|

سرآغازی بر دوران جدید

امیرعلی ابوالفتح. کارشناس آمریکا

از زمانی که ایالات‌متحده در اوایل دهه 1370 «نفع وجود نیروگاه اتمی در ایران» را مطرح می‌کرد، تا روزی همچون 23 تیر 1394 که «غنی‌سازی محدود در ایران را پذیرفته، راهی طولانی طی شده است. حتی تا شش سال پیش، قبل از روی‌کارآمدن «باراک اوباما» در آمریکا، واشنگتن بر «غنی‌سازی صفر در ایران» پای می‌فشرد.
با‌این‌حال، ابر و باد و مه و خورشید و فلک دست‌به‌دست هم داده‌اند تا توافقی به تأیید ایالات‌متحده رسیده است که در آن ایران، هم غنی‌سازی خواهد داشت و هم از تحریم‌ها رهایی خواهد یافت.
اکنون با گذشتن از سرنوشت‌سازترین گردنه مذاکرات 12‌ساله هسته‌ای میان ایران و غرب، نگاه‌ها بیش از هر جای دیگری به ساختمان گنبدی‌شکل «کاپیتول هیل» مقر کنگره ایالات‌متحده‌آمریکا دوخته خواهد شد. کنگره آمریکا 60 ماه فرصت خواهد داشت تا توافق صد صفحه‌ای به همراه پنج ضمیمه مربوطه میان ایران و گروه 1+5 را بررسی کند.
برخلاف پیمان‌های بین‌المللی، دولت آمریکا برای جلب رضایت سنا، به دوسوم سناتورها نیاز ندارد، بلکه این مخالفان توافق هستند که باید رضایت دو سوم هر دو مجلس نمایندگان و سنای کنگره را برای رد توافق به‌دست آورند تا قادر باشند از سد وتوی رئیس‌جمهوری آمریکا عبور کنند.
درحال‌حاضر حداقل در مجلس نمایندگان، 150 نفر از اعضای آن از استراتژی دولت اوباما برای رسیدن به توافق با ایران جانب‌داری می‌کنند.
بنابراین از هم‌اکنون قابل انتظار خواهد بود که مخالفان توافق در کسب عدد طلایی دوسوم کنگره موفق نخواهند بود ضمن اینکه کمتر دموکراتی در کنگره آمریکا حاضر خواهد بود در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری این کشور، روی اصلی‌ترین دستاورد سیاست خارجی یک رئیس‌جمهوری دموکرات تیغ بکشد و شانس نامزد این حزب در تصاحب مجدد کاخ سفید را کاهش دهد.
خلاف دیدگاه 47 سناتور آمریکایی که نامه سرگشاده‌ای را خطاب به رهبران ایران نوشتند، جانشین باراک اوباما شانس زیادی برای لغو توافق به‌دست‌آمده با ایران نخواهد داشت. شاید در آمریکا تعداد زیادی از سیاست‌مداران و تحلیلگران، بر این توافق رضایت نداشته باشند، با این حال، عموم این افراد در ارائه طرحی جانشین برای آنچه خود «خطر ایران هسته‌ای» می‌نامند، ناکام هستند. در چنین وضعیتی، اوباما یا رئیس‌جمهوری بعدی آمریکا برای پرهیز از جنگی ویرانگر، پرهزینه و پرتلفات با ایران شانس زیادی نخواهند داشت. این در حالی است که حتی اگر افراد افراطی مانند «تد کروز» یا «مارک روبیو» از حزب جمهوری‌خواه در انتخابات ریاست‌جمهوری بعدی آمریکا به پیروزی برسند، به‌سختی قادر خواهند بود لفاظی‌های خود در دوران انتخابات را در مسند ریاست‌جمهوری تکرار کنند؛ همان‌گونه که باراک اوباما نیز تاکنون نتوانسته است وعده‌هایی مانند تعطیلی زندان بدنام «گوانتانامو» یا اعمال قوانین جدید بیمه‌های درمانی ارزان‌قیمت و مهاجرت را به منصه ظهور برساند.
به هر حال، قطاری که 12 سال پیش با قرارداد سعد‌آباد به راه افتاد و اخیرا از گردنه‌های ژنو و لوزان و از همه مهم‌تر، از گردنه وین گذشت، آن‌چنان برای آینده امنیت جامعه بین‌الملل، منطقه بحران‌زده خاورمیانه و همین‌طور، روابط خصمانه ایران و آمریکا، حائز‌اهمیت است که ائتلاف مخالفان برای نابودی آن، توان زیادی نخواهد داشت.
حداقل برای ایالات‌متحده آمریکا، توافق هسته‌ای با ایران به‌ رفع خطر اشاعه سلاح‌های اتمی، حفظ توازن قوا در خاورمیانه، تأمین امنیت اسرائیل و سروسامان‌دادن به روابط با یکی از اصلی‌ترین کشورهای منطقه یعنی ایران، خواهد انجامید. در‌حالی‌که جنایات هولناک گروه‌های افراطی و خشونت‌ورز در خاورمیانه نظیر گروه «داعش» جهان را به وحشت انداخته است، رفع تنش با ایران برای دولتمردان غربی ازجمله آمریکا، حیاتی تلقی می‌شود.
با این حال و با وجود رسیدن به توافق هسته‌ای میان ایران و گروه 1+5، هنوز راهی طولانی برای تنش‌زدایی میان ایران و غرب پیش‌ِرو است. حفظ دستاوردهای این توافق، هم برای ایران و هم برای طرف مقابل امکان‌پذیر نخواهد بود مگر اینکه دشمنی‌ها به دوستی یا حداقل احترام متقابل بدل شود.

از زمانی که ایالات‌متحده در اوایل دهه 1370 «نفع وجود نیروگاه اتمی در ایران» را مطرح می‌کرد، تا روزی همچون 23 تیر 1394 که «غنی‌سازی محدود در ایران را پذیرفته، راهی طولانی طی شده است. حتی تا شش سال پیش، قبل از روی‌کارآمدن «باراک اوباما» در آمریکا، واشنگتن بر «غنی‌سازی صفر در ایران» پای می‌فشرد.
با‌این‌حال، ابر و باد و مه و خورشید و فلک دست‌به‌دست هم داده‌اند تا توافقی به تأیید ایالات‌متحده رسیده است که در آن ایران، هم غنی‌سازی خواهد داشت و هم از تحریم‌ها رهایی خواهد یافت.
اکنون با گذشتن از سرنوشت‌سازترین گردنه مذاکرات 12‌ساله هسته‌ای میان ایران و غرب، نگاه‌ها بیش از هر جای دیگری به ساختمان گنبدی‌شکل «کاپیتول هیل» مقر کنگره ایالات‌متحده‌آمریکا دوخته خواهد شد. کنگره آمریکا 60 ماه فرصت خواهد داشت تا توافق صد صفحه‌ای به همراه پنج ضمیمه مربوطه میان ایران و گروه 1+5 را بررسی کند.
برخلاف پیمان‌های بین‌المللی، دولت آمریکا برای جلب رضایت سنا، به دوسوم سناتورها نیاز ندارد، بلکه این مخالفان توافق هستند که باید رضایت دو سوم هر دو مجلس نمایندگان و سنای کنگره را برای رد توافق به‌دست آورند تا قادر باشند از سد وتوی رئیس‌جمهوری آمریکا عبور کنند.
درحال‌حاضر حداقل در مجلس نمایندگان، 150 نفر از اعضای آن از استراتژی دولت اوباما برای رسیدن به توافق با ایران جانب‌داری می‌کنند.
بنابراین از هم‌اکنون قابل انتظار خواهد بود که مخالفان توافق در کسب عدد طلایی دوسوم کنگره موفق نخواهند بود ضمن اینکه کمتر دموکراتی در کنگره آمریکا حاضر خواهد بود در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری این کشور، روی اصلی‌ترین دستاورد سیاست خارجی یک رئیس‌جمهوری دموکرات تیغ بکشد و شانس نامزد این حزب در تصاحب مجدد کاخ سفید را کاهش دهد.
خلاف دیدگاه 47 سناتور آمریکایی که نامه سرگشاده‌ای را خطاب به رهبران ایران نوشتند، جانشین باراک اوباما شانس زیادی برای لغو توافق به‌دست‌آمده با ایران نخواهد داشت. شاید در آمریکا تعداد زیادی از سیاست‌مداران و تحلیلگران، بر این توافق رضایت نداشته باشند، با این حال، عموم این افراد در ارائه طرحی جانشین برای آنچه خود «خطر ایران هسته‌ای» می‌نامند، ناکام هستند. در چنین وضعیتی، اوباما یا رئیس‌جمهوری بعدی آمریکا برای پرهیز از جنگی ویرانگر، پرهزینه و پرتلفات با ایران شانس زیادی نخواهند داشت. این در حالی است که حتی اگر افراد افراطی مانند «تد کروز» یا «مارک روبیو» از حزب جمهوری‌خواه در انتخابات ریاست‌جمهوری بعدی آمریکا به پیروزی برسند، به‌سختی قادر خواهند بود لفاظی‌های خود در دوران انتخابات را در مسند ریاست‌جمهوری تکرار کنند؛ همان‌گونه که باراک اوباما نیز تاکنون نتوانسته است وعده‌هایی مانند تعطیلی زندان بدنام «گوانتانامو» یا اعمال قوانین جدید بیمه‌های درمانی ارزان‌قیمت و مهاجرت را به منصه ظهور برساند.
به هر حال، قطاری که 12 سال پیش با قرارداد سعد‌آباد به راه افتاد و اخیرا از گردنه‌های ژنو و لوزان و از همه مهم‌تر، از گردنه وین گذشت، آن‌چنان برای آینده امنیت جامعه بین‌الملل، منطقه بحران‌زده خاورمیانه و همین‌طور، روابط خصمانه ایران و آمریکا، حائز‌اهمیت است که ائتلاف مخالفان برای نابودی آن، توان زیادی نخواهد داشت.
حداقل برای ایالات‌متحده آمریکا، توافق هسته‌ای با ایران به‌ رفع خطر اشاعه سلاح‌های اتمی، حفظ توازن قوا در خاورمیانه، تأمین امنیت اسرائیل و سروسامان‌دادن به روابط با یکی از اصلی‌ترین کشورهای منطقه یعنی ایران، خواهد انجامید. در‌حالی‌که جنایات هولناک گروه‌های افراطی و خشونت‌ورز در خاورمیانه نظیر گروه «داعش» جهان را به وحشت انداخته است، رفع تنش با ایران برای دولتمردان غربی ازجمله آمریکا، حیاتی تلقی می‌شود.
با این حال و با وجود رسیدن به توافق هسته‌ای میان ایران و گروه 1+5، هنوز راهی طولانی برای تنش‌زدایی میان ایران و غرب پیش‌ِرو است. حفظ دستاوردهای این توافق، هم برای ایران و هم برای طرف مقابل امکان‌پذیر نخواهد بود مگر اینکه دشمنی‌ها به دوستی یا حداقل احترام متقابل بدل شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.