|

آیا خوشحال باید بود؟

علی فرامرزی

درگیر شک و تردیدشدن و سرگردانی بین خوشحال‌بودن یا نبودن بخشی از تضادهای مردمانی است که از یک‌ سو در معرض اخبار رویدادها قرار می‌گیرند و از دیگر سو از دلایل آنچه در حال وقوع است به‌درستی و به‌قدر کفایت مطلع نیستند. طبقات فرهنگی در شرایطی که تعریف درستی از جایگاهشان وجود ندارد و به‌درستی نمی‌دانند چه کسانی، چگونه و با چه تفکری برای سرنوشت و آثارشان تصمیم می‌گیرند، بیش از سایر اقشار جامعه با این احساس‌های دوگانه دست‌به‌گریبان‌اند. نبود تعریف روشن و قانونمندی از جایگاه اجتماعی طبقه فرهنگی و خصوصا هنرمندان و وجود هرروزه تضاد و چندگانگی در برخورد با این طبقه نه فقط در عرصه‌های اجتماعی نمود دارد که به‌طور طبیعی در بخش‌های اقتصادی، تخصیص بودجه‌های فرهنگی و سرمایه‌گذاری در این بخش نیز به‌خوبی خود را نشان داده و می‌دهد. یکی از نشانه‌های آن مقدار بودجه‌ای است که هرساله به وزارتخانه متولی فرهنگ و هنر تعلق می‌گیرد که کمترین بودجه‌ای‌ است که به یک وزارتخانه اختصاص داده می‌شود. در تعاریف جامعه‌شناسی قشر فرهنگی را جزء طبقه متوسط جامعه تعریف می‌کنند. همان طبقه‌ای که در نبود عدالت اقتصادی و بیشترشدن شکاف طبقاتی بالاترین صدمه و لطمه را خواهند خورد. اتفاق توافق هسته‌ای و تا حدی پایان‌یافتن سرنوشت این موضوع و تأثیر آن بر حال‌وهوا و احساس شادی نسبی را می‌توان در چهره و برخورد مردم به‌راحتی دید و علت آن را نیز درک کرد. شکی نیست که بخشی از این خرسندی به‌خاطر امیدی است که ممکن است به‌دلیل گشایش‌های اقتصادی و رفاهی، آزادشدن دارایی‌ها و آمدن پول‌های بلوکه‌شده ایران و همچنین رونق اقتصادی در صنعت و تجارت ‌باشد. اما آنچه در این بین باید طبقات متوسط جامعه را به فکر وادارد این است که آیا تزریق این پول‌ها در شرایط ناسالم‌بودن اقتصاد و بهره‌مندی درصد کمی از جامعه از توانایی‌های اقتصادی و بالارفتن نقدینگی می‌تواند به خیر و صلاح طبقه متوسط جامعه خصوصا قشر فرهنگی و هنرمندان آن باشد؟ اگر آمدن این دارایی‌ها به چرخه اقتصادی باعث دامن‌زدن هرچه‌بیشتر به اختلاف طبقاتی شود که در شرایط موجود امکان آن بسیار است، آیا هنوز باید خوشحال بود یا به ورطه شک و تردید درافتاد؟ شکاف طبقاتی یعنی پیوستن هرچه‌بیشتر قشر متوسط به طبقه فرودست جامعه و درنتیجه پایین‌آمدن و کندشدن چرخه اقتصاد هنر، اگر قرار باشد در بر همان پاشنه بچرخد و همچنان عده قلیلی از سرمایه‌های آزاد‌شده بهره‌مند شوند، به‌راستی قشر فرهنگی و هنرمندان هنوز هم از توافق به‌دست‌آمده باید خوشحال باشند. آیا انجمن‌های فرهنگی و هنری نباید تکانی به خودشان بدهند و در این زمینه‌ها حرفی بزنند و مسئولان را متوجه دقت و بیداری خود کنند تا شاید آنان مجبور شوند فکری به حال اقتصاد بخش فرهنگی کنند و انجمن‌ها نیز در آینده جوابی در برابر تاریخ داشته باشند. درک‌نکردن حساسیت این شرایط خاص می‌تواند بعدها حسرت بزرگی را بر دل اهل فرهنگ بنشاند.

درگیر شک و تردیدشدن و سرگردانی بین خوشحال‌بودن یا نبودن بخشی از تضادهای مردمانی است که از یک‌ سو در معرض اخبار رویدادها قرار می‌گیرند و از دیگر سو از دلایل آنچه در حال وقوع است به‌درستی و به‌قدر کفایت مطلع نیستند. طبقات فرهنگی در شرایطی که تعریف درستی از جایگاهشان وجود ندارد و به‌درستی نمی‌دانند چه کسانی، چگونه و با چه تفکری برای سرنوشت و آثارشان تصمیم می‌گیرند، بیش از سایر اقشار جامعه با این احساس‌های دوگانه دست‌به‌گریبان‌اند. نبود تعریف روشن و قانونمندی از جایگاه اجتماعی طبقه فرهنگی و خصوصا هنرمندان و وجود هرروزه تضاد و چندگانگی در برخورد با این طبقه نه فقط در عرصه‌های اجتماعی نمود دارد که به‌طور طبیعی در بخش‌های اقتصادی، تخصیص بودجه‌های فرهنگی و سرمایه‌گذاری در این بخش نیز به‌خوبی خود را نشان داده و می‌دهد. یکی از نشانه‌های آن مقدار بودجه‌ای است که هرساله به وزارتخانه متولی فرهنگ و هنر تعلق می‌گیرد که کمترین بودجه‌ای‌ است که به یک وزارتخانه اختصاص داده می‌شود. در تعاریف جامعه‌شناسی قشر فرهنگی را جزء طبقه متوسط جامعه تعریف می‌کنند. همان طبقه‌ای که در نبود عدالت اقتصادی و بیشترشدن شکاف طبقاتی بالاترین صدمه و لطمه را خواهند خورد. اتفاق توافق هسته‌ای و تا حدی پایان‌یافتن سرنوشت این موضوع و تأثیر آن بر حال‌وهوا و احساس شادی نسبی را می‌توان در چهره و برخورد مردم به‌راحتی دید و علت آن را نیز درک کرد. شکی نیست که بخشی از این خرسندی به‌خاطر امیدی است که ممکن است به‌دلیل گشایش‌های اقتصادی و رفاهی، آزادشدن دارایی‌ها و آمدن پول‌های بلوکه‌شده ایران و همچنین رونق اقتصادی در صنعت و تجارت ‌باشد. اما آنچه در این بین باید طبقات متوسط جامعه را به فکر وادارد این است که آیا تزریق این پول‌ها در شرایط ناسالم‌بودن اقتصاد و بهره‌مندی درصد کمی از جامعه از توانایی‌های اقتصادی و بالارفتن نقدینگی می‌تواند به خیر و صلاح طبقه متوسط جامعه خصوصا قشر فرهنگی و هنرمندان آن باشد؟ اگر آمدن این دارایی‌ها به چرخه اقتصادی باعث دامن‌زدن هرچه‌بیشتر به اختلاف طبقاتی شود که در شرایط موجود امکان آن بسیار است، آیا هنوز باید خوشحال بود یا به ورطه شک و تردید درافتاد؟ شکاف طبقاتی یعنی پیوستن هرچه‌بیشتر قشر متوسط به طبقه فرودست جامعه و درنتیجه پایین‌آمدن و کندشدن چرخه اقتصاد هنر، اگر قرار باشد در بر همان پاشنه بچرخد و همچنان عده قلیلی از سرمایه‌های آزاد‌شده بهره‌مند شوند، به‌راستی قشر فرهنگی و هنرمندان هنوز هم از توافق به‌دست‌آمده باید خوشحال باشند. آیا انجمن‌های فرهنگی و هنری نباید تکانی به خودشان بدهند و در این زمینه‌ها حرفی بزنند و مسئولان را متوجه دقت و بیداری خود کنند تا شاید آنان مجبور شوند فکری به حال اقتصاد بخش فرهنگی کنند و انجمن‌ها نیز در آینده جوابی در برابر تاریخ داشته باشند. درک‌نکردن حساسیت این شرایط خاص می‌تواند بعدها حسرت بزرگی را بر دل اهل فرهنگ بنشاند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.