|

پیچ تاریخی مذاکره

منصور بیطرف-روزنامه‌نگار

مذاکره ایران و آمریکا که در قالب 1+5 صورت می‌گیرد، به پیچ تاریخی خود رسیده است. گذر از این پیچ مهارت‌های خاصی می‌طلبد که اگر طرفین این مهارت‌های لازم را نداشته باشند، بزرگ‌ترین و شاید مهم‌ترین فرصت تاریخی خود را از دست داده‌اند، به‌طوری‌که دستیابی به چنین فرصتی شاید سالیان ‌سال طول بکشد.

اکنون دو طرف زورهای آخر خود را برای عبور از این گردنه مهم تاریخی می‌زنند و تمام نیروی خود را به‌منظور رسیدن به یک اقناع کامل برای دستیابی به یک تفاهم، نه توافق، جمع کرده‌اند. در واقع هر دو طرف دارند یک پیام باطنی می‌دهند مبنی‌بر اینکه تفاهم به نقطه جوش خود نزدیک شده است. مذاکره ایران و آمریکا در هیچ دوره‌ای به این
شدت و حدت نبوده و به‌نظر می‌آید «میوه آن آماده چیدن است».آمریکا باور کرده نقش ایران پس از انقلاب با پیش از انقلاب در منطقه خاورمیانه، بسیار فرق دارد. در واقع اگر انقلاب فرانسه توانست ارکان نظام کهنه و پوسیده سلطنت‌های اروپایی را به لرزه درآورد انقلاب ایران هم به‌مثابه توفانی بود که توانست ارکان کهنه و پوسیده نظام‌های منطقه‌ای را به لرزه در‌آورد. آمریکا به‌خوبی می‌داند نقش ایران در خاورمیانه با نقش کشورهايي مثل عربستان ‌یا ترکیه، بسیار متفاوت است؛ عربستان در ماجرای سوریه نشان داد نه پایگاه توجه‌برانگیزی میان دولت‌ها دارد و نه میان گروه‌های سیاسی. اگر پول نفت نبود، شاید سالیان پیش تکلیف دولت این کشور هم مشخص می‌شد. در ماجرای یمن هم اگر عربستان توانست ائتلافی را حول خود جمع کند، نه به‌خاطر نفوذش، که به‌دلیل یک موقعیت ویژه بود؛ موقعیتی که تداوم مذاکره ایران و آمریکا آن را شکننده کرده است. آمریکا باور کرده است اگر دنیا می‌خواهد در خاورمیانه تحولی را ایجاد کند، آنها باید روی ایران حساب دیگری، در قیاس با دیگر دولت‌های این منطقه، باز کنند. این باور را می‌توان در گزارش‌های نخبگان آنها دید. آمریکا می‌داند بدون ایران تحولی در سوریه، عراق، یمن، لبنان و افغانستان رخ نمی‌دهد. اینها واقعیت‌های سختی هستند که آمریکا و جهان با آنها روبه‌رو است؛ اما ایران هم می‌داند ماجرای هسته‌ای و رفع تحریم‌ها، بدون مذاکره مستقیم با آمریکا پیش نمی‌رود. این نکته را پیش‌از‌این بزرگان ایران مطرح کرده بودند؛ ازهمین‌رو هر دو طرف نیاز به یکدیگر را به‌خوبی «درک» کرده‌اند و این «درک»، مقدمه حل بسیاری از مشکلات است. اکنون ایران و آمریکا می‌دانند منافع ملی طرفین ایجاب می‌کند هرکدام بازی خود را به‌خوبی انجام دهند. آمریکا در ماجرای کوبا متوجه شد «فشار و ایزوله‌کردن»، مشکلی را حل نمی‌کند و در ماجرای ایران هم همین ایده را دارد. ایران هم می‌داند که منافع ملی، به گفته میشل فوکو نوعی «عقلانی‌سازی کردار است». باشد که بیاموزیم.

مذاکره ایران و آمریکا که در قالب 1+5 صورت می‌گیرد، به پیچ تاریخی خود رسیده است. گذر از این پیچ مهارت‌های خاصی می‌طلبد که اگر طرفین این مهارت‌های لازم را نداشته باشند، بزرگ‌ترین و شاید مهم‌ترین فرصت تاریخی خود را از دست داده‌اند، به‌طوری‌که دستیابی به چنین فرصتی شاید سالیان ‌سال طول بکشد.

اکنون دو طرف زورهای آخر خود را برای عبور از این گردنه مهم تاریخی می‌زنند و تمام نیروی خود را به‌منظور رسیدن به یک اقناع کامل برای دستیابی به یک تفاهم، نه توافق، جمع کرده‌اند. در واقع هر دو طرف دارند یک پیام باطنی می‌دهند مبنی‌بر اینکه تفاهم به نقطه جوش خود نزدیک شده است. مذاکره ایران و آمریکا در هیچ دوره‌ای به این
شدت و حدت نبوده و به‌نظر می‌آید «میوه آن آماده چیدن است».آمریکا باور کرده نقش ایران پس از انقلاب با پیش از انقلاب در منطقه خاورمیانه، بسیار فرق دارد. در واقع اگر انقلاب فرانسه توانست ارکان نظام کهنه و پوسیده سلطنت‌های اروپایی را به لرزه درآورد انقلاب ایران هم به‌مثابه توفانی بود که توانست ارکان کهنه و پوسیده نظام‌های منطقه‌ای را به لرزه در‌آورد. آمریکا به‌خوبی می‌داند نقش ایران در خاورمیانه با نقش کشورهايي مثل عربستان ‌یا ترکیه، بسیار متفاوت است؛ عربستان در ماجرای سوریه نشان داد نه پایگاه توجه‌برانگیزی میان دولت‌ها دارد و نه میان گروه‌های سیاسی. اگر پول نفت نبود، شاید سالیان پیش تکلیف دولت این کشور هم مشخص می‌شد. در ماجرای یمن هم اگر عربستان توانست ائتلافی را حول خود جمع کند، نه به‌خاطر نفوذش، که به‌دلیل یک موقعیت ویژه بود؛ موقعیتی که تداوم مذاکره ایران و آمریکا آن را شکننده کرده است. آمریکا باور کرده است اگر دنیا می‌خواهد در خاورمیانه تحولی را ایجاد کند، آنها باید روی ایران حساب دیگری، در قیاس با دیگر دولت‌های این منطقه، باز کنند. این باور را می‌توان در گزارش‌های نخبگان آنها دید. آمریکا می‌داند بدون ایران تحولی در سوریه، عراق، یمن، لبنان و افغانستان رخ نمی‌دهد. اینها واقعیت‌های سختی هستند که آمریکا و جهان با آنها روبه‌رو است؛ اما ایران هم می‌داند ماجرای هسته‌ای و رفع تحریم‌ها، بدون مذاکره مستقیم با آمریکا پیش نمی‌رود. این نکته را پیش‌از‌این بزرگان ایران مطرح کرده بودند؛ ازهمین‌رو هر دو طرف نیاز به یکدیگر را به‌خوبی «درک» کرده‌اند و این «درک»، مقدمه حل بسیاری از مشکلات است. اکنون ایران و آمریکا می‌دانند منافع ملی طرفین ایجاب می‌کند هرکدام بازی خود را به‌خوبی انجام دهند. آمریکا در ماجرای کوبا متوجه شد «فشار و ایزوله‌کردن»، مشکلی را حل نمی‌کند و در ماجرای ایران هم همین ایده را دارد. ایران هم می‌داند که منافع ملی، به گفته میشل فوکو نوعی «عقلانی‌سازی کردار است». باشد که بیاموزیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.