|

ترجمه داستان و شعر

«نوشتن، یعنی سپردن خود به دست چیزی که شبیه رؤیاست و رؤیاها به نوشته‌ها برمی‌گردند». آگوتا کریستوف نوشتن را شبیه به رؤیا می‌داند، گاهی هم شبیه به کابوس. «دیروز» یکی از رمان‌های این نویسنده است که سرشار از رؤیاست. رؤیای مردی که زندگی‌اش بین روزمرگی و کار یکنواخت در کارخانه و رؤیای نوشتن سپری می‌شود. دیروز این‌طور آغاز می‌شود: «دیروز، باد آشنایی می‌وزید. بادی که قبلا به آن برخورده بودم. بهار زودرسی بود. در باد، با گام‌های مصمم و تند راه می‌رفتم، مثل همه‌ی صبح‌ها. با این همه، دلم می‌خواست برگردم به تختم و آن‌جا دراز بکشم، بی‌حرکت، بی‌هیچ فکری، بی‌هیچ میلی، و همان‌طور بمانم تا لحظه‌ای که نزدیک‌شدن آن چیز را حفظ کنم، چیزی که نه صداست، نه طعم، نه بو، فقط خاطره‌ای بسیار مبهم که از ورای مرزها و حافظه می‌آید...». در رمان دیروز یک توالی بین رؤیا و واقعیت وجود دارد که با تفاوت بین عنوان‌ها در فهرست کتاب مشخص شده‌اند. یعنی هر فصل به‌نوعی دو عنوان دارد که یکی حکایت از واقعیت دارد و دیگری شبیه یک رؤیاست. شخصیت که در رؤیاست، فصل‌ها عنوان دارند و وقتی در واقعیت است، اولین جمله فصل جای عنوان می‌نشیند. یا به‌قول نویسنده‌اش در مصاحبه‌ای که در انتهای کتاب آمده است، «فصل‌هایی که عنوان دارد، چیزهایی هستند که شخصیت می‌نویسد». آگوتا کریستوف، نویسنده اهل مجارستان در سال 1986 با انتشار رمان «دفتر بزرگ» به نویسنده‌ای جهانی تبدیل شد. این رمان جلد اول از سه‌گانه‌ای بود که با رمان‌های «مدرک» و «دروغ سوم» ادامه پیدا کرد. پس از انتشار سه‌گانه دوقلوها، او تنها یک رمان دیگر نوشت؛ «دیروز». و از آن به بعد کریستوف نوشتن هیچ اثری را به آخر نرساند. وسواس شدید در نوشتن از طرفی و ابتلا به بیماری از طرف دیگر، باعث شد او کم‌کم نوشتن را متوقف کند. «تمرین نیهیلیسم»، از معدود گفت‌و‌گوهای این نویسنده کم‌حرف و گریزان از هیاهوی ادبیات است که در آخر رمان آمده است.
دیروز/ آگوتا کریستوف/ ترجمه‌ی اصغر نوری/ نشر مروارید
قاب‌ عکس‌ها
«ته دره» از اولین آثار هرتا مولر است که برایش شهرت و جایزه به ارمغان آورد. مولر در این رمان نیز، به سیاق دیگر آثارش به فضای خفقان‌آور رومانی در زمان دیکتاتوری چائوشسکو و فلاکت مردمانش پرداخته است. همان‌طور که در مقدمه کتاب آمده است، «نوشته‌های مولر با عبارت‌ها جزئیات به‌ظاهر ساده بیان می‌شوند، اما چند سطری که پیش برویم، خود را در اعماقی از شگفتی‌های ادبی می‌یابیم. در این کتاب نیز با دنیایی از شگفتی‌ها مواجه می‌شویم،‌ دنیایی آشوب‌زده از تصاویر کودکی مولر. ماجراهای این کتاب از زبان کودکی روستایی بیان می‌شود، کودکی که دیده‌‌هایش از دنیای واقعی با خیال درآمیخته است و از زندگی در محیط خفقان‌آور جامعه کمونیستی رومانی و دمخوربودن با مردمانی سرگردان و آشفته‌حال‌ می‌گوید». رمان ته دره نخستین بار در سال 1982 در بخارست رومانی منتشر شد و چند سال بعد در برلین به تجدیدچاپ رسید. بین این دو نسخه،‌ تفاوت‌هایی هم از نظر ترکیب و هم از نظر ترتیب داستان‌ها وجود دارد، و در مقدمه کتاب هم آمده که نسخه فارسی از روی نسخه برلین ترجمه شده است. رمان با تصویر تابوتی در میان اتاق آغاز می‌شود: «در ایستگاه راه‌آهن، بستگان هم‌راستا با قطاری که دود می‌کرد می‌دویدند. با هر گامی که برمی‌داشتند دست‌های خود را در بالای سر تکان می‌دادند. مرد جوانی پشت یکی از پنجره‌های قطار ایستاده و شیشه را تا زیر بغل‌هایش پایین داده بود. دسته‌ای گل سفید پژمرده روی سینه به چنگ داشت. زن جوانی کودکی را از ایستگاه بیرون می‌برد. زن گوژپشت بود و کودک ساکت. قطار به جبهه می‌رفت. تلویزیون را خاموش کردم. پدر توی تابوتی در وسط اتاق خوابیده بود. روی دیوارها از بس قاب عکس بود دیوار دیده نمی‌شد...».
ته‌دره / هرتا مولر / ترجمه‌ی مهرداد وثوقی / انتشارات مروارید
روزهای دیگر
از مجموعه ترجمه شعرهای نشر مروارید که در قطعی کوچک منتشر می‌شوند، به تازگی مجموعه دیگری با عنوان «برای تو و ماه نغمه سر دادم» گزینه اشعار کارل سندبرگ،‌ منتشر شده است. این مجموعه که منتخب و ترجمه احمد پوری است، هفت بخش دارد: شعرهای شیکاگو، چنگه‌ها، اشعار جنگ، راه و پایان،‌ مه‌ها و آتش‌ها، سایه‌ها و روزهای دیگر. آن‌طور که مترجم در مقدمه کتاب نوشته است، «شعرهای شیکاگو اولین مجموعه جنجالی و قابل‌توجه سندبرگ است که در آن به‌شکلی نو به شرح زندگی کارگران، محرومان، جنایت‌کاران و باندهای مافیایی شیکاگو پرداخته است. زبان شعری سندبرگ در این اثر بسیار غافلگیرکننده است. استفاده از اصطلاحات کوچه‌وبازار، واژه‌ها و عبارات قراردادی طبقه فرودست شعر او را زمخت و عاری از قراردادهای شعری آن روز آمریکا کرده بود. این شعرها یادآور اشعار والت ویتمن بود اما ادبیت و آگاهی ویتمن را نداشت. در دفترهای بعد از شعرهای شیکاگو، شعر سندبرگ تغزل بیشتری می‌یابد و توجه او به ادبیت در شعر بیشتر می‌شود. کارل سندبرگ در 1878 در کالزبرگ،‌ ایلینوی به دنیا آمد. پدر و مادرش از مهاجران سوئدی بودند. او به طور داوطلبانه در جنگ آمریکا و اسپانیا شرکت کرد و پس از حدود یک سال به خانه برگشت. بعد از آن نیز مدتی به حزب سوسیال‌‌دموکرات پیوست. شعرهای او همواره مورد انتقاد و جنجال‌برانگیز بود. برای نمونه او در پاسخ به ایمی لوول، ‌از شاعران معاصرش که او را متهم به شعار در شعرهایش کرده بود، نوشت، «با نگاهی به شعرهای سال‌های اخیرم تا حدی می‌توانم با شما موافق باشم که در برخی موارد من پیش از آنکه به خود انسان بپردازم شعار سیاسی سر داده‌ام. من اعتقاد دارم که افکار سیاسی را باید از شعر دور نگاه داشت. حرف و حدیث و ترانه‌ها و زمزمه مردم به عنوان انسان‌های طبیعی باید دور از تئوری رسمی باشد».
برای تو و ماه نغمه سر دادم/ گزینه اشعار کارل سندبرگ/ ترجمه‌ی احمد پوری/ نشر مروارید

«نوشتن، یعنی سپردن خود به دست چیزی که شبیه رؤیاست و رؤیاها به نوشته‌ها برمی‌گردند». آگوتا کریستوف نوشتن را شبیه به رؤیا می‌داند، گاهی هم شبیه به کابوس. «دیروز» یکی از رمان‌های این نویسنده است که سرشار از رؤیاست. رؤیای مردی که زندگی‌اش بین روزمرگی و کار یکنواخت در کارخانه و رؤیای نوشتن سپری می‌شود. دیروز این‌طور آغاز می‌شود: «دیروز، باد آشنایی می‌وزید. بادی که قبلا به آن برخورده بودم. بهار زودرسی بود. در باد، با گام‌های مصمم و تند راه می‌رفتم، مثل همه‌ی صبح‌ها. با این همه، دلم می‌خواست برگردم به تختم و آن‌جا دراز بکشم، بی‌حرکت، بی‌هیچ فکری، بی‌هیچ میلی، و همان‌طور بمانم تا لحظه‌ای که نزدیک‌شدن آن چیز را حفظ کنم، چیزی که نه صداست، نه طعم، نه بو، فقط خاطره‌ای بسیار مبهم که از ورای مرزها و حافظه می‌آید...». در رمان دیروز یک توالی بین رؤیا و واقعیت وجود دارد که با تفاوت بین عنوان‌ها در فهرست کتاب مشخص شده‌اند. یعنی هر فصل به‌نوعی دو عنوان دارد که یکی حکایت از واقعیت دارد و دیگری شبیه یک رؤیاست. شخصیت که در رؤیاست، فصل‌ها عنوان دارند و وقتی در واقعیت است، اولین جمله فصل جای عنوان می‌نشیند. یا به‌قول نویسنده‌اش در مصاحبه‌ای که در انتهای کتاب آمده است، «فصل‌هایی که عنوان دارد، چیزهایی هستند که شخصیت می‌نویسد». آگوتا کریستوف، نویسنده اهل مجارستان در سال 1986 با انتشار رمان «دفتر بزرگ» به نویسنده‌ای جهانی تبدیل شد. این رمان جلد اول از سه‌گانه‌ای بود که با رمان‌های «مدرک» و «دروغ سوم» ادامه پیدا کرد. پس از انتشار سه‌گانه دوقلوها، او تنها یک رمان دیگر نوشت؛ «دیروز». و از آن به بعد کریستوف نوشتن هیچ اثری را به آخر نرساند. وسواس شدید در نوشتن از طرفی و ابتلا به بیماری از طرف دیگر، باعث شد او کم‌کم نوشتن را متوقف کند. «تمرین نیهیلیسم»، از معدود گفت‌و‌گوهای این نویسنده کم‌حرف و گریزان از هیاهوی ادبیات است که در آخر رمان آمده است.
دیروز/ آگوتا کریستوف/ ترجمه‌ی اصغر نوری/ نشر مروارید
قاب‌ عکس‌ها
«ته دره» از اولین آثار هرتا مولر است که برایش شهرت و جایزه به ارمغان آورد. مولر در این رمان نیز، به سیاق دیگر آثارش به فضای خفقان‌آور رومانی در زمان دیکتاتوری چائوشسکو و فلاکت مردمانش پرداخته است. همان‌طور که در مقدمه کتاب آمده است، «نوشته‌های مولر با عبارت‌ها جزئیات به‌ظاهر ساده بیان می‌شوند، اما چند سطری که پیش برویم، خود را در اعماقی از شگفتی‌های ادبی می‌یابیم. در این کتاب نیز با دنیایی از شگفتی‌ها مواجه می‌شویم،‌ دنیایی آشوب‌زده از تصاویر کودکی مولر. ماجراهای این کتاب از زبان کودکی روستایی بیان می‌شود، کودکی که دیده‌‌هایش از دنیای واقعی با خیال درآمیخته است و از زندگی در محیط خفقان‌آور جامعه کمونیستی رومانی و دمخوربودن با مردمانی سرگردان و آشفته‌حال‌ می‌گوید». رمان ته دره نخستین بار در سال 1982 در بخارست رومانی منتشر شد و چند سال بعد در برلین به تجدیدچاپ رسید. بین این دو نسخه،‌ تفاوت‌هایی هم از نظر ترکیب و هم از نظر ترتیب داستان‌ها وجود دارد، و در مقدمه کتاب هم آمده که نسخه فارسی از روی نسخه برلین ترجمه شده است. رمان با تصویر تابوتی در میان اتاق آغاز می‌شود: «در ایستگاه راه‌آهن، بستگان هم‌راستا با قطاری که دود می‌کرد می‌دویدند. با هر گامی که برمی‌داشتند دست‌های خود را در بالای سر تکان می‌دادند. مرد جوانی پشت یکی از پنجره‌های قطار ایستاده و شیشه را تا زیر بغل‌هایش پایین داده بود. دسته‌ای گل سفید پژمرده روی سینه به چنگ داشت. زن جوانی کودکی را از ایستگاه بیرون می‌برد. زن گوژپشت بود و کودک ساکت. قطار به جبهه می‌رفت. تلویزیون را خاموش کردم. پدر توی تابوتی در وسط اتاق خوابیده بود. روی دیوارها از بس قاب عکس بود دیوار دیده نمی‌شد...».
ته‌دره / هرتا مولر / ترجمه‌ی مهرداد وثوقی / انتشارات مروارید
روزهای دیگر
از مجموعه ترجمه شعرهای نشر مروارید که در قطعی کوچک منتشر می‌شوند، به تازگی مجموعه دیگری با عنوان «برای تو و ماه نغمه سر دادم» گزینه اشعار کارل سندبرگ،‌ منتشر شده است. این مجموعه که منتخب و ترجمه احمد پوری است، هفت بخش دارد: شعرهای شیکاگو، چنگه‌ها، اشعار جنگ، راه و پایان،‌ مه‌ها و آتش‌ها، سایه‌ها و روزهای دیگر. آن‌طور که مترجم در مقدمه کتاب نوشته است، «شعرهای شیکاگو اولین مجموعه جنجالی و قابل‌توجه سندبرگ است که در آن به‌شکلی نو به شرح زندگی کارگران، محرومان، جنایت‌کاران و باندهای مافیایی شیکاگو پرداخته است. زبان شعری سندبرگ در این اثر بسیار غافلگیرکننده است. استفاده از اصطلاحات کوچه‌وبازار، واژه‌ها و عبارات قراردادی طبقه فرودست شعر او را زمخت و عاری از قراردادهای شعری آن روز آمریکا کرده بود. این شعرها یادآور اشعار والت ویتمن بود اما ادبیت و آگاهی ویتمن را نداشت. در دفترهای بعد از شعرهای شیکاگو، شعر سندبرگ تغزل بیشتری می‌یابد و توجه او به ادبیت در شعر بیشتر می‌شود. کارل سندبرگ در 1878 در کالزبرگ،‌ ایلینوی به دنیا آمد. پدر و مادرش از مهاجران سوئدی بودند. او به طور داوطلبانه در جنگ آمریکا و اسپانیا شرکت کرد و پس از حدود یک سال به خانه برگشت. بعد از آن نیز مدتی به حزب سوسیال‌‌دموکرات پیوست. شعرهای او همواره مورد انتقاد و جنجال‌برانگیز بود. برای نمونه او در پاسخ به ایمی لوول، ‌از شاعران معاصرش که او را متهم به شعار در شعرهایش کرده بود، نوشت، «با نگاهی به شعرهای سال‌های اخیرم تا حدی می‌توانم با شما موافق باشم که در برخی موارد من پیش از آنکه به خود انسان بپردازم شعار سیاسی سر داده‌ام. من اعتقاد دارم که افکار سیاسی را باید از شعر دور نگاه داشت. حرف و حدیث و ترانه‌ها و زمزمه مردم به عنوان انسان‌های طبیعی باید دور از تئوری رسمی باشد».
برای تو و ماه نغمه سر دادم/ گزینه اشعار کارل سندبرگ/ ترجمه‌ی احمد پوری/ نشر مروارید

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.