|

توافق ترکیه و آمریکا برای ایجاد «منطقه حائل» در شمال سوریه

گامی به پیش و پس

اوایل هفته، ترکیه بالاخره تصمیم گرفت با سرعت و شدت بیشتری خود را درگیر باتلاق سوریه کند. توافق میان ترکیه و آمریکا حاصل شد و پس از مذاکراتی طولانی، ترکیه مجوز استفاده ایالات‌متحده از پایگاه هوایی اینجرلیک برای عملیات علیه داعش را صادر کرد و در عوض دولت آمریکا با ایجاد منطقه حائل در شمال‌غرب سوریه موافقت کرد. ترکیه هم حملات هوایی علیه مواضع داعش در سوریه و نیروهای حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) در شمال عراق را آغاز کرد. اما علاقه ناگهانی آنکارا برای تغییر بازی مبارزه با داعش از کجا آمده است؟ این درست است که ترک‌ها به‌خاطر افزایش تهدید داعش جدی‌تر شده‌اند اما به نظر می‌رسد آنکارا که از دستاوردهای کردهای سوریه علیه داعش ناراحت و هراسان است، در درجه اول به‌دنبال سرکوب ناسیونالیسم کرد است. همین هدف ترکیه، واشنگتن را در موقعیت غریبی قرار داده، از یک‌سو به‌همراه یکی از متحدان منطقه‌ای‌اش در حال مبارزه با داعش است و از ‌سوی دیگر باید چشم خود را بر سرکوب کردهایی ببندد که دستاوردها و رشادتشان در مبارزه با داعش زبانزد است‌؛ گامی به پیش است و گامی به پس. به گفته برخی، آمریکا سعی کرده ضمن به‌رسمیت‌شناختن اقدام ترکیه در جهت حاکمیت ارضی خود، ترکیه را تشویق کند از حمله به گروه‌های کرد دست بردارد؛ تلاشی که اگر صورت گرفته باشد هم تاکنون راه به جایی نبرده است. ایالات‌متحده و ترکیه تاکنون بر سر نحوه مقابله با داعش اختلاف‌نظر داشته‌اند. آنکارا بر این باور بوده که سرنگونی دولت «بشار اسد» در طولانی‌مدت به شکست داعش منجر می‌شود و «رجب طیب اردوغان»، رئیس‌جمهوری ترکیه و «احمد داووداوغلو»، نخست‌وزیر این کشور، بارها صراحتا اعلام کرده‌اند که اسد باید برود. اما دولت اوباما بر این باور بوده که رفتن اسد درواقع ممکن است به‌نفع «ابوبکر البغدادی» تمام شود و فضا را برای پیشروی نیروهای داعش فراهم کند. اما در نهایت برخی تحولات، محاسبات آمریکا و ترکیه را تغییر داد؛ تحولاتی از جمله دستاوردهای یگان‌های مدافع خلق در سوریه و کنترل کردها بر مرز «تل ابیض» در نزدیکی کوبانی و آغاز تحرکات داعش در درون ترکیه. به باور منتقدان، ترکیه از حمله به داعش به‌عنوان پوششی برای ضربه‌زدن به کردها استفاده می‌کند و به‌این‌خاطر تابه‌حال از مبارزه با داعش خودداری کرده که این کار را مستلزم حمایت از کردها می‌داند.
منطقه پرواز ممنوع
حالا و چندروز پس از موافقت ترکیه با پیوستن به ائتلاف علیه داعش به رهبری آمریکا، آنکارا با حمایت هوایی آمریکا و شبه‌نظامیان مخالف سوریه در حال ایجاد منطقه پرواز ممنوع در شمال‌غربی سوریه است. به گفته یکی از مقامات آمریکایی که بدون ذکر نام با «وال‌استریت ژورنال» گفت‌وگو کرده، آمریکا و ترکیه به‌دنبال حمایت از برخی گروه‌های میانه‌رو سوریه در شمال این کشور برای مقابله با داعش هستند. او هدف دو طرف را ایجاد منطقه پرواز ممنوع و اطمینان از برقراری امنیت و ثبات در امتداد مرز ترکیه و سوریه عنوان کرد. بر اساس گزارش‌ها، طول این منطقه پرواز ممنوع 90 کیلومتر و عمق آن 50 کیلومتر است. بااین‌همه برخی رسانه‌ها طول این منطقه را 110 کیلومتر اعلام کرده‌اند.
نشست ناتو
هم‌زمان با بالاگرفتن زمزمه‌ها درباره ایجاد منطقه پرواز ممنوع در شمال سوریه، 28 کشور عضو پیمان ناتو روز گذشته و برای پنجمین‌بار در تاریخ ناتو به درخواست ویژه یکی از کشورهای عضو در بروکسل گردهم آمدند و درباره رویکرد ترکیه در قبال داعش و شبه‌نظامیان کرد سوریه به بحث نشستند. با وجود تفاوت‌های عمیق داعش و نیروهای کرد، ترکیه اصرار دارد مقابله با دو گروه را تحت عنوان «جنگ با ترور» پیش ببرد. در پی نشست ناتو، مسئول مطبوعاتی این سازمان از افزایش سیستم دفاعی ترکیه برای کمک به ترکیه در مقابل موشک‌های بالستیک سوریه خبر داد. پیش‌تر ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو، گفته بود که درخواست ترکیه برای این نشست براساس بند چهارم عهدنامه ناتو صورت گرفته که به کشورهای عضو اجازه می‌دهد در صورتی که امنیت و یکپارچگی ارضی آنها در خطر باشد، درخواست چنین نشستی را بکنند. او با اظهارنظر درباره ارائه کمک ناتو به ترکیه برای مقابله با داعش و پ‌ک‌ک، آن را نشانه همبستگی ناتو با ترکیه دانست. این در حالی است که پیش‌تر ینس استولتنبرگ گفته بود که ترکیه خواستار کمک نظامی ناتو برای مقابله با داعش و پ‌ک‌ک نشده است. او همچنین درباره شکستن روند صلح با کردها نیز به داووداوغلو، نخست‌وزیر ترکیه، هشدار داده بود اما رجب طیب اردوغان که انحصار قدرت برایش مهم‌تر از هرچیز دیگری است، تیر خلاص را روانه مذاکرات صلح کرد و گفت: به دلیل حملات شبه‌نظامیان کرد به نظامیان ترکیه، صلح با کردها امکان‌پذیر نیست.‎

اوایل هفته، ترکیه بالاخره تصمیم گرفت با سرعت و شدت بیشتری خود را درگیر باتلاق سوریه کند. توافق میان ترکیه و آمریکا حاصل شد و پس از مذاکراتی طولانی، ترکیه مجوز استفاده ایالات‌متحده از پایگاه هوایی اینجرلیک برای عملیات علیه داعش را صادر کرد و در عوض دولت آمریکا با ایجاد منطقه حائل در شمال‌غرب سوریه موافقت کرد. ترکیه هم حملات هوایی علیه مواضع داعش در سوریه و نیروهای حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) در شمال عراق را آغاز کرد. اما علاقه ناگهانی آنکارا برای تغییر بازی مبارزه با داعش از کجا آمده است؟ این درست است که ترک‌ها به‌خاطر افزایش تهدید داعش جدی‌تر شده‌اند اما به نظر می‌رسد آنکارا که از دستاوردهای کردهای سوریه علیه داعش ناراحت و هراسان است، در درجه اول به‌دنبال سرکوب ناسیونالیسم کرد است. همین هدف ترکیه، واشنگتن را در موقعیت غریبی قرار داده، از یک‌سو به‌همراه یکی از متحدان منطقه‌ای‌اش در حال مبارزه با داعش است و از ‌سوی دیگر باید چشم خود را بر سرکوب کردهایی ببندد که دستاوردها و رشادتشان در مبارزه با داعش زبانزد است‌؛ گامی به پیش است و گامی به پس. به گفته برخی، آمریکا سعی کرده ضمن به‌رسمیت‌شناختن اقدام ترکیه در جهت حاکمیت ارضی خود، ترکیه را تشویق کند از حمله به گروه‌های کرد دست بردارد؛ تلاشی که اگر صورت گرفته باشد هم تاکنون راه به جایی نبرده است. ایالات‌متحده و ترکیه تاکنون بر سر نحوه مقابله با داعش اختلاف‌نظر داشته‌اند. آنکارا بر این باور بوده که سرنگونی دولت «بشار اسد» در طولانی‌مدت به شکست داعش منجر می‌شود و «رجب طیب اردوغان»، رئیس‌جمهوری ترکیه و «احمد داووداوغلو»، نخست‌وزیر این کشور، بارها صراحتا اعلام کرده‌اند که اسد باید برود. اما دولت اوباما بر این باور بوده که رفتن اسد درواقع ممکن است به‌نفع «ابوبکر البغدادی» تمام شود و فضا را برای پیشروی نیروهای داعش فراهم کند. اما در نهایت برخی تحولات، محاسبات آمریکا و ترکیه را تغییر داد؛ تحولاتی از جمله دستاوردهای یگان‌های مدافع خلق در سوریه و کنترل کردها بر مرز «تل ابیض» در نزدیکی کوبانی و آغاز تحرکات داعش در درون ترکیه. به باور منتقدان، ترکیه از حمله به داعش به‌عنوان پوششی برای ضربه‌زدن به کردها استفاده می‌کند و به‌این‌خاطر تابه‌حال از مبارزه با داعش خودداری کرده که این کار را مستلزم حمایت از کردها می‌داند.
منطقه پرواز ممنوع
حالا و چندروز پس از موافقت ترکیه با پیوستن به ائتلاف علیه داعش به رهبری آمریکا، آنکارا با حمایت هوایی آمریکا و شبه‌نظامیان مخالف سوریه در حال ایجاد منطقه پرواز ممنوع در شمال‌غربی سوریه است. به گفته یکی از مقامات آمریکایی که بدون ذکر نام با «وال‌استریت ژورنال» گفت‌وگو کرده، آمریکا و ترکیه به‌دنبال حمایت از برخی گروه‌های میانه‌رو سوریه در شمال این کشور برای مقابله با داعش هستند. او هدف دو طرف را ایجاد منطقه پرواز ممنوع و اطمینان از برقراری امنیت و ثبات در امتداد مرز ترکیه و سوریه عنوان کرد. بر اساس گزارش‌ها، طول این منطقه پرواز ممنوع 90 کیلومتر و عمق آن 50 کیلومتر است. بااین‌همه برخی رسانه‌ها طول این منطقه را 110 کیلومتر اعلام کرده‌اند.
نشست ناتو
هم‌زمان با بالاگرفتن زمزمه‌ها درباره ایجاد منطقه پرواز ممنوع در شمال سوریه، 28 کشور عضو پیمان ناتو روز گذشته و برای پنجمین‌بار در تاریخ ناتو به درخواست ویژه یکی از کشورهای عضو در بروکسل گردهم آمدند و درباره رویکرد ترکیه در قبال داعش و شبه‌نظامیان کرد سوریه به بحث نشستند. با وجود تفاوت‌های عمیق داعش و نیروهای کرد، ترکیه اصرار دارد مقابله با دو گروه را تحت عنوان «جنگ با ترور» پیش ببرد. در پی نشست ناتو، مسئول مطبوعاتی این سازمان از افزایش سیستم دفاعی ترکیه برای کمک به ترکیه در مقابل موشک‌های بالستیک سوریه خبر داد. پیش‌تر ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو، گفته بود که درخواست ترکیه برای این نشست براساس بند چهارم عهدنامه ناتو صورت گرفته که به کشورهای عضو اجازه می‌دهد در صورتی که امنیت و یکپارچگی ارضی آنها در خطر باشد، درخواست چنین نشستی را بکنند. او با اظهارنظر درباره ارائه کمک ناتو به ترکیه برای مقابله با داعش و پ‌ک‌ک، آن را نشانه همبستگی ناتو با ترکیه دانست. این در حالی است که پیش‌تر ینس استولتنبرگ گفته بود که ترکیه خواستار کمک نظامی ناتو برای مقابله با داعش و پ‌ک‌ک نشده است. او همچنین درباره شکستن روند صلح با کردها نیز به داووداوغلو، نخست‌وزیر ترکیه، هشدار داده بود اما رجب طیب اردوغان که انحصار قدرت برایش مهم‌تر از هرچیز دیگری است، تیر خلاص را روانه مذاکرات صلح کرد و گفت: به دلیل حملات شبه‌نظامیان کرد به نظامیان ترکیه، صلح با کردها امکان‌پذیر نیست.‎

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.