|

پس از امیدواری

کریم ارغنده‌پور

انتخابات سال ٩٢ امیدواری بزرگی را برای جامعه به ارمغان آورد. فضای این امیدواری همچنان وجود دارد و با توافق اخیر پررنگ‌تر شده و گواه مهم‌تری یافته است. امیدواری راز اصلی پیشرفت است. حالا دو اصل بیش از هرچیز باید مورد توجه قرار گیرد. اول: گفت‌وگو و دوم: انطباق سیاست‌ورزی با فضای جدید. هردو اصل باید بیش از دولت مورد توجه نخبگان باشد. صدالبته دولت هم باید زمینه‌های آن را فراهم کند. ما بدون گفت‌وگو، طرح نکات جدید، انتقاد به آنها و رفع سوءتفاهم‌ها راه مناسب‌تری برای تعامل بهتر نداریم. باید بدون تعارف گفت که ما در گفت‌وگو ضعف‌های جدی داریم. علت‌های آن هم گوناگون و عوامل آن متفاوتند. فقط هم بخش قدرت نیست، روشنفکران ما در تحمل انتقاد نسبت به خود چندان گشاده‌رو نیستند. گفت‌وگو در حکم برتری‌دادن عقلانیت نسبت به احساس‌گرایی و پیش‌نیاز مراحل بالاتر است و لازمه آن به‌رسمیت‌شناختن «دیگری» است. در مورد اصل دوم، نکته من برپایه تناسب وضعیت عناصر بازیگر سیاسی در وضعیت جدید است. این وضعیت در شرایط مختلف تغییر می‌کند. آشکار است که این وضعیت پس از انتخابات سال ٩٢ تغییر کرده و پس از توافق هم می‌توان انتظار داشت که تا حدودی تغییر کند. این اشتباه است که همه محاسبات به شیوه‌های محدود تجربه‌شده گذشته ترسیم شود. متأسفانه به‌دلیل پاره‌ای محدودیت‌ها، واقعیت عناصر تعیین‌کننده در سیاست و سهم هریک دقیقا روشن نیست، افراد مختلف تحلیل‌های شخصی خود را مطرح می‌کنند ولی استنادات این تحلیل‌ها معمولا محل پرسش است. باید در این زمینه بیشتر تأمل کرد و براساس اشتراک توافق‌ها به یک افق روشن‌تر رسید. تأکید من این است که روش موفق سیاست‌ورزی در شرایط مختلف، متفاوت است. سخن این است که باید در این زمینه‌ها از ابعاد مختلف بیشتر خواند و اندیشید و به جمع‌بندی رسید. هم‌اینک پاره‌ای روش‌های تندروانه در زمینه‌هایی صاحب صداهای بلند هستند. بدترین وضعیت این است که این صداهای بلند، ناظران را به اشتباه در محاسبه بیندازد. باید واقعیت را دید و بر همان اساس تحلیل کرد. کمااینکه مثلا در مذاکرات هسته‌ای واقعیت این بود که امکان توافق زیاد بود ولی اگر صدای تندروها بیش از اندازه شنیده می‌شد، چنین زمینه‌ای ناچیز برشمرده می‌شد که آشکارا خطا بود. واقعیت را باید شفاف‌تر دید. باید شیشه‌های مقابل واقعیت را از کدورت و زنگارها پاک کرد تا به وضعیت روشن‌تر رسید.

انتخابات سال ٩٢ امیدواری بزرگی را برای جامعه به ارمغان آورد. فضای این امیدواری همچنان وجود دارد و با توافق اخیر پررنگ‌تر شده و گواه مهم‌تری یافته است. امیدواری راز اصلی پیشرفت است. حالا دو اصل بیش از هرچیز باید مورد توجه قرار گیرد. اول: گفت‌وگو و دوم: انطباق سیاست‌ورزی با فضای جدید. هردو اصل باید بیش از دولت مورد توجه نخبگان باشد. صدالبته دولت هم باید زمینه‌های آن را فراهم کند. ما بدون گفت‌وگو، طرح نکات جدید، انتقاد به آنها و رفع سوءتفاهم‌ها راه مناسب‌تری برای تعامل بهتر نداریم. باید بدون تعارف گفت که ما در گفت‌وگو ضعف‌های جدی داریم. علت‌های آن هم گوناگون و عوامل آن متفاوتند. فقط هم بخش قدرت نیست، روشنفکران ما در تحمل انتقاد نسبت به خود چندان گشاده‌رو نیستند. گفت‌وگو در حکم برتری‌دادن عقلانیت نسبت به احساس‌گرایی و پیش‌نیاز مراحل بالاتر است و لازمه آن به‌رسمیت‌شناختن «دیگری» است. در مورد اصل دوم، نکته من برپایه تناسب وضعیت عناصر بازیگر سیاسی در وضعیت جدید است. این وضعیت در شرایط مختلف تغییر می‌کند. آشکار است که این وضعیت پس از انتخابات سال ٩٢ تغییر کرده و پس از توافق هم می‌توان انتظار داشت که تا حدودی تغییر کند. این اشتباه است که همه محاسبات به شیوه‌های محدود تجربه‌شده گذشته ترسیم شود. متأسفانه به‌دلیل پاره‌ای محدودیت‌ها، واقعیت عناصر تعیین‌کننده در سیاست و سهم هریک دقیقا روشن نیست، افراد مختلف تحلیل‌های شخصی خود را مطرح می‌کنند ولی استنادات این تحلیل‌ها معمولا محل پرسش است. باید در این زمینه بیشتر تأمل کرد و براساس اشتراک توافق‌ها به یک افق روشن‌تر رسید. تأکید من این است که روش موفق سیاست‌ورزی در شرایط مختلف، متفاوت است. سخن این است که باید در این زمینه‌ها از ابعاد مختلف بیشتر خواند و اندیشید و به جمع‌بندی رسید. هم‌اینک پاره‌ای روش‌های تندروانه در زمینه‌هایی صاحب صداهای بلند هستند. بدترین وضعیت این است که این صداهای بلند، ناظران را به اشتباه در محاسبه بیندازد. باید واقعیت را دید و بر همان اساس تحلیل کرد. کمااینکه مثلا در مذاکرات هسته‌ای واقعیت این بود که امکان توافق زیاد بود ولی اگر صدای تندروها بیش از اندازه شنیده می‌شد، چنین زمینه‌ای ناچیز برشمرده می‌شد که آشکارا خطا بود. واقعیت را باید شفاف‌تر دید. باید شیشه‌های مقابل واقعیت را از کدورت و زنگارها پاک کرد تا به وضعیت روشن‌تر رسید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.