|

لیلی انور در کتاب‌فروشی آینده:

مترجم باید به موسیقی شعر گوش دهد

شرق: «لیلی انور»، فرزند منوچهر انور که تعدادی از شاهکارهای ادبیات فارسی را به زبان فرانسه ترجمه کرده، پنجشنبه صبح به کتاب‌فروشی آینده رفته بود تا از فعالیت‌هایش بگوید. دانشیار و رئیس بخش زبان و ادبیات فارسی در مؤسسه ملی زبان و تمدن‌های شرقی در پاریس در پاسخ به سؤالی درباره اینکه روش شما در ترجمه شعر کلاسیک چگونه است؟ مثلا اشعار مولانا را شما با چه زمینه‌ای وارد یک زبان دیگر کرده‌اید؟ گفت: برای اینکه بتوان اثری را ترجمه کرد در ابتدا باید آن اثر را به‌خوبی و چندین‌بار خواند، البته من این شانس را داشتم که دیوان شمس را نه‌تنها چشمی خواندم، بلکه برای اولین‌بار پدرم آن را با صدای بلند برایم خواند و این خیلی برای درک شعر مهم است، چون اولین رُکن شعر موسیقی آن است و شعر اگر موسیقی نداشته باشد، شعر نیست. در غزلیات مولانا این جنبه موسیقیایی خیلی شدیدتر است، چون ایشان هم‌زمان که موسیقی گوش می‌داد، شعر می‌گفت و من تصور می‌کنم مولانا وقتی موسیقی گوش می‌داد چیزی به او الهام می‌شد که آن الهامات را به شعر فارسی ترجمه می‌کرد، درواقع خودش مترجم الهامات درونی‌اش به شعر و زبان فارسی‌ است و چیزی را که ناگفتنی بود، با این جوشش درونی به زبان شعر ترجمه می‌کرد، اما امروز مترجم‌ها الهامات عرفانی عالی و توانایی شعری بالایی ندارند و از این جهت ترجمه اشعار عرفانی دشوار است.
او افزود: به عقیده من مترجم باید به موسیقی شعر گوش دهد و در ابتدا این موسیقی را ترجمه کند، شعر یا هر متن شاعرانه‌ای موسیقی خودش را دارد و من به‌واسطه پدرم موسیقی شعر مولانا را با گوش شنیدم و به نظر من اگر کسی به موسیقی شعر گوش ندهد، به معنای آن گوش نداده است. او از نقش پدرش در فهم این اشعار گفت: اولین نکته در ترجمه شعر که از پدرم یاد گرفته‌ام، این بود که ابتدا به موسیقی شعر گوش دهم و در گام بعدی به سراغ معنا بروم. «نورتروپ فرای» که شخصیت بزرگی در تاریخ نقد ادبی اروپاست می‌گوید: شعر خوب شعری‌ است که در آن موسیقی و استعاره به‌کار گرفته شود و این درباره شعر مولانا کاملا صادق است و مترجم باید همواره در نظر داشته باشد عطر و موسیقی شعر را تاجایی‌که می‌تواند حفظ کند که این از شنیدن و خواندن و دوباره شنیدن و دوباره خواندن شروع می‌شود.

شرق: «لیلی انور»، فرزند منوچهر انور که تعدادی از شاهکارهای ادبیات فارسی را به زبان فرانسه ترجمه کرده، پنجشنبه صبح به کتاب‌فروشی آینده رفته بود تا از فعالیت‌هایش بگوید. دانشیار و رئیس بخش زبان و ادبیات فارسی در مؤسسه ملی زبان و تمدن‌های شرقی در پاریس در پاسخ به سؤالی درباره اینکه روش شما در ترجمه شعر کلاسیک چگونه است؟ مثلا اشعار مولانا را شما با چه زمینه‌ای وارد یک زبان دیگر کرده‌اید؟ گفت: برای اینکه بتوان اثری را ترجمه کرد در ابتدا باید آن اثر را به‌خوبی و چندین‌بار خواند، البته من این شانس را داشتم که دیوان شمس را نه‌تنها چشمی خواندم، بلکه برای اولین‌بار پدرم آن را با صدای بلند برایم خواند و این خیلی برای درک شعر مهم است، چون اولین رُکن شعر موسیقی آن است و شعر اگر موسیقی نداشته باشد، شعر نیست. در غزلیات مولانا این جنبه موسیقیایی خیلی شدیدتر است، چون ایشان هم‌زمان که موسیقی گوش می‌داد، شعر می‌گفت و من تصور می‌کنم مولانا وقتی موسیقی گوش می‌داد چیزی به او الهام می‌شد که آن الهامات را به شعر فارسی ترجمه می‌کرد، درواقع خودش مترجم الهامات درونی‌اش به شعر و زبان فارسی‌ است و چیزی را که ناگفتنی بود، با این جوشش درونی به زبان شعر ترجمه می‌کرد، اما امروز مترجم‌ها الهامات عرفانی عالی و توانایی شعری بالایی ندارند و از این جهت ترجمه اشعار عرفانی دشوار است.
او افزود: به عقیده من مترجم باید به موسیقی شعر گوش دهد و در ابتدا این موسیقی را ترجمه کند، شعر یا هر متن شاعرانه‌ای موسیقی خودش را دارد و من به‌واسطه پدرم موسیقی شعر مولانا را با گوش شنیدم و به نظر من اگر کسی به موسیقی شعر گوش ندهد، به معنای آن گوش نداده است. او از نقش پدرش در فهم این اشعار گفت: اولین نکته در ترجمه شعر که از پدرم یاد گرفته‌ام، این بود که ابتدا به موسیقی شعر گوش دهم و در گام بعدی به سراغ معنا بروم. «نورتروپ فرای» که شخصیت بزرگی در تاریخ نقد ادبی اروپاست می‌گوید: شعر خوب شعری‌ است که در آن موسیقی و استعاره به‌کار گرفته شود و این درباره شعر مولانا کاملا صادق است و مترجم باید همواره در نظر داشته باشد عطر و موسیقی شعر را تاجایی‌که می‌تواند حفظ کند که این از شنیدن و خواندن و دوباره شنیدن و دوباره خواندن شروع می‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.