|

نکاتی که زرتشت نگفت

ندا اکبری . معمار و پژوهشگر

ابرانسان‌ها مسئولان ابدی جهانند. فرارفتنی پرخطر، درراه‌بودنی پرخطر، واپس‌نگریستنی پرخطر، لرزیدن و درنگیدنی پرخطر. آنچه در انسان بزرگ است این است که او پل است نه غایت، آنچه در انسان خوش است این است که او فراشدی است و فروشدی.
بیش از یک قرن از اهدای اولین جایزه نوبل می‌گذرد، زمانی که آلفرد نوبل، مخترع دینامیت، وصیت کرد برای گریز از عنوان- سوداگر مرگ- بودنش از افرادی که بیشترین خدمت را به بشر کرده باشند، تقدیر کنند. نوبل معماری را شاید بتوان پریتزکر نامید؛ جایزه‌ای که با عمری کمتر از نیم‌قرن، بدون درنظرگرفتن ملیت، نژاد، عقیده یا ایدئولوژی به معماری اهدا می‌شود که آثارش ترکیبی از استعداد، بینش و تعهد است و توانسته با آفرینش هنر معماری، جامعه بشری را به‌سوی پیشرفت سوق دهد.
در بستری فرهنگی- متأثر از مؤلفه‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی یک جامعه- وقتی که بهترین‌بودن به پرسش کشیده می‌شود، تنها در صورت تعیین معیارهای گزینش معاصر همسو با آینده‌نگری می‌توان به نتیجه‌ای مطلوب دست یافت. جوایز معماری، منتقدانی خاموش هستند که به نقد و ارزیابی معماری می‌پردازند و در پی آن برند و الگو می‌آفرینند، در نتیجه باید بستری فراهم شود که معمار مؤلف در یک قیاس عادلانه با استانداردها و تعاریف بین‌المللی قرار بگیرد و با قضاوتی به‌دور از هرگونه کوته‌بینی، غرض‌ورزی و منافع کوتاه‌مدت تعریفی از ایده‌آل‌بودن را ارائه دهد تا خود جوایز بتوانند به‌عنوان معیاری مناسب در طول زمان شناخته شوند.
بنابراین چارچوب‌ها به قصد ارزیابی و بازنگری ارزش‌ها و دریافت داده‌های جدید یک تفکر نقادانه آگاه می‌طلبد که با پرسشگری و اندیشه‌ورزی مدام در حال تطبیق با جهان معاصر باشد؛ جهانی که با پارامترهایی این‌چنین متغیر یک ثانیه از حرکت بازنمی‌ایستد.
جایزه معماری را شاید بتوان ایرانیزه‌شده پریتزکر نامید. اکنون حدود ۱۴ سال است که از برگزاری اولین جایزه معمار می‌گذرد؛ جایزه‌ای که با عبور آگاهانه از سنت، جریان تازه‌ای در معماری معاصر ایران ایجاد کرده است؛ جریانی که در آن نوآوری ارزش می‌آفریند. این جایزه در مقیاس ملی در تعیین معیارهای معمار خوب‌بودن مؤثر است و از این جهت رسالت اجتماعی سنگینی به دوش می‌کشد؛ رسالتی که در آن لزوم داوری منصفانه در پیشبرد اهداف آینده معماری ایران یکی از مهم‌ترین تحدیدهایی است که تنها با یک سازوکار و مدیریت هوشمندانه می‌تواند به نتیجه برسد.
در این فرصت نام‌بردن از شادروان سهیلا بسکی در قلمرو دیکتاتوری بی‌رحمی به نام زمان، به ارزش متن می‌افزاید، چراکه بنیان‌گذار مجله و در پی آن جایزه‌ای است که به قطعیت می‌توان گفت تنها جایزه تأثیرگذار معماری در تاریخ معاصر ایران است؛ جایزه‌ای که برند معماری می‌آفریند و در پی آن تأثیر غیرقابل‌انکاری بر سلیقه معماری دارد.
ما همه مسئولان ابدی جهانیم- اندیشه‌کنان به راه خویش، اندیشه‌کنان به مقصد خویش، آنچه شایسته تحسین است نه بایسته تاراج‌شدن- جهان در پی تولید ابرانسان‌هاست؛ ابرانسان‌هایی که در پی کشف حقیقت از یکدیگر پیشی می‌گیرند و جهان را به‌قدر وسع قابل‌زیست‌تر می‌سازند.

ابرانسان‌ها مسئولان ابدی جهانند. فرارفتنی پرخطر، درراه‌بودنی پرخطر، واپس‌نگریستنی پرخطر، لرزیدن و درنگیدنی پرخطر. آنچه در انسان بزرگ است این است که او پل است نه غایت، آنچه در انسان خوش است این است که او فراشدی است و فروشدی.
بیش از یک قرن از اهدای اولین جایزه نوبل می‌گذرد، زمانی که آلفرد نوبل، مخترع دینامیت، وصیت کرد برای گریز از عنوان- سوداگر مرگ- بودنش از افرادی که بیشترین خدمت را به بشر کرده باشند، تقدیر کنند. نوبل معماری را شاید بتوان پریتزکر نامید؛ جایزه‌ای که با عمری کمتر از نیم‌قرن، بدون درنظرگرفتن ملیت، نژاد، عقیده یا ایدئولوژی به معماری اهدا می‌شود که آثارش ترکیبی از استعداد، بینش و تعهد است و توانسته با آفرینش هنر معماری، جامعه بشری را به‌سوی پیشرفت سوق دهد.
در بستری فرهنگی- متأثر از مؤلفه‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی یک جامعه- وقتی که بهترین‌بودن به پرسش کشیده می‌شود، تنها در صورت تعیین معیارهای گزینش معاصر همسو با آینده‌نگری می‌توان به نتیجه‌ای مطلوب دست یافت. جوایز معماری، منتقدانی خاموش هستند که به نقد و ارزیابی معماری می‌پردازند و در پی آن برند و الگو می‌آفرینند، در نتیجه باید بستری فراهم شود که معمار مؤلف در یک قیاس عادلانه با استانداردها و تعاریف بین‌المللی قرار بگیرد و با قضاوتی به‌دور از هرگونه کوته‌بینی، غرض‌ورزی و منافع کوتاه‌مدت تعریفی از ایده‌آل‌بودن را ارائه دهد تا خود جوایز بتوانند به‌عنوان معیاری مناسب در طول زمان شناخته شوند.
بنابراین چارچوب‌ها به قصد ارزیابی و بازنگری ارزش‌ها و دریافت داده‌های جدید یک تفکر نقادانه آگاه می‌طلبد که با پرسشگری و اندیشه‌ورزی مدام در حال تطبیق با جهان معاصر باشد؛ جهانی که با پارامترهایی این‌چنین متغیر یک ثانیه از حرکت بازنمی‌ایستد.
جایزه معماری را شاید بتوان ایرانیزه‌شده پریتزکر نامید. اکنون حدود ۱۴ سال است که از برگزاری اولین جایزه معمار می‌گذرد؛ جایزه‌ای که با عبور آگاهانه از سنت، جریان تازه‌ای در معماری معاصر ایران ایجاد کرده است؛ جریانی که در آن نوآوری ارزش می‌آفریند. این جایزه در مقیاس ملی در تعیین معیارهای معمار خوب‌بودن مؤثر است و از این جهت رسالت اجتماعی سنگینی به دوش می‌کشد؛ رسالتی که در آن لزوم داوری منصفانه در پیشبرد اهداف آینده معماری ایران یکی از مهم‌ترین تحدیدهایی است که تنها با یک سازوکار و مدیریت هوشمندانه می‌تواند به نتیجه برسد.
در این فرصت نام‌بردن از شادروان سهیلا بسکی در قلمرو دیکتاتوری بی‌رحمی به نام زمان، به ارزش متن می‌افزاید، چراکه بنیان‌گذار مجله و در پی آن جایزه‌ای است که به قطعیت می‌توان گفت تنها جایزه تأثیرگذار معماری در تاریخ معاصر ایران است؛ جایزه‌ای که برند معماری می‌آفریند و در پی آن تأثیر غیرقابل‌انکاری بر سلیقه معماری دارد.
ما همه مسئولان ابدی جهانیم- اندیشه‌کنان به راه خویش، اندیشه‌کنان به مقصد خویش، آنچه شایسته تحسین است نه بایسته تاراج‌شدن- جهان در پی تولید ابرانسان‌هاست؛ ابرانسان‌هایی که در پی کشف حقیقت از یکدیگر پیشی می‌گیرند و جهان را به‌قدر وسع قابل‌زیست‌تر می‌سازند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.