|

شنبه 29 ژانویه

مشروعیت‌یافتن خیابان

نویسنده‌:سعد القرش،ترجمه:مریم حیدری

  • «صباحیه انقلاب»؛ اسمش را این گذاشتم. «صباحیه» در مصر، اصطلاحی است به معنای صبحِ بعد از شب جشن. دیروز، جمعه، جشن انقلاب مصری ها بود. برای اثبات این شادی غافلگیرکننده برای خودم، چیزی جز تلویزیون در اختیار نداشتم. قبل از اینکه تصویرش بیاید، صدایش منفجر شد که داشت از یک توطئه خارجی برای ضربه‌زدن به مصر صحبت می‌کرد و اینکه، تعدادی از افراد، برای اجرای سناریوی اغتشاش در جهت آغاز تخریب و نابودی کشور، میان مردم نفوذ کرده‌اند. گواه این مساله را هم، فرار تعدادی از مجرمان از زندان و فروش علنی سلاح و باندهای تبهکار حرفه‌ای به شمار آورد که باعث ایجاد رعب و وحشت شده بودند. تلویزیون، به مردم مصر سفارش کرد که در سایه از میان‌ رفتن امنیت، در خانه‌های خود بمانند و از خانواده‌هایشان، محافظت کنند.

در سایه گوشه‌نشینی تحمیلی از طریق قطع وسایل ارتباطی، تنها راه سراغ‌گرفتن از انقلاب، خیابان بود. در خیابان فیصل، اثری از انقلاب یا نیروهای ضدانقلاب نبود. نه کسی شعار سقوط مبارک سرمی‌داد و نه کسی پلاکاردی با مضمون تایید بقایش بالا برده بود. اثری هم از تخریبی که تلویزیون می‌گفت، نبود.

در میدان «الدقی» اما، نشانه‌هایی از انقلاب و نتیجه «جمعه خشم» دیدم؛ صف طولانی ماشین‌ها با حرکت آرام. روبه‌روی سینمای «التحریر» از ماشین پیاده شدم. میدان «جلا» از زره‌پوش‌های پلیس و سربازان دیروز خالی شده بود. در میدان، دو افسر عالی‌رتبه، یک سرگرد و یک سرتیپ، با لباس رسمی ایستاده بودند و داشتند حرکت ماشین‌ها را سامان می‌دادند. چند جوان هم داوطلبانه، به آنها کمک می‌کردند و مردم هم شجاعت و احساس مسوولیت و شرافت‌شان را تحسین می‌کردند. آنها از صبح، با مسوولیت خود و بدون آموزش‌های پلیسی که از دیشب، غیبش زده بود، به خیابان آمده بودند. نیروهای مخالف انقلاب، دیروز، در خاموش‌کردن شعله انقلاب، آن هم با کمک‌گرفتن از «بلطجی»ها، شکست خورده بودند و امروز، سعی می‌کردند از مخفیگاه‌شان، شادی‌مان را با روانه‌کردن جنایتکارانی که از زندان، آزادشان کرده بودند، از بین ببرند؛ اما موتور انقلابی که روز 25 ژانویه، منفجر شده بود، داشت همچنان حرکت می‌کرد و کار، تمام شده بود. از صبح دیروز، انقلاب، دیگر، تنها به جوانان، اختصاص نداشت، بلکه شهروندان از هر سن‌وسال و هر طبقه اجتماعی به آن پیوسته بودند. مردم، به میدان آمده بودند و خیابان، مشروعیت پیدا کرده بود. پلاکاردهایی که خواستار رفتن مبارک یا محاکمه او و مسوولان حکومتش بودند، روی دست‌ها بالا رفته بود. رساترین و نغزترین‌شان، پلاکاردی بود که رویش نوشته بودند: «ارحل» (برو). این پلاکارد، چند طبقه از یک ساختمان را پوشانده بود که تعداد زیادی عکاس و خبرنگار مصری و خارجی، روی بالکن‌هایش ایستاده بودند. صدای شعار «الشعب یرید اسقاط النظام» هم بالا رفته بود؛ شعاری نبوغ‌آمیز که مردم تونس، در انقلاب بزرگ‌شان، ابداع کرده بودند. این شعار، از مرزهای لیبی گذشت و پیش از اینکه به نوادگان عمر مختار، در انقلاب 17 فوریه‌شان، بازگردد، به ما رسید.

برایم اثبات شد که نظام مبارک تمام شده است. شعله انقلاب، روز سه‌شنبه، 25 ژانویه، روشن شده بود، اما انقلاب واقعی، دیروز، در «جمعه خشم» آغاز شد و امروز، با پایان‌دادن به ترس و زیرپاگذاشتن هیبت نظام، پیروز شده بود. واقعیت این است که در نظام‌های اينچنيني، هیبت، اساس ملک است، نه عدل.

امروز، «صباحیه انقلاب»، مبارک، مدیر دستگاه اطلاعات، عمر سلیمان را به عنوان معاون خود و شاگردش، وزیر هواپیمایی شهری، احمد شفیق، را به عنوان نخست‌وزیر، منصوب کرد. ملت میدان تحریر اما، منتظر گام‌های کند اصلاح نمی‌شدند و به پاسخ‌های محدودی که در سایه تهدید انقلاب، داده می‌شدند، اعتماد نمی‌کردند، بلکه می‌خواستند تنها این کلمه را بشنوند: «فهمتکم» (پیام‌تان را فهمیدم) و بعد، خبر فرار مبارک را. اما این‌دست‌ و آن‌دست‌کردن مبارک برای کنار رفتن، در روزهای آینده، ما را مجبور به پافشاری بر محاکمه‌اش خواهد کرد.

بعدازظهر، یک مژده فیس‌بوکی از اشرف الصباغ دریافت کردم که آن را از مسکو یا جای دیگر، برایم فرستاده بود. عنوانش «صحنه‌ای شاد از تونس» بود. پیام/پیش‌بینی، به من اطمینان‌خاطر داد. خیلی متاسف شدم که وسایل ارتباطی در مصر، قطع شده و انقلابیان، نمی‌توانند یک ویدیوی 36 ثانیه‌ای را که در آن، تونسی‌ها، پیروزی انقلاب‌شان را جشن گرفته و پرچم مصر را در کنار پرچم تونس بلند کرده بودند، ببینند. از خیابان «قصر النیل» وارد میدان تحریر شدم و به سمت پل «قصر النیل» رفتم. احساس سرما نمی‌کردم. در تاریکی، کسی از وسط پارک، صدایم کرد. مصطفی کیلانی و احمد عید بودند. گفتند شب، همین‌جا می‌مانند. خیلی خسته و گرسنه و بی‌حال بودم. گفتم می‌روم بخوابم و صبح زود، برمی‌گردم. صبح هم نزدیک بود. وقتی به خانه رسیدم، سپیده سر زده بود. با خودم گفتم فقط، تلفن را جواب می‌دهم، با اینکه بعید می‌بینم کسی، این وقت صبح، با خبر کناررفتن مبارک یا فرارش، خوشحالم کند.

  • «صباحیه انقلاب»؛ اسمش را این گذاشتم. «صباحیه» در مصر، اصطلاحی است به معنای صبحِ بعد از شب جشن. دیروز، جمعه، جشن انقلاب مصری ها بود. برای اثبات این شادی غافلگیرکننده برای خودم، چیزی جز تلویزیون در اختیار نداشتم. قبل از اینکه تصویرش بیاید، صدایش منفجر شد که داشت از یک توطئه خارجی برای ضربه‌زدن به مصر صحبت می‌کرد و اینکه، تعدادی از افراد، برای اجرای سناریوی اغتشاش در جهت آغاز تخریب و نابودی کشور، میان مردم نفوذ کرده‌اند. گواه این مساله را هم، فرار تعدادی از مجرمان از زندان و فروش علنی سلاح و باندهای تبهکار حرفه‌ای به شمار آورد که باعث ایجاد رعب و وحشت شده بودند. تلویزیون، به مردم مصر سفارش کرد که در سایه از میان‌ رفتن امنیت، در خانه‌های خود بمانند و از خانواده‌هایشان، محافظت کنند.

در سایه گوشه‌نشینی تحمیلی از طریق قطع وسایل ارتباطی، تنها راه سراغ‌گرفتن از انقلاب، خیابان بود. در خیابان فیصل، اثری از انقلاب یا نیروهای ضدانقلاب نبود. نه کسی شعار سقوط مبارک سرمی‌داد و نه کسی پلاکاردی با مضمون تایید بقایش بالا برده بود. اثری هم از تخریبی که تلویزیون می‌گفت، نبود.

در میدان «الدقی» اما، نشانه‌هایی از انقلاب و نتیجه «جمعه خشم» دیدم؛ صف طولانی ماشین‌ها با حرکت آرام. روبه‌روی سینمای «التحریر» از ماشین پیاده شدم. میدان «جلا» از زره‌پوش‌های پلیس و سربازان دیروز خالی شده بود. در میدان، دو افسر عالی‌رتبه، یک سرگرد و یک سرتیپ، با لباس رسمی ایستاده بودند و داشتند حرکت ماشین‌ها را سامان می‌دادند. چند جوان هم داوطلبانه، به آنها کمک می‌کردند و مردم هم شجاعت و احساس مسوولیت و شرافت‌شان را تحسین می‌کردند. آنها از صبح، با مسوولیت خود و بدون آموزش‌های پلیسی که از دیشب، غیبش زده بود، به خیابان آمده بودند. نیروهای مخالف انقلاب، دیروز، در خاموش‌کردن شعله انقلاب، آن هم با کمک‌گرفتن از «بلطجی»ها، شکست خورده بودند و امروز، سعی می‌کردند از مخفیگاه‌شان، شادی‌مان را با روانه‌کردن جنایتکارانی که از زندان، آزادشان کرده بودند، از بین ببرند؛ اما موتور انقلابی که روز 25 ژانویه، منفجر شده بود، داشت همچنان حرکت می‌کرد و کار، تمام شده بود. از صبح دیروز، انقلاب، دیگر، تنها به جوانان، اختصاص نداشت، بلکه شهروندان از هر سن‌وسال و هر طبقه اجتماعی به آن پیوسته بودند. مردم، به میدان آمده بودند و خیابان، مشروعیت پیدا کرده بود. پلاکاردهایی که خواستار رفتن مبارک یا محاکمه او و مسوولان حکومتش بودند، روی دست‌ها بالا رفته بود. رساترین و نغزترین‌شان، پلاکاردی بود که رویش نوشته بودند: «ارحل» (برو). این پلاکارد، چند طبقه از یک ساختمان را پوشانده بود که تعداد زیادی عکاس و خبرنگار مصری و خارجی، روی بالکن‌هایش ایستاده بودند. صدای شعار «الشعب یرید اسقاط النظام» هم بالا رفته بود؛ شعاری نبوغ‌آمیز که مردم تونس، در انقلاب بزرگ‌شان، ابداع کرده بودند. این شعار، از مرزهای لیبی گذشت و پیش از اینکه به نوادگان عمر مختار، در انقلاب 17 فوریه‌شان، بازگردد، به ما رسید.

برایم اثبات شد که نظام مبارک تمام شده است. شعله انقلاب، روز سه‌شنبه، 25 ژانویه، روشن شده بود، اما انقلاب واقعی، دیروز، در «جمعه خشم» آغاز شد و امروز، با پایان‌دادن به ترس و زیرپاگذاشتن هیبت نظام، پیروز شده بود. واقعیت این است که در نظام‌های اينچنيني، هیبت، اساس ملک است، نه عدل.

امروز، «صباحیه انقلاب»، مبارک، مدیر دستگاه اطلاعات، عمر سلیمان را به عنوان معاون خود و شاگردش، وزیر هواپیمایی شهری، احمد شفیق، را به عنوان نخست‌وزیر، منصوب کرد. ملت میدان تحریر اما، منتظر گام‌های کند اصلاح نمی‌شدند و به پاسخ‌های محدودی که در سایه تهدید انقلاب، داده می‌شدند، اعتماد نمی‌کردند، بلکه می‌خواستند تنها این کلمه را بشنوند: «فهمتکم» (پیام‌تان را فهمیدم) و بعد، خبر فرار مبارک را. اما این‌دست‌ و آن‌دست‌کردن مبارک برای کنار رفتن، در روزهای آینده، ما را مجبور به پافشاری بر محاکمه‌اش خواهد کرد.

بعدازظهر، یک مژده فیس‌بوکی از اشرف الصباغ دریافت کردم که آن را از مسکو یا جای دیگر، برایم فرستاده بود. عنوانش «صحنه‌ای شاد از تونس» بود. پیام/پیش‌بینی، به من اطمینان‌خاطر داد. خیلی متاسف شدم که وسایل ارتباطی در مصر، قطع شده و انقلابیان، نمی‌توانند یک ویدیوی 36 ثانیه‌ای را که در آن، تونسی‌ها، پیروزی انقلاب‌شان را جشن گرفته و پرچم مصر را در کنار پرچم تونس بلند کرده بودند، ببینند. از خیابان «قصر النیل» وارد میدان تحریر شدم و به سمت پل «قصر النیل» رفتم. احساس سرما نمی‌کردم. در تاریکی، کسی از وسط پارک، صدایم کرد. مصطفی کیلانی و احمد عید بودند. گفتند شب، همین‌جا می‌مانند. خیلی خسته و گرسنه و بی‌حال بودم. گفتم می‌روم بخوابم و صبح زود، برمی‌گردم. صبح هم نزدیک بود. وقتی به خانه رسیدم، سپیده سر زده بود. با خودم گفتم فقط، تلفن را جواب می‌دهم، با اینکه بعید می‌بینم کسی، این وقت صبح، با خبر کناررفتن مبارک یا فرارش، خوشحالم کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.