|

پلیس بدی که نقشش را تغییر داد

«ایران» و «آمریکا» تنها کشورهایی بودند که در مذاکرات هسته‌ای نامشان به‌کرات به گوش می‌خورد اما گاهی اوقات هم تنوعی در این میان ایجاد می‌شد. کشور فرانسه همان کشوری است که به‌خاطر مواضع سخت و عجیب وزیر امورخارجه‌اش در کوران مذاکرات نامش برای تنوع به گوش می‌رسید. یک ‌بار هم این نام پایش را از تنوع فراتر گذاشت و مانع دستیابی به توافق جامع شد. تا قبل از مذاکرات «لوران فابیوس» نام شناخته‌شده‌ای نبود اما در نتیجه مذاکرات و اعلام مواضع نام و چهره او کمی تا قسمتی در ایران و جهان برجسته شد. آبان‌ماه سال 1392 مذاکراتی در ژنو صورت گرفت و با دعوت از وزرای امورخارجه این امید را ایجاد کرد که ممکن است توافق به دست بیاید. اما به‌محض ورود وزیر امورخارجه فرانسه تمامی این امیدها از بین رفت. آنهایی که دنبال چرایی ماجرا بودند، سعی می‌کردند نقش ایران را در این اتفاق بررسی کنند اما در نهایت تعجب انگشت اتهام به سمت «لوران فابیوس» وزیر امورخارجه فرانسه گرفته‌ شد. او کمی بعد در مصاحبه‌ای که با رادیو فرانسه انجام داد گفت: «بله... مواضع فرانسه در این مورد سخت است چراکه نمی‌خواهیم بخشی از یک بازی احمقانه باشیم».اما اینکه چرا چنین بحث‌هایی از نظر فرانسه احمقانه به نظر می‌رسید باعث شد دلایل زیادی برای آن پیدا شود. همان زمان روزنامه «لوموند» در مقاله‌ای نوشت که فرانسه به‌دنبال یک توافق محکم است؛ از این‌رو موضع سرسخت او موجب شده تا «متمایز» به نظر برسد. این مقاله به‌نقل از یکی از دیپلمات‌های فرانسه نوشت فابیوس به‌محض رسیدن به ژنو متن توافق را «یک زلزله علیه جبهه غربی‌ها» دانست و آشکارا با آن مخالفت کرد. به عقیده نویسنده دلیل این مخالفت تنها یک چیز است. فرانسه معمار مذاکرات هسته‌ای با ایران است و سعی می‌کند از این طریق نقش پررنگ گذشته خود را دوباره احیا کند. داستان این مذاکرات به سال 2003 برمی‌گردد. مثلث آلمان، فرانسه و انگلیس مورداستقبال تهران قرار گرفت اما روی‌کارآمدن نیکلا سارکوزی اهداف این مثلث را نقش‌برآب کرد. سرسختی فرانسه دوران سارکوزی در قبال مخالفت با برنامه هسته‌ای ایران موجب شد تا چندین قدم از آمریکا در ضربه‌زدن به ایران جلو بیفتد. سال 2011 این کشور اعلام کرد تحریم‌ها علیه صادرات نفت ایران را اجرا خواهد کرد و بلافاصله پس از آن بخشی از دارایی‌های بانک مرکزی را مصادره کرد. با ورود به سال 2013 اتفاقات زیادی در زمینه مذاکرات هسته‌ای به وقوع پیوست اما فرانسه به‌سختی حاضر شد این موضوع را قبول کند و همچنان اسب خود را می‌راند. همین‌ها باعث شد تا فرانسه در به‌دست‌آوردن نقش پررنگ خود در مذاکرات بر اساس برنامه «فرهنگ راهبردی فرانسه» امید دوباره ببندد.
در جست‌وجوی متحد
موضع فرانسه ناگهان سران این کشور را در میان جمهوری‌خواهان آمریکایی محبوب کرد. با برهم خوردن مذاکرات، سناتور جان مک‌کین در توییترش نوشت: «فرانسه برای جلوگیری از توافق بد با ایران انگیزه دارد. زنده‌باد فرانسه». همین چند کلمه کافی بود تا فابیوس قوت قلب لازم را برای پیش‌کشیدن مواضع رژیم صهیونیستی به دست آورد. هم‌زمان با سخنرانی «نتانیاهو» در کنگره آمریکا، فرانسه که دومین متحد تل‌آویو است، صراحتا اعلام کرد نگران امنیت اسرائیل است و نخواهد گذاشت این توافق به امنیتش ضربه وارد کند. بسیاری این موضوع را به اصلیت یهودی والدین لوران فابیوس ربط دادند. شاید این مسئله دلیل اصلی ماجرا نباشد اما در پیشبرد اهداف قطعا تأثیرگذار بوده است. اما قضایا به همین‌جا ختم نشد. با اعلام سود فرانسه از فروش تسلیحات به کشورهای عرب خاورمیانه‌ مشخص شد که اولاند به‌دنبال آن است تا جای خالی آمریکا را در بسیاری از زمینه‌ها پر کند.
موسم وزیدن بادهای تغییر
تا اینکه ورق برگشت و اتفاقات زیادی به وقوع پیوست و مواضع سخت وزیر امورخارجه فرانسه در قبال ایران نرم شد. شکست حزب سوسیالیست در انتخابات شهرداری و پارلمان اروپا و کاهش محبوبیت «فرانسوا اولاند» باعث شد تا فرانسه دیپلماسی بلندمدتش را تغییر بدهد. هم‌زمان خبرگزاری فرانسه در گزارشی با انتقاد از موضع فابیوس در مذاکرات نوشت: «وجهه فرانسه نزد ایرانیان خدشه‌دار شده و به نظر می‌رسد فابیوس قصد دارد نقش پلیس بد را در این مذاکرات بازی کند».هم‌زمان سفیر ایران در فرانسه در مصاحبه‌ای اعلام کرد که درِ فرصت‌های دیپلماتیک همیشه باز نمی‌ماند و باید مراقب بود. این‌بار دورنمای توافق دست‌یافتنی‌تر شده بود و همین‌ها باعث شد تا بازار بر سیاست بچربد و فرانسه برای عقب‌نماندن از قافله نقش دیگری را برعهده بگیرد، تا جایی که در آخرین دور مذاکرات، فابیوس برخلاف رویه قبل حرف مهمی برای گفتن به خبرنگاران نداشت و موضعش نرم‌تر شده بود. او که از مواضع قبلی خود در مذاکرات به خوبی آگاه بود در این‌باره گفت: «درست است که در مذاکرات هسته‌ای، فرانسه موضعی سخت اتخاذ کرد، اما در دوران بعد از تحریم‌ها، فرانسه موردتنبیه (تهران) قرار نخواهد گرفت، چراکه ما در گذشته حضوری مهم در این کشور داشته‌ایم. حضور ما در بسیاری از زمینه‌ها عالی بود و ایرانیان نیز مردمی جدی هستند».

«ایران» و «آمریکا» تنها کشورهایی بودند که در مذاکرات هسته‌ای نامشان به‌کرات به گوش می‌خورد اما گاهی اوقات هم تنوعی در این میان ایجاد می‌شد. کشور فرانسه همان کشوری است که به‌خاطر مواضع سخت و عجیب وزیر امورخارجه‌اش در کوران مذاکرات نامش برای تنوع به گوش می‌رسید. یک ‌بار هم این نام پایش را از تنوع فراتر گذاشت و مانع دستیابی به توافق جامع شد. تا قبل از مذاکرات «لوران فابیوس» نام شناخته‌شده‌ای نبود اما در نتیجه مذاکرات و اعلام مواضع نام و چهره او کمی تا قسمتی در ایران و جهان برجسته شد. آبان‌ماه سال 1392 مذاکراتی در ژنو صورت گرفت و با دعوت از وزرای امورخارجه این امید را ایجاد کرد که ممکن است توافق به دست بیاید. اما به‌محض ورود وزیر امورخارجه فرانسه تمامی این امیدها از بین رفت. آنهایی که دنبال چرایی ماجرا بودند، سعی می‌کردند نقش ایران را در این اتفاق بررسی کنند اما در نهایت تعجب انگشت اتهام به سمت «لوران فابیوس» وزیر امورخارجه فرانسه گرفته‌ شد. او کمی بعد در مصاحبه‌ای که با رادیو فرانسه انجام داد گفت: «بله... مواضع فرانسه در این مورد سخت است چراکه نمی‌خواهیم بخشی از یک بازی احمقانه باشیم».اما اینکه چرا چنین بحث‌هایی از نظر فرانسه احمقانه به نظر می‌رسید باعث شد دلایل زیادی برای آن پیدا شود. همان زمان روزنامه «لوموند» در مقاله‌ای نوشت که فرانسه به‌دنبال یک توافق محکم است؛ از این‌رو موضع سرسخت او موجب شده تا «متمایز» به نظر برسد. این مقاله به‌نقل از یکی از دیپلمات‌های فرانسه نوشت فابیوس به‌محض رسیدن به ژنو متن توافق را «یک زلزله علیه جبهه غربی‌ها» دانست و آشکارا با آن مخالفت کرد. به عقیده نویسنده دلیل این مخالفت تنها یک چیز است. فرانسه معمار مذاکرات هسته‌ای با ایران است و سعی می‌کند از این طریق نقش پررنگ گذشته خود را دوباره احیا کند. داستان این مذاکرات به سال 2003 برمی‌گردد. مثلث آلمان، فرانسه و انگلیس مورداستقبال تهران قرار گرفت اما روی‌کارآمدن نیکلا سارکوزی اهداف این مثلث را نقش‌برآب کرد. سرسختی فرانسه دوران سارکوزی در قبال مخالفت با برنامه هسته‌ای ایران موجب شد تا چندین قدم از آمریکا در ضربه‌زدن به ایران جلو بیفتد. سال 2011 این کشور اعلام کرد تحریم‌ها علیه صادرات نفت ایران را اجرا خواهد کرد و بلافاصله پس از آن بخشی از دارایی‌های بانک مرکزی را مصادره کرد. با ورود به سال 2013 اتفاقات زیادی در زمینه مذاکرات هسته‌ای به وقوع پیوست اما فرانسه به‌سختی حاضر شد این موضوع را قبول کند و همچنان اسب خود را می‌راند. همین‌ها باعث شد تا فرانسه در به‌دست‌آوردن نقش پررنگ خود در مذاکرات بر اساس برنامه «فرهنگ راهبردی فرانسه» امید دوباره ببندد.
در جست‌وجوی متحد
موضع فرانسه ناگهان سران این کشور را در میان جمهوری‌خواهان آمریکایی محبوب کرد. با برهم خوردن مذاکرات، سناتور جان مک‌کین در توییترش نوشت: «فرانسه برای جلوگیری از توافق بد با ایران انگیزه دارد. زنده‌باد فرانسه». همین چند کلمه کافی بود تا فابیوس قوت قلب لازم را برای پیش‌کشیدن مواضع رژیم صهیونیستی به دست آورد. هم‌زمان با سخنرانی «نتانیاهو» در کنگره آمریکا، فرانسه که دومین متحد تل‌آویو است، صراحتا اعلام کرد نگران امنیت اسرائیل است و نخواهد گذاشت این توافق به امنیتش ضربه وارد کند. بسیاری این موضوع را به اصلیت یهودی والدین لوران فابیوس ربط دادند. شاید این مسئله دلیل اصلی ماجرا نباشد اما در پیشبرد اهداف قطعا تأثیرگذار بوده است. اما قضایا به همین‌جا ختم نشد. با اعلام سود فرانسه از فروش تسلیحات به کشورهای عرب خاورمیانه‌ مشخص شد که اولاند به‌دنبال آن است تا جای خالی آمریکا را در بسیاری از زمینه‌ها پر کند.
موسم وزیدن بادهای تغییر
تا اینکه ورق برگشت و اتفاقات زیادی به وقوع پیوست و مواضع سخت وزیر امورخارجه فرانسه در قبال ایران نرم شد. شکست حزب سوسیالیست در انتخابات شهرداری و پارلمان اروپا و کاهش محبوبیت «فرانسوا اولاند» باعث شد تا فرانسه دیپلماسی بلندمدتش را تغییر بدهد. هم‌زمان خبرگزاری فرانسه در گزارشی با انتقاد از موضع فابیوس در مذاکرات نوشت: «وجهه فرانسه نزد ایرانیان خدشه‌دار شده و به نظر می‌رسد فابیوس قصد دارد نقش پلیس بد را در این مذاکرات بازی کند».هم‌زمان سفیر ایران در فرانسه در مصاحبه‌ای اعلام کرد که درِ فرصت‌های دیپلماتیک همیشه باز نمی‌ماند و باید مراقب بود. این‌بار دورنمای توافق دست‌یافتنی‌تر شده بود و همین‌ها باعث شد تا بازار بر سیاست بچربد و فرانسه برای عقب‌نماندن از قافله نقش دیگری را برعهده بگیرد، تا جایی که در آخرین دور مذاکرات، فابیوس برخلاف رویه قبل حرف مهمی برای گفتن به خبرنگاران نداشت و موضعش نرم‌تر شده بود. او که از مواضع قبلی خود در مذاکرات به خوبی آگاه بود در این‌باره گفت: «درست است که در مذاکرات هسته‌ای، فرانسه موضعی سخت اتخاذ کرد، اما در دوران بعد از تحریم‌ها، فرانسه موردتنبیه (تهران) قرار نخواهد گرفت، چراکه ما در گذشته حضوری مهم در این کشور داشته‌ایم. حضور ما در بسیاری از زمینه‌ها عالی بود و ایرانیان نیز مردمی جدی هستند».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.