صالحی در صحن مجلس به ابهامات پاسخ داد
چه دادیم، چه گرفتیم
علیاکبر صالحی دیروز بعد از ظریف پشت تریبون رفت تا درباره ابعاد فنی توافق و دریک کلام، درباره دادهها و ستاندهها صحبت کند و به ایرادات مطرحشده از سوی برخی نمایندگان پاسخ دهد. در میان سخنان صالحی، رئیس مجلس برخی از مواد توافق که به نظر نمایندگان، «محدودسازی» فعالیتهای هستهای ايران بود را ذکر کرد و صالحی به طور کامل موضوع را تشریح و ابهام را رفع کرد. او در آغاز سخنانش تأکید کرد: «بنده به اینجا آمدهام که شهادت بدهم آنچه در بعد فنی به دست آوردهایم مسئولیت شرعی، وجدانی، عرفی و عقلانی آن را میپذیرم. دستاوردی که به دست آمده، دستاوردی بسیار بزرگ است. تلاشهای 1+5 سالها ادامه داشت و نتوانستند به نتیجه مورد نظر برسند. در این هنگام پیشنهادی به مقام معظم رهبری شد و ایشان با تدبیری پذیرفتند که راه دیگری باز شود. مسیر دوم مسیر مذاکره با آمریکا بود البته ایشان فرمودند هر دو مسیر باید با هم هماهنگ شود».
آیا اورانیوم موردنیاز نیروگاه بوشهر را داشتیم؟
او درباره برخی مسائلی که از نظر طرف غربی، برای ایجاد مانع بر سر دستیابی ایران به سلاح هستهای طراحی شده بود، گفت: «ذخایر اورانیوم ما حدود هفت تن است. ما برای آنکه سالانه بوشهر را تأمین کنیم 30 تن نیاز داریم. سالها طول کشیده تا به این هفت تن برسیم. تا امروز تمام چالش فنی ما این بود که فناوری هستهای را به هر قیمتی که شده، تثبیت کنیم تا جایگاه جمهوری اسلامی را در جهان ثابت کنیم. الان دیگر این بحث فرق میکند. آن موقع هزینهفایده، مبنای عمل ما نبود. آن زمان تثبیت این فناوری ملاک بود. برای تأمین سالانه سوخت بوشهر 30 تن اورانیوم نیاز داریم؛ یعنی باید حدود 10 یا 15 سال دیگر به روند تولید ادامه دهیم تا به 30 تن برسیم».
آیا میتوانستیم به غنیسازی ادامه دهیم؟
صالحی با اشاره به اینکه بعد از دوران تثبیت فناوری هستهای، نوبت سنجش هزینه و فایده اقتصادی برای برداشتن گامهای بعدی است، سخنان خود را اینگونه ادامه داد: «این سؤال را میتوان مطرح کرد که برای رسیدن به این مهم بقیه سانتریفیوژها را راه بیندازیم. در این شرایط باز هم باید هشت سال دیگر تولید کنیم تا به سوخت سالانه مورد نیاز بوشهر برسیم. این یعنی همان فاصله 10 سال آمده در برجام را طی میکنیم. سؤال دیگر که میتوان مطرح کرد این است که سانتریفیوژها را بیشتر کنیم. حال اینکه سانتریفیوژهای IR1، سانتریفیوژهای ابتدایی ما بود و نمیتوانیم از این به بعد که میخواهیم وارد عرصه تجاریسازی شویم هزینهفایده را در نظر نگیریم و تولیدات و نیازهای سالانه بوشهر را برآورده کنیم. بنابراین باید دنبال نسل جدید باشیم. البته IR2 و IR4 وجود دارد اما IR6 و IR8 هنوز به آن صورت در دسترس ما نیست و باید کار کنیم. پس میبینیم حتی اگر بخواهیم سانتریفیوژها را به کار بگیریم هفت، هشت سال طول میکشد به زمان تولید یک سال برسیم. حال اصلا فرض کنید همین الان به اندازه 190 هزار سو یا 200 هزار سو قابلیت و ظرفیت تولید غنیسازی داشته باشیم، اما تا چه
مدت میتوانستیم این قابلیت را حفظ کنیم؟ برای مدت محدودی میتوانستیم این کار را بکنیم و بعد متوقف میشد چون منابع مواد اولیه را به آن صورت نداریم».
صالحی در ادامه توضیح داد برای تأمین ماده اولیه و دستیابی به میزانی از اورانیوم که بتواند نیاز ما را پاسخ دهد چه اقداماتی انجام شده و چند سال طول میکشد تا این اقدامات به نتیجه برسد. او در اینباره گفت: «اگر امروز 190 هزار سو داشتیم و قرار بود یکی دو سال این 190 هزار سو کار کند و یکدفعه دست روی دست بگذاریم، فاجعه میشد. چگونه میخواستیم این را توجیه کنیم؟ در این برهه هشت تا 10 ساله میتوانیم دسترسی به تولید منابع اولیه برای استمراربخشیدن پیدا کنیم که آن زمان هم انشاءالله به 190 هزار سو خواهیم رسید».
آیا بازطراحی رآکتور اراک محدودیت است؟
صالحی در توضیح پیرامون علت بازطراحی رآکتور آبسنگین اراک هم، از غیرفعالبودن این رآکتور تا چندین سال آینده گفت و توضیح داد اصولا برای ما که بهدنبال بمب نیستیم، پلوتونیوم باقیمانده از فعالیت رآکتور اراک مزاحم است و خروج آن از کشور به سود ماست. صالحی سؤالهای مربوط به رآکتور اراک را اینگونه پاسخ داد: «ما که قصد ساختن بمب نداریم، اینکه 10کیلو پلوتونيوم به زیر یک کیلو برسد، چه محدودیتی است؟ گفتهاند ما با فلزات پولوتونیوم و اورانیوم کار نکنیم اصلا ما تا 15 سال آینده پولوتونیومی به آن مفهوم در اختیار نداریم که بخواهیم با آن کار کنیم. ما تا مدت قابلتوجهی بهدنبال غنیسازی بالای 20 درصد نیستیم و برنامهای نداریم که بخواهیم دنبال کار با فلز آن برویم. اما وقتی پولوتونیوم نداریم که به فلز تبدیل کنیم و حالا حالاها هم متصور نیست که داشته باشیم، پس محدودیت چه معنایی دارد؟ اگر رآکتور اراک طبق روال، فعالیت کند، به 200 تن آبسنگین نیاز داریم درحالیکه الان در اراک سالی 15 تن آبسنگین تولید میشود. ما بهزودی 200 تن آبسنگین مورد نیاز خود را تولید میکنیم. 80، 90 تن آبسنگین هماکنون تولید شده است، اما مازاد آن 200 تن
را باید چه کرد؟ ما درواقع به طرف مقابل تحمیل کردیم که آب سنگین خود را بفروشیم.»
آیا انتقال پلوتونیوم، محدودیت است؟
در بخش پایانی، علی لاریجانی، رئیس مجلس، برخی سؤالهای نمایندگان را با صالحی در میان گذاشت و رئیس سازمان انرژی اتمی ایران نیز به این سؤالها پاسخ داد. اولین سؤالی که لاریجانی از سوی نمایندگان مطرح کرد این بود: «انتقال سوخت بوشهر به خارج از کشور آیا پذیرش محدودیت تلقی میشود یا خیر؟» پاسخ صالحی این بود: «انتقال سوخت مصرفی بوشهر در قراردادی که 20 سال قبل بسته شد، مورد قبول قرار گرفت. سوخت بوشهر به روسیه برگردانده میشود. سوخت اراک هم به شرط آنکه آن را بعد از تفکیک به ایران برنگردانند، به خارج انتقال مییابد. پس از رآکتور، سوخت باید در استخرهایی نگهداری شود و بعد باید در عمق پنج کیلومتری زمین انبار شود. کاری كه هنوز آمریکاییها نتوانستهاند برای آن راهحل پیدا کنند. نگهداری سوخت مصرفشده در خارج از کشور برای ما یک فرصت است، پلوتونیوم غیرقابل استفاده هیچ ارزشی ندارد».
آیا ساخت رآکتور آبسنگین جدید
لازم و ممکن بود؟
سؤال بعدی این بود که چرا ما تا 15 سال اجازه ساختن رآکتور آبسنگین جدیدی را نداریم. صالحی در اینباره گفت: «پس از بازطراحی آبسنگین اراک، یکی از پیشرفتهترین رآکتورهای جهان را در اختیار خواهیم داشت. این رآکتور پنج، شش سال طول میکشد که به سرانجام نهایی برسد. با ساخت رآکتور مدرن اراک نیازی به رآکتور جدید دیگری نداریم».
آیا فردو توان تولید سوخت مورد نیاز ما را دارد؟
درباره ادامه تحقیق و توسعه در فردو و اینکه آیا عدم تولید سوخت در این مرکز محدودیت است یا خیر هم صالحی به صراحت گفت: «در فردو ماهی 17 کیلو و در نطنز ماهی 200 کیلو غنیسازی خواهیم داشت که این عدد در یک سال در فردو 200 کیلو و در نطنز دو تن است و نیاز ما برای سوخت بوشهر 30 تن در سال است. پس فاصله معناداری برای تولید این حجم مواد غنیسازیشده داریم. فردو از ابتدا برای تحقیق و توسعه و برای نصب تجهیزات گرانقیمت طراحی شده، ظرفیت نصب سانتریفیوژ در فردو حداکثر سه هزار ماشین است، اما بهدلیل عرض زیاد ماشینهای IR8 این ظرفیت به هزار تا هزارو 500 ماشین کاهش مییابد، اما در نطنز ظرفیت نصب 50 هزار IR8 را داریم».
علیاکبر صالحی دیروز بعد از ظریف پشت تریبون رفت تا درباره ابعاد فنی توافق و دریک کلام، درباره دادهها و ستاندهها صحبت کند و به ایرادات مطرحشده از سوی برخی نمایندگان پاسخ دهد. در میان سخنان صالحی، رئیس مجلس برخی از مواد توافق که به نظر نمایندگان، «محدودسازی» فعالیتهای هستهای ايران بود را ذکر کرد و صالحی به طور کامل موضوع را تشریح و ابهام را رفع کرد. او در آغاز سخنانش تأکید کرد: «بنده به اینجا آمدهام که شهادت بدهم آنچه در بعد فنی به دست آوردهایم مسئولیت شرعی، وجدانی، عرفی و عقلانی آن را میپذیرم. دستاوردی که به دست آمده، دستاوردی بسیار بزرگ است. تلاشهای 1+5 سالها ادامه داشت و نتوانستند به نتیجه مورد نظر برسند. در این هنگام پیشنهادی به مقام معظم رهبری شد و ایشان با تدبیری پذیرفتند که راه دیگری باز شود. مسیر دوم مسیر مذاکره با آمریکا بود البته ایشان فرمودند هر دو مسیر باید با هم هماهنگ شود».
آیا اورانیوم موردنیاز نیروگاه بوشهر را داشتیم؟
او درباره برخی مسائلی که از نظر طرف غربی، برای ایجاد مانع بر سر دستیابی ایران به سلاح هستهای طراحی شده بود، گفت: «ذخایر اورانیوم ما حدود هفت تن است. ما برای آنکه سالانه بوشهر را تأمین کنیم 30 تن نیاز داریم. سالها طول کشیده تا به این هفت تن برسیم. تا امروز تمام چالش فنی ما این بود که فناوری هستهای را به هر قیمتی که شده، تثبیت کنیم تا جایگاه جمهوری اسلامی را در جهان ثابت کنیم. الان دیگر این بحث فرق میکند. آن موقع هزینهفایده، مبنای عمل ما نبود. آن زمان تثبیت این فناوری ملاک بود. برای تأمین سالانه سوخت بوشهر 30 تن اورانیوم نیاز داریم؛ یعنی باید حدود 10 یا 15 سال دیگر به روند تولید ادامه دهیم تا به 30 تن برسیم».
آیا میتوانستیم به غنیسازی ادامه دهیم؟
صالحی با اشاره به اینکه بعد از دوران تثبیت فناوری هستهای، نوبت سنجش هزینه و فایده اقتصادی برای برداشتن گامهای بعدی است، سخنان خود را اینگونه ادامه داد: «این سؤال را میتوان مطرح کرد که برای رسیدن به این مهم بقیه سانتریفیوژها را راه بیندازیم. در این شرایط باز هم باید هشت سال دیگر تولید کنیم تا به سوخت سالانه مورد نیاز بوشهر برسیم. این یعنی همان فاصله 10 سال آمده در برجام را طی میکنیم. سؤال دیگر که میتوان مطرح کرد این است که سانتریفیوژها را بیشتر کنیم. حال اینکه سانتریفیوژهای IR1، سانتریفیوژهای ابتدایی ما بود و نمیتوانیم از این به بعد که میخواهیم وارد عرصه تجاریسازی شویم هزینهفایده را در نظر نگیریم و تولیدات و نیازهای سالانه بوشهر را برآورده کنیم. بنابراین باید دنبال نسل جدید باشیم. البته IR2 و IR4 وجود دارد اما IR6 و IR8 هنوز به آن صورت در دسترس ما نیست و باید کار کنیم. پس میبینیم حتی اگر بخواهیم سانتریفیوژها را به کار بگیریم هفت، هشت سال طول میکشد به زمان تولید یک سال برسیم. حال اصلا فرض کنید همین الان به اندازه 190 هزار سو یا 200 هزار سو قابلیت و ظرفیت تولید غنیسازی داشته باشیم، اما تا چه
مدت میتوانستیم این قابلیت را حفظ کنیم؟ برای مدت محدودی میتوانستیم این کار را بکنیم و بعد متوقف میشد چون منابع مواد اولیه را به آن صورت نداریم».
صالحی در ادامه توضیح داد برای تأمین ماده اولیه و دستیابی به میزانی از اورانیوم که بتواند نیاز ما را پاسخ دهد چه اقداماتی انجام شده و چند سال طول میکشد تا این اقدامات به نتیجه برسد. او در اینباره گفت: «اگر امروز 190 هزار سو داشتیم و قرار بود یکی دو سال این 190 هزار سو کار کند و یکدفعه دست روی دست بگذاریم، فاجعه میشد. چگونه میخواستیم این را توجیه کنیم؟ در این برهه هشت تا 10 ساله میتوانیم دسترسی به تولید منابع اولیه برای استمراربخشیدن پیدا کنیم که آن زمان هم انشاءالله به 190 هزار سو خواهیم رسید».
آیا بازطراحی رآکتور اراک محدودیت است؟
صالحی در توضیح پیرامون علت بازطراحی رآکتور آبسنگین اراک هم، از غیرفعالبودن این رآکتور تا چندین سال آینده گفت و توضیح داد اصولا برای ما که بهدنبال بمب نیستیم، پلوتونیوم باقیمانده از فعالیت رآکتور اراک مزاحم است و خروج آن از کشور به سود ماست. صالحی سؤالهای مربوط به رآکتور اراک را اینگونه پاسخ داد: «ما که قصد ساختن بمب نداریم، اینکه 10کیلو پلوتونيوم به زیر یک کیلو برسد، چه محدودیتی است؟ گفتهاند ما با فلزات پولوتونیوم و اورانیوم کار نکنیم اصلا ما تا 15 سال آینده پولوتونیومی به آن مفهوم در اختیار نداریم که بخواهیم با آن کار کنیم. ما تا مدت قابلتوجهی بهدنبال غنیسازی بالای 20 درصد نیستیم و برنامهای نداریم که بخواهیم دنبال کار با فلز آن برویم. اما وقتی پولوتونیوم نداریم که به فلز تبدیل کنیم و حالا حالاها هم متصور نیست که داشته باشیم، پس محدودیت چه معنایی دارد؟ اگر رآکتور اراک طبق روال، فعالیت کند، به 200 تن آبسنگین نیاز داریم درحالیکه الان در اراک سالی 15 تن آبسنگین تولید میشود. ما بهزودی 200 تن آبسنگین مورد نیاز خود را تولید میکنیم. 80، 90 تن آبسنگین هماکنون تولید شده است، اما مازاد آن 200 تن
را باید چه کرد؟ ما درواقع به طرف مقابل تحمیل کردیم که آب سنگین خود را بفروشیم.»
آیا انتقال پلوتونیوم، محدودیت است؟
در بخش پایانی، علی لاریجانی، رئیس مجلس، برخی سؤالهای نمایندگان را با صالحی در میان گذاشت و رئیس سازمان انرژی اتمی ایران نیز به این سؤالها پاسخ داد. اولین سؤالی که لاریجانی از سوی نمایندگان مطرح کرد این بود: «انتقال سوخت بوشهر به خارج از کشور آیا پذیرش محدودیت تلقی میشود یا خیر؟» پاسخ صالحی این بود: «انتقال سوخت مصرفی بوشهر در قراردادی که 20 سال قبل بسته شد، مورد قبول قرار گرفت. سوخت بوشهر به روسیه برگردانده میشود. سوخت اراک هم به شرط آنکه آن را بعد از تفکیک به ایران برنگردانند، به خارج انتقال مییابد. پس از رآکتور، سوخت باید در استخرهایی نگهداری شود و بعد باید در عمق پنج کیلومتری زمین انبار شود. کاری كه هنوز آمریکاییها نتوانستهاند برای آن راهحل پیدا کنند. نگهداری سوخت مصرفشده در خارج از کشور برای ما یک فرصت است، پلوتونیوم غیرقابل استفاده هیچ ارزشی ندارد».
آیا ساخت رآکتور آبسنگین جدید
لازم و ممکن بود؟
سؤال بعدی این بود که چرا ما تا 15 سال اجازه ساختن رآکتور آبسنگین جدیدی را نداریم. صالحی در اینباره گفت: «پس از بازطراحی آبسنگین اراک، یکی از پیشرفتهترین رآکتورهای جهان را در اختیار خواهیم داشت. این رآکتور پنج، شش سال طول میکشد که به سرانجام نهایی برسد. با ساخت رآکتور مدرن اراک نیازی به رآکتور جدید دیگری نداریم».
آیا فردو توان تولید سوخت مورد نیاز ما را دارد؟
درباره ادامه تحقیق و توسعه در فردو و اینکه آیا عدم تولید سوخت در این مرکز محدودیت است یا خیر هم صالحی به صراحت گفت: «در فردو ماهی 17 کیلو و در نطنز ماهی 200 کیلو غنیسازی خواهیم داشت که این عدد در یک سال در فردو 200 کیلو و در نطنز دو تن است و نیاز ما برای سوخت بوشهر 30 تن در سال است. پس فاصله معناداری برای تولید این حجم مواد غنیسازیشده داریم. فردو از ابتدا برای تحقیق و توسعه و برای نصب تجهیزات گرانقیمت طراحی شده، ظرفیت نصب سانتریفیوژ در فردو حداکثر سه هزار ماشین است، اما بهدلیل عرض زیاد ماشینهای IR8 این ظرفیت به هزار تا هزارو 500 ماشین کاهش مییابد، اما در نطنز ظرفیت نصب 50 هزار IR8 را داریم».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.