|

نخستین دور از مذاکرات رسمی با طالبان در پاکستان برگزار شد

صلح با دشمن بدون پیش‌شرط

فریبا پژوه: سرانجام و پس از برگزاری مذاکرات غیررسمی دولت افغانستان و نیروهای طالبان، اولین دور رسمی گفت‌وگوهای صلح افغانستان و طالبان در پاکستان برگزار شد. از روزهای نخست به‌قدرت‌رسیدن «اشرف غنی»، رئیس‌جمهور افغانستان تغییر سیاست خارجی این کشور نسبت به همسایه جنوبی نمایان شد. اکنون به نظر می‌رسد غنی قصد دارد با نزدیک نگه‌داشتن دشمن در کنارش و تلاش برای مذاکره با سرمنشأ ناامنی‌ها، افغانستان را از ورطه ناامنی بیرون کشد و به این ترتیب آغاز و ادامه مذاکرات صلح را به نام خود رقم زند.
در چند روز گذشته مذاکرات مستقيم صلح ميان حکومت افغانستان و نمايندگان طالبان منطقه «مرى» در حومه اسلام‌آباد پاکستان به ميزبانى آن کشور و نظارت آمریکا و چين برگزار شد.
اگر چه به نظر می‌رسد دولت کنونی آمریکا حساسیت پیشین خود را به تحولات افغانستان از دست داده است، اما سفر «جان مک‌کین» سناتور جمهوری‌خواه و رئیس کمیته قوای مسلح مجلس سنای آمریکا، به افغانستان و همچنین نقش نظارتی واشنگتن بر روند نخستین دور مذاکرات صلح، گویای وخامت اوضاع امنیتی در افغانستان و احساس خطر آمریکایی‌هاست.
مک‌کین با سفرش به افغانستان با تأیید حمایت بخش‌هایی از ارتش و سازمان اطلاعاتی پاکستان از شبکه تروریستی حقانی، می‌گوید که آمریکا می‌تواند پاکستان را متقاعد کند تا مذاکرات صلح را توسعه دهد و دست از حمایت از شبکه حقانی بردارد. به گفته او، واشنگتن در این زمینه نقش مؤثری خواهد داشت و به طور محتاطانه به مذاکرات صلح خوشبین است.
این در حالی است که در چند هفته گذشته طالبان بر شدت حملات خود در شهرهای مختلف و به‌ویژه کابل پایتخت افغانستان افزوده است. اوج حملات انتحاری این گروه به پارلمان افغانستان بود؛ مسئولیت این حمله را شبکه حقانی بر عهده گرفته بود که گفته می‌شود از سوی ارتش پاکستان حمایت می‌شود.
«محمد ناطقی» دیپلمات افغان و یکی از مذاکره‌کنندگان هیأت دولتی افغانستان می‌گوید که در 13 سال گذشته همیشه از دولت پاکستان خواسته شده بود که طالبان را پای میز مذاکره با افغانستان بنشاند و اکنون این کار انجام شد.
او از همکاری پاکستان، حضور مقامات برجسته طالبان و گروه حقانی در این نشست و گفت‌وگوی مستقیم دولت و مخالفان مسلحش به عنوان تفاوت این نشست با نشست‌های قبلی که با هدف بحث برای دستیابی به صلح برگزار می‌شد، یاد کرد. «فیض‌اله ذکی» از دیگر مذاکره‌کنندگان دولت نیز گفت که طالبان هیچ وقت حاضر به مذاکره با دولت افغانستان نبودند اما این‌بار به طور مستقیم با نمایندگان رسمی دولت وارد مذاکره شدند. اگرچه شروع مذاکرات رسمی بین مخالفان مسلح و دولت افغانستان و نشستن آنها رودرروی هم می‌تواند افق مثبتی را برای رسیدن به امنیت و صلح تصویر کند اما اینکه دولت افغانستان بدون هیچ پیش‌شرطی بر سر میز مذاکرات نشسته می‌تواند دست طالبان را برای تحرکات بیشتر در حین مذاکرات باز بگذارد.
پیش‌تر دولت افغانستان پیش‌شرط‌هایی را برای آغاز مذاکرات با طالبان قرار داده بود از جمله اینکه طالبان باید به حملات خود در افغانستان و به خصوص در پایتخت پایان دهد اما این بار افغانستان بدون هیچ پیش‌شرطی پای میز مذاکره نشسته است.
در همین باره «حکمت خلیل کرزی» معاون هیأت مذاکره‌کننده صلح و معاون سیاسی وزارت خارجه افغانستان می‌گوید که به خاطر تأمین صلح و پایان جنگ، حکومت آماده است تا درباره هر درخواستی از جانب طالبان بحث و گفت‌وگو کند. به گفته او، هیأت افغانستان با نیت خوب به مذاکرات رفت و ما هیچ پیش‌شرطی را مطرح نکردیم؛ ما حتی حاضریم برای ایجاد صلح تغییراتی در قانون اساسی افغانستان به وجود بیاوریم. هدف نهایی ما این است که جلوی خونریزی و جنگ در افغانستان گرفته شود و ما آمادگی داریم درباره هر مسئله‌ای که طالبان بخواهند مذاکره کنیم. اگر آنها بخواهند ما زندانیان آنها را آزاد می‌کنیم اما باید تضمینی وجود داشته باشد که آنها پس از آزادی به فعالیت‌های خود ادامه نمی‌دهند. او در ادامه می‌گوید که در این نشست با «ملااختر محمد منصور» معاون گروه طالبان مذاکراتی صورت گرفت تا طالبان در ایام عید فطر دست به اقدامات خشونت‌بار در خاک افغانستان نزنند.
از سوی دیگر، باید توجه داشت که چگونگی انتقال جنگ از جنوب به شمال و تلاش برای گسترش جنگ در مناطق مرکزی نشان می‌دهد که یک بخش بزرگ از ریشه جنگ طالبان در درون افغانستان است و بُعد داخلی جنگ به دلایل زیادی اگر پیچیده‌تر از عوامل خارجی نباشد٬ به‌هیچ‌وجه ساده‌تر نیست. آنچه در این مدت کمتر مورد توجه قرار گرفته ابعاد داخلی جنگ در افغانستان بوده است. به این ترتیب تا زمانی که هم‌زمان با مذاکرات صلح با طالبان انگیزه جنگ و ظرفیت و بهانه‌های جنگ در داخل حل نشود و تنها بر صحبت‌های پشت میز و توافق رهبران سیاسی تکیه شود، باید با احتیاط زیاد به دستیابی به امنیت خوشبین بود. صلح تزریقی و با فشار از بالا نمی‌تواند راه‌حل نهایی برای دستیابی به صلح واقعی باشد.

فریبا پژوه: سرانجام و پس از برگزاری مذاکرات غیررسمی دولت افغانستان و نیروهای طالبان، اولین دور رسمی گفت‌وگوهای صلح افغانستان و طالبان در پاکستان برگزار شد. از روزهای نخست به‌قدرت‌رسیدن «اشرف غنی»، رئیس‌جمهور افغانستان تغییر سیاست خارجی این کشور نسبت به همسایه جنوبی نمایان شد. اکنون به نظر می‌رسد غنی قصد دارد با نزدیک نگه‌داشتن دشمن در کنارش و تلاش برای مذاکره با سرمنشأ ناامنی‌ها، افغانستان را از ورطه ناامنی بیرون کشد و به این ترتیب آغاز و ادامه مذاکرات صلح را به نام خود رقم زند.
در چند روز گذشته مذاکرات مستقيم صلح ميان حکومت افغانستان و نمايندگان طالبان منطقه «مرى» در حومه اسلام‌آباد پاکستان به ميزبانى آن کشور و نظارت آمریکا و چين برگزار شد.
اگر چه به نظر می‌رسد دولت کنونی آمریکا حساسیت پیشین خود را به تحولات افغانستان از دست داده است، اما سفر «جان مک‌کین» سناتور جمهوری‌خواه و رئیس کمیته قوای مسلح مجلس سنای آمریکا، به افغانستان و همچنین نقش نظارتی واشنگتن بر روند نخستین دور مذاکرات صلح، گویای وخامت اوضاع امنیتی در افغانستان و احساس خطر آمریکایی‌هاست.
مک‌کین با سفرش به افغانستان با تأیید حمایت بخش‌هایی از ارتش و سازمان اطلاعاتی پاکستان از شبکه تروریستی حقانی، می‌گوید که آمریکا می‌تواند پاکستان را متقاعد کند تا مذاکرات صلح را توسعه دهد و دست از حمایت از شبکه حقانی بردارد. به گفته او، واشنگتن در این زمینه نقش مؤثری خواهد داشت و به طور محتاطانه به مذاکرات صلح خوشبین است.
این در حالی است که در چند هفته گذشته طالبان بر شدت حملات خود در شهرهای مختلف و به‌ویژه کابل پایتخت افغانستان افزوده است. اوج حملات انتحاری این گروه به پارلمان افغانستان بود؛ مسئولیت این حمله را شبکه حقانی بر عهده گرفته بود که گفته می‌شود از سوی ارتش پاکستان حمایت می‌شود.
«محمد ناطقی» دیپلمات افغان و یکی از مذاکره‌کنندگان هیأت دولتی افغانستان می‌گوید که در 13 سال گذشته همیشه از دولت پاکستان خواسته شده بود که طالبان را پای میز مذاکره با افغانستان بنشاند و اکنون این کار انجام شد.
او از همکاری پاکستان، حضور مقامات برجسته طالبان و گروه حقانی در این نشست و گفت‌وگوی مستقیم دولت و مخالفان مسلحش به عنوان تفاوت این نشست با نشست‌های قبلی که با هدف بحث برای دستیابی به صلح برگزار می‌شد، یاد کرد. «فیض‌اله ذکی» از دیگر مذاکره‌کنندگان دولت نیز گفت که طالبان هیچ وقت حاضر به مذاکره با دولت افغانستان نبودند اما این‌بار به طور مستقیم با نمایندگان رسمی دولت وارد مذاکره شدند. اگرچه شروع مذاکرات رسمی بین مخالفان مسلح و دولت افغانستان و نشستن آنها رودرروی هم می‌تواند افق مثبتی را برای رسیدن به امنیت و صلح تصویر کند اما اینکه دولت افغانستان بدون هیچ پیش‌شرطی بر سر میز مذاکرات نشسته می‌تواند دست طالبان را برای تحرکات بیشتر در حین مذاکرات باز بگذارد.
پیش‌تر دولت افغانستان پیش‌شرط‌هایی را برای آغاز مذاکرات با طالبان قرار داده بود از جمله اینکه طالبان باید به حملات خود در افغانستان و به خصوص در پایتخت پایان دهد اما این بار افغانستان بدون هیچ پیش‌شرطی پای میز مذاکره نشسته است.
در همین باره «حکمت خلیل کرزی» معاون هیأت مذاکره‌کننده صلح و معاون سیاسی وزارت خارجه افغانستان می‌گوید که به خاطر تأمین صلح و پایان جنگ، حکومت آماده است تا درباره هر درخواستی از جانب طالبان بحث و گفت‌وگو کند. به گفته او، هیأت افغانستان با نیت خوب به مذاکرات رفت و ما هیچ پیش‌شرطی را مطرح نکردیم؛ ما حتی حاضریم برای ایجاد صلح تغییراتی در قانون اساسی افغانستان به وجود بیاوریم. هدف نهایی ما این است که جلوی خونریزی و جنگ در افغانستان گرفته شود و ما آمادگی داریم درباره هر مسئله‌ای که طالبان بخواهند مذاکره کنیم. اگر آنها بخواهند ما زندانیان آنها را آزاد می‌کنیم اما باید تضمینی وجود داشته باشد که آنها پس از آزادی به فعالیت‌های خود ادامه نمی‌دهند. او در ادامه می‌گوید که در این نشست با «ملااختر محمد منصور» معاون گروه طالبان مذاکراتی صورت گرفت تا طالبان در ایام عید فطر دست به اقدامات خشونت‌بار در خاک افغانستان نزنند.
از سوی دیگر، باید توجه داشت که چگونگی انتقال جنگ از جنوب به شمال و تلاش برای گسترش جنگ در مناطق مرکزی نشان می‌دهد که یک بخش بزرگ از ریشه جنگ طالبان در درون افغانستان است و بُعد داخلی جنگ به دلایل زیادی اگر پیچیده‌تر از عوامل خارجی نباشد٬ به‌هیچ‌وجه ساده‌تر نیست. آنچه در این مدت کمتر مورد توجه قرار گرفته ابعاد داخلی جنگ در افغانستان بوده است. به این ترتیب تا زمانی که هم‌زمان با مذاکرات صلح با طالبان انگیزه جنگ و ظرفیت و بهانه‌های جنگ در داخل حل نشود و تنها بر صحبت‌های پشت میز و توافق رهبران سیاسی تکیه شود، باید با احتیاط زیاد به دستیابی به امنیت خوشبین بود. صلح تزریقی و با فشار از بالا نمی‌تواند راه‌حل نهایی برای دستیابی به صلح واقعی باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.