|

گل سرخ گوشه حیاط

سیروس ابراهیم‌زاده

برادر کوچک‌ترم «سعید» عاشق پرنده بود. از هر بال و پر و منقار. از ماکیان گرفته تا گنجشک و چلچله و کبوتر و قناری و شترمرغ را دوست می‌داشت. حتی زاغ و کلاغ را هم می‌خواست و جغد را زشت و بدشگون نمی‌انگاشت و واقعیت اینکه توفیر قفس و رهایی را نمی‌دانست و خیال می‌کرد وقتی مرغی در پشت میله‌ها به ظاهر شاد و بی‌قرار ورجه وورجه می‌کند و آواز می‌خواند، حکما سرحال و بخت‌آور است... مخلص کلام اینکه کار صیاد را نمی‌شناخت تا خانواده‌اش را نفرین کند.
«سعید» از پریشانی پدرم به‌خاطر گرفتاری و اعدام برادر جوانش «ایوب» سود جست و فرصت نیکویی به دست آورد و جرات کرد به یاری یکی از همبازیان زبلش، سقاچه‌ای را به دام غربیل انداخته در زنبیل مفتولی واژگونی به روی سینی زندانی‌اش سازد.
از غرایب روزگار، مرغ به دام‌افتاده ـ که در رهایی لحظه‌ای از جست‌وخیز و جنب‌وجوش باز نمی‌ماند ـ آرام و راضی به نظر می‌رسید و با متانت خاصی در گوشه‌ای می‌نشست و متفکرانه به آسمان چشم می‌دوخت. وقتی «سعید» برایش آب و دانه می‌ریخت، دانه را مودبانه برمی‌چید و با وقار و طمانینه فرو می‌برد. در نوشیدن آب اما، ظرافت ویژه‌ای به کار می‌بست. گویی پس از هر قطره‌ای که می‌نوشید سر به آسمان می‌برد و شکر نعمات به‌جا می‌آورد. نه عصبیتی در کار بود و نه میل به تخطی از سرنوشت محتوم.
من که در آستانه بلوغ بودم و سرم به‌تدریج داشت بوی قورمه‌سبزی می‌گرفت، در برخورد با این موضوع جا خوردم و صغرا و کبرایم به هم ریخت چرا که ذهن خام و بی‌تجربه‌ام نمی‌توانست مفاهیم و مصادیق مختلف «آزادی» و حدود و ثغور آن را ـ طبق تعریف مد روز ـ در این مورد بخصوص با هم انطباق دهد.
«سعید» شاد بود که مرغکی را در تعلق دارد و آب و دانه اهدایی قبول دوست افتاده، از تیمار‌هایش راضی است و خلاصه حریف عشق او را پذیرفته. روزگار وصل چند صباحی به خیر و خوشی گذشت. تا اینکه یک بعدازظهر - که اغلب اهل خانه در چرت معمولی تابستانی بودند و «سعید» در گوشه حیاط با سقاچه اسیر عشق و حال می‌کرد، ناگهان مرغک چشم‌هایش را باز کرد، نگاه معنی‌داری به «سعید» انداخت و سپس دور و بر خویش را برانداز و صدایی شبیه «نه!» از گلوی خویش خارج ساخت و شروع کرد خود را به در و دیوار قفس کوفتن! بالا و پایین و چپ و راست... زنبیل واژگون تیزی‌هایی خم شده به سوی داخل داشت و در چشم به هم زدنی مرغ بیچاره خود را خونین و مالین کرد. «سعید» هراسان به طرف قفس دوید و زنبیل را از روی سینی برداشت. سقاچه مانند سنگی که دستی پرتوان به هوا پرتابش کند به بالا جهید. آن‌قدر بالا که لحظه‌ای از نظر ناپدید شد... غیب! و بعد ـ بی‌آنکه حتی بتواند چرخی به روی حیاط بزند - سرنگون شد و به روی آجرفرش کنار حوض نقش زمین شد و رگه باریک خون لختی بعد، از پیشانی نگون‌بختش جاری شد و به پاشیر رسید.
وقتی آفتاب به لب بام رسید «سعید» دیگر گریه نمی‌کرد. من و مادرم پیکر بی‌جان پرنده پاک را در گوشه حیاط ـ همان‌جایی که حیات زخمی خود را به سوی آسمان مرگ پرتاب کرده بود ـ چال کردیم.
خانه را که می‌خواستیم بفروشیم، مادر به درخت گل سرخ گوشه حیاط اشاره کرد و گفت: «اینو چی کار کنیم؟ یادگار سعید... کسی آن را نکاشته. از همون‌جایی که پرنده را چال کردیم دراومده...» و من باور نکردم.
برادر کوچک‌ترم «سعید» عاشق پرنده بود. از هر بال و پر و منقار. از ماکیان گرفته تا گنجشک و چلچله و کبوتر و قناری و شترمرغ را دوست می‌داشت. حتی زاغ و کلاغ را هم می‌خواست و جغد را زشت و بدشگون نمی‌انگاشت و واقعیت اینکه توفیر قفس و رهایی را نمی‌دانست و خیال می‌کرد وقتی مرغی در پشت میله‌ها به ظاهر شاد و بی‌قرار ورجه وورجه می‌کند و آواز می‌خواند، حکما سرحال و بخت‌آور است... مخلص کلام اینکه کار صیاد را نمی‌شناخت تا خانواده‌اش را نفرین کند.
«سعید» از پریشانی پدرم به‌خاطر گرفتاری و اعدام برادر جوانش «ایوب» سود جست و فرصت نیکویی به دست آورد و جرات کرد به یاری یکی از همبازیان زبلش، سقاچه‌ای را به دام غربیل انداخته در زنبیل مفتولی واژگونی به روی سینی زندانی‌اش سازد.
از غرایب روزگار، مرغ به دام‌افتاده ـ که در رهایی لحظه‌ای از جست‌وخیز و جنب‌وجوش باز نمی‌ماند ـ آرام و راضی به نظر می‌رسید و با متانت خاصی در گوشه‌ای می‌نشست و متفکرانه به آسمان چشم می‌دوخت. وقتی «سعید» برایش آب و دانه می‌ریخت، دانه را مودبانه برمی‌چید و با وقار و طمانینه فرو می‌برد. در نوشیدن آب اما، ظرافت ویژه‌ای به کار می‌بست. گویی پس از هر قطره‌ای که می‌نوشید سر به آسمان می‌برد و شکر نعمات به‌جا می‌آورد. نه عصبیتی در کار بود و نه میل به تخطی از سرنوشت محتوم.
من که در آستانه بلوغ بودم و سرم به‌تدریج داشت بوی قورمه‌سبزی می‌گرفت، در برخورد با این موضوع جا خوردم و صغرا و کبرایم به هم ریخت چرا که ذهن خام و بی‌تجربه‌ام نمی‌توانست مفاهیم و مصادیق مختلف «آزادی» و حدود و ثغور آن را ـ طبق تعریف مد روز ـ در این مورد بخصوص با هم انطباق دهد.
«سعید» شاد بود که مرغکی را در تعلق دارد و آب و دانه اهدایی قبول دوست افتاده، از تیمار‌هایش راضی است و خلاصه حریف عشق او را پذیرفته. روزگار وصل چند صباحی به خیر و خوشی گذشت. تا اینکه یک بعدازظهر - که اغلب اهل خانه در چرت معمولی تابستانی بودند و «سعید» در گوشه حیاط با سقاچه اسیر عشق و حال می‌کرد، ناگهان مرغک چشم‌هایش را باز کرد، نگاه معنی‌داری به «سعید» انداخت و سپس دور و بر خویش را برانداز و صدایی شبیه «نه!» از گلوی خویش خارج ساخت و شروع کرد خود را به در و دیوار قفس کوفتن! بالا و پایین و چپ و راست... زنبیل واژگون تیزی‌هایی خم شده به سوی داخل داشت و در چشم به هم زدنی مرغ بیچاره خود را خونین و مالین کرد. «سعید» هراسان به طرف قفس دوید و زنبیل را از روی سینی برداشت. سقاچه مانند سنگی که دستی پرتوان به هوا پرتابش کند به بالا جهید. آن‌قدر بالا که لحظه‌ای از نظر ناپدید شد... غیب! و بعد ـ بی‌آنکه حتی بتواند چرخی به روی حیاط بزند - سرنگون شد و به روی آجرفرش کنار حوض نقش زمین شد و رگه باریک خون لختی بعد، از پیشانی نگون‌بختش جاری شد و به پاشیر رسید.
وقتی آفتاب به لب بام رسید «سعید» دیگر گریه نمی‌کرد. من و مادرم پیکر بی‌جان پرنده پاک را در گوشه حیاط ـ همان‌جایی که حیات زخمی خود را به سوی آسمان مرگ پرتاب کرده بود ـ چال کردیم.
خانه را که می‌خواستیم بفروشیم، مادر به درخت گل سرخ گوشه حیاط اشاره کرد و گفت: «اینو چی کار کنیم؟ یادگار سعید... کسی آن را نکاشته. از همون‌جایی که پرنده را چال کردیم دراومده...» و من باور نکردم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.