهمینرواست که قانون تأکید بر یهودیبودن دولت و ملت اسرائیل را ارائه کرده بود. حضور چهرههایی افراطی چون «نفتالی بنت» رهبر حزب «بیتی یهودی» و «ایلیت شیکد» در مقام وزیر دادگستری که از نسلزدایی فلسطینیها بهطور علنی حمایت کرده بود، نشان از آن دارد که آتش بنیادگرایی و تشدید خشونتهای نژادپرستانه به موازات رشد محافظهکاری اجتماعی در سرزمینهای اشغالی به این زودیها فروکش نخواهد کرد.
اگر روزگاری رژیم اسرائیل با کیبوتصها و اجرای مدل سوسیالیسم دهقانی و همکاری تعاونی و پیشرفت در زمینه علوم شناخته میشد، امروز دیگر نهتنها از آن دوران اثری باقی نمانده، بلکه چهرهای درهمشکسته است که از رژیم اسرائیل در رسانههای عمومی بازتاب مییابد. انتشار همزمان خبر حمله یک یهودی افراطی به راهپیمایی همجنسگرایان در سرزمینهای اشغالی و همینطور به آتشکشیدن یک کودک شیرخواره 18ماهه فلسطینی توسط شهرکنشینان اسرائیلی، همگی نشان از ظهور یک پدیده دارند: رشد بنیادگرایی یهودی توسط هاردیهای اسرائیلی علیه هر آنکس که غیرمذهبی است یا نژادی غیریهودی دارد. از میان جمعیت 15 میلیونی یهودیان اسرائیل، حدود 750 هزار نفر را یهودیهای هاردی ارتدوکس افراطی تشکیل میدهند که نیمی از آنان ساکن سرزمینهای اشغالی هستند و نیم دیگر آنان در آمریکا و کشورهای اروپایی زندگی میکنند. آنان از زمان تأسیس رژیم اسرائیل در سال 1948 میلادی بههمراه یهودیان سکولار به سرزمینهای اشغالی رفتند؛ بااینحال، پس از جنگ ششروزه سال 1967 میلادی بود که در اراضی اشغالی فلسطینیها مستقر شدند و خود یکی از اصلیترین عوامل شعلهورشدن آتش بنیادگرایی مذهبی در میان گروههای تندرو اسلامگرا نیز شدند. خلاف اکثریت جمعیت سکولار اسرائیل، این گروه تورات و تلمود را منابع معتبری برای قانونگذاری میدانند. این جریان تندرو یهودی در سال 1978 میلادی مخالف عقبنشینی اسرائیل از شبهجزیره سینا بود. 20 سال پس از آن نیز با عقبنشینی از کرانهباختری مخالفت کرد و نقطه اوج اقدامات عملیاش را در سال 1995 میلادی در قالب ترور «اسحاق رابین»، نخستوزیر پیشین اسرائیل، که خواهان پیشبرد روند صلح با فلسطینیان بود، به معرض نمایش گذاشت. هاردیها سرزمین اسرائیل را فقط متعلق به یهودیان میدانند و معتقدند سرزمینهای دیگر مانند شبهجزیره سینا، اردن، لبنان و بخشهای قابل توجهی از سوریه و کویت نیز باید تحت اشغال یهودیان قرار گیرند. حملات اخیر علیه فلسطینیان ریشه در دو باور اساسی آنان دارد؛ یکی نگاه نژادپرستانه مبتنی بر اصالت خون یهودی بر غیریهودی و دیگری دیدگاه محافظهکارانه اجتماعی. هاردیها مخالف برابری تمامی شهروندان اسرائیل هستند و باور دارند که وجود غیریهودیان غیرقابل تحمل است. درباره دیدگاه نژادپرستانه هاردیها «راشلووسکی» در کتابی تحت عنوان «نادانان موعودگرا» بهنقل از خاخام کوک، یکی از اصلیترین رهبران موعودگرای هاردی، نوشته از نظر او تفاوت میان روح یهودی و غیریهودی، عمیقتر از تفاوت میان روح انسان و احشام است. از دیدگاه آنان، روح و جسم یهودی بر غیریهودی برتری دارد، دنیا بهخاطر یهودیان آفریده شده و غیریهودیان طفیلی هستند. تنگنظری هاردیها به اعراب محدود نمیشود، بلکه آنان نسبت به زنان نیز دیدگاهی منفی دارند. ساختار حاکم بر جامعه هاردی مردانه است. مردان هاردی معتقدند موهای زن باید کوتاه باشد. در روایتی یهودی که در فصل سوم «شولخان عاروخ»، یکی از کتابهای مبنای آموزش تلمود، آمده یک مرد نباید میان دو زن یا دو سگ یا دو خوک راه برود. این آموزشها از سنین 10 تا 12سالگی به نوجوانان پسر هاردی داده میشود. آنان همچنین زنان را از رانندگی اتوبوس و تاکسی منع کرده و معتقدند زنان فقط زمانی مجاز به رانندگی هستند که مرد غریبهای غیر از خویشاوندان در خودرو نباشد. هاردیها همچنین قوانین سختگیرانهای درباره جداسازی مدارس پسرانه و دخترانه از یکدیگر دارند. هاردیهای شهرکنشین سالهاست که فلسطینیان را مورد آزار و اذیت قرار میدهند، شیشههای خودروها و خانههای آنان را میشکنند یا آنها را به آتش میکشند. زمانی که در سال 1983 میلادی یک دختربچه 11ساله فلسطینی در نابلس توسط شهرکنشینان اسرائیلی به قتل رسید، رئیس خاخامهای سفاردی با استناد به متنی از تلمود، این اقدام را توجیه کرد و گفت کشتن بچهای که گمان میرود در بزرگسالی به دشمن شما تبدیل خواهد شد، جایز است. حضور هاردیها در عرصه سیاسی در قالب احزاب مختلف به رشد آنها کمک کرده است. برای نخستینبار در انتخابات سال 1996 میلادی درست پس از ترور اسحاق رابین، احزاب هاردی موفق به کسب 14 کرسی از مجموع 120 کرسی کنست شدند درحالی که پیش از آن فقط حدود پنج کرسی را در اختیار داشتند. اکنون دولت دستراستی نتانیاهو که با احزاب راستگرای افراطی ائتلاف کرده انگیزه زیادی را برای هاردیها بهمنظور انجام اقدامات بیشتر فراهم کرده است. حزب لیکود به رهبری نتانیاهو که خود را سکولار میداند، در موضوع تفاوت خون یهودی و غیریهودی و ارزش بیشتر خون یهودیان، با هاردیهای ارتدوکس همنظر و ازهمینرواست که قانون تأکید بر یهودیبودن دولت و ملت اسرائیل را ارائه کرده بود. حضور چهرههایی افراطی چون «نفتالی بنت» رهبر حزب «بیتی یهودی» و «ایلیت شیکد» در مقام وزیر دادگستری که از نسلزدایی فلسطینیها بهطور علنی حمایت کرده بود، نشان از آن دارد که آتش بنیادگرایی و تشدید خشونتهای نژادپرستانه به موازات رشد محافظهکاری اجتماعی در سرزمینهای اشغالی به این زودیها فروکش نخواهد کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.