|

سعودالفيصل، وزير خارجه سابق عربستان درگذشت

مرگ معمار سیاست ‌خارجی ریاض

پرچم‌ها در اکثر کشورهای عربی به احترام مرگ مردی که 40 سال سکان هدایت وزارت خارجه عربستان سعودی را در دست داشته، ‌نیم‌افراشته شد و کشورهای عربی به دنبال مرگ «سعودالفیصل» یک روز عزای عمومی اعلام کردند. به گزارش الجزیره، دیوان پادشاهی سعودی پنجشنبه در بیانیه‌ای اعلام کرد که «امیر سعود» یکی از برجسته‌ترین اعضای این پادشاهی که عنوان پرسابقه‌ترین وزیر خارجه جهان را نیز در اختیار داشت، درگذشت. در این بیانیه شاهزاده سعودالفیصل «نماد امانت‌داری و اخلاص» توصیف و اعلام شد که مراسم تشییع او امروز در مسجدالحرام پس از نماز عشا برگزار خواهد شد.
امیر سعود در اکتبر ۱۹۷۵ و هفت ماه پس از آنکه پدرش «ملک فیصل» به دست یکی از برادرزاده‌های خود ترور شد، از سوی پادشاه تازه به مقام وزارت‌خارجه منصوب شد. او که نقش مهمی در تدوين موضع این کشور ثروتمند در قبال بسياری از بحران‌های خاورميانه برعهده داشت، دو ماه پيش و چند ماه پس از مرگ «ملک عبدالله» پادشاه سابق عربستان، از اين سمت کنار گذاشته شد. زمانی که او به مقام وزارت خارجه منصوب شد، نه مصر و اسرائيل در صلح بودند، نه «ياسر عرفات» جنبش مقاومت فلسطين را پايه‌گذاری کرده بود. در ایران، شاه عهده‌دار امور و «صدام» دیکتاتور سابق عراق، در حال بالارفتن از نردبان قدرت بود. سعود الفيصل در جريان حمله اسرائيل به لبنان در سال‌های ۱۹۷۸، ۱۹۸۲ و ۲۰۰۶ حضور داشت و شاهد انتفاضه فلسطينی‌ها بود. او شاهد حمله عراق به ايران در سال ۱۹۸۰ بود و همچنين حمله عراق به کويت در سال ۱۹۹۰ و عمليات آزادسازی کويت در سال ۲۰۰۳ را به نظاره نشست.از سعودالفیصل به عنوان یکی از معتقدان به لزوم اصلاحات سیاسی و اجتماعی در عربستان نام برده می‌شود، اما او اعتقاد داشت که اصلاحات باید تدریجی و مداوم از داخل صورت بگیرد. در سال ۲۰۰۴ سعودالفیصل از لزوم کاهش وابستگی عربستان سعودی به آمریکا در مسائل امنیتی سخن گفت. همزمان با ناآرامی‌های بحرین در سال ۲۰۱۱، او نقش مهمی در جلب حمایت از طرح مداخله نظامی سعودی در آن کشور و سرکوب معترضان ایفا کرد. در ارتباط با ایران، سعودالفیصل حامی تحریم‌های بین‌المللی علیه فعالیت‌های هسته‌ای تهران بود. آخرین مراسم تحلیف امیر سعود در مقام وزیر خارجه، در ماه مارس و چند هفته پس از آغاز پادشاهی «ملک سلمان» صورت گرفت. اما چند ماه بعد، ‌او به دلیل بیماری از ریاست دستگاه دیپلماسی ریاض کنار گذاشته شد. منابع مختلف علت مرگ فیصل را ناراحتی قلبی عنوان کرده‌اند.با برکناری سعودالفيصل، «عادل الجبير» سفير سابق عربستان در آمريکا، جايگزين او و عهده‌دار سمت وزارت خارجه عربستان شد. برکناری او همزمان بود با افزایش تنش‌های منطقه‌ای؛ عربستان در عراق و سوریه در جنگ با نیروهای گروه تروریستی داعش شرکت کرد. در یمن نیز بعد از قدرت‌گرفتن حوثی‌ها، عربستان در رأس ائتلافی علیه مواضع شورشیان حوثی دست به حملات هوایی زد.«نبیل العربی» دبیر کل اتحادیه عرب با صدور بیانیه‌ای مرگ سعودالفیصل را تسلیت گفته و سفارت آلمان در ریاض او را «دولتمردی قابل‌احترام» نامیده است. «باراک اوباما» رئيس‌جمهور آمریکا در پیام تسلیت خود او را «دیپلماتی تمام‌عیار» توصیف کرده است. «عمرو موسی» دبیرکل پیشین اتحادیه عرب، او را شخصیتی کمیاب در فن دیپلماسی توصیف کرد. «سامح شکری» وزیر خارجه مصر نیز گفت: با درگذشت سعودالفیصل، شخصیتی ارزشمند و دیپلماتی خردمند را ازدست دادیم.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
الفیصل؛ مهندس تضاد با ایران بود
حسین رویوران؛ کارشناس مسائل خاورمیانه در گفت‌وگویی کوتاه با «شرق» درباره رابطه سعودالفیصل و ایران گفت: او در شرایطی چشم از جهان فرو بست که برای ایرانی‌ها چهره‌ای مهم به‌شمار می‌رود، چراکه در سال‌هایی که چهره اول دیپلماسی عربستان سعودی بود به‌عنوان مهندس تضاد با ایران، تحرکات منفی پرشماری را علیه جمهوری اسلامی انجام داده بود و به‌عنوان مأمور برنامه‌های ضدایرانی ایالات متحده و رژیم غاصب اسرائیل فعالیت می‌کرد. این کارشناس ارشد خاورمیانه ادامه داد: عربستان سعودی در این چند سال از طریق آموزش و همچنین تأمین سلاح، تروریست‌های منطقه را موردحمایت آنچنانی خود قرار داد که در این بین نمی‌توان از نقش الفیصل در بحران‌های ایجادشده در کشور سوریه گذشت. فیصل منافع آمریکا و اسرائیل را در اولویت می‌دانست و به همین دلیل به‌راحتی مصالح منطقه را نادیده می‌گرفت. او همچنین با اشاره به مدت‌زمان طولانی حضور او در وزارت خارجه عربستان سعودی گفت: بر اساس قانون نانوشته‌ای وزارت خارجه سهم خاندان فیصل بود، اما از زمانی که سلمان به‌عنوان پادشاه عربستان انتخاب شد، سهمیه‌بندی‌ها را برهم زد و مسئولیت‌های مهم را بر عهده خاندان خودش و آل‌نایف گذاشت تا فرزندان سلطان، فیصل و عبدالله کنار بروند و این تسویه‌حساب‌ها منتهی به این شود که کشور در حیطه گروهی محدود قرار بگیرد.

پرچم‌ها در اکثر کشورهای عربی به احترام مرگ مردی که 40 سال سکان هدایت وزارت خارجه عربستان سعودی را در دست داشته، ‌نیم‌افراشته شد و کشورهای عربی به دنبال مرگ «سعودالفیصل» یک روز عزای عمومی اعلام کردند. به گزارش الجزیره، دیوان پادشاهی سعودی پنجشنبه در بیانیه‌ای اعلام کرد که «امیر سعود» یکی از برجسته‌ترین اعضای این پادشاهی که عنوان پرسابقه‌ترین وزیر خارجه جهان را نیز در اختیار داشت، درگذشت. در این بیانیه شاهزاده سعودالفیصل «نماد امانت‌داری و اخلاص» توصیف و اعلام شد که مراسم تشییع او امروز در مسجدالحرام پس از نماز عشا برگزار خواهد شد.
امیر سعود در اکتبر ۱۹۷۵ و هفت ماه پس از آنکه پدرش «ملک فیصل» به دست یکی از برادرزاده‌های خود ترور شد، از سوی پادشاه تازه به مقام وزارت‌خارجه منصوب شد. او که نقش مهمی در تدوين موضع این کشور ثروتمند در قبال بسياری از بحران‌های خاورميانه برعهده داشت، دو ماه پيش و چند ماه پس از مرگ «ملک عبدالله» پادشاه سابق عربستان، از اين سمت کنار گذاشته شد. زمانی که او به مقام وزارت خارجه منصوب شد، نه مصر و اسرائيل در صلح بودند، نه «ياسر عرفات» جنبش مقاومت فلسطين را پايه‌گذاری کرده بود. در ایران، شاه عهده‌دار امور و «صدام» دیکتاتور سابق عراق، در حال بالارفتن از نردبان قدرت بود. سعود الفيصل در جريان حمله اسرائيل به لبنان در سال‌های ۱۹۷۸، ۱۹۸۲ و ۲۰۰۶ حضور داشت و شاهد انتفاضه فلسطينی‌ها بود. او شاهد حمله عراق به ايران در سال ۱۹۸۰ بود و همچنين حمله عراق به کويت در سال ۱۹۹۰ و عمليات آزادسازی کويت در سال ۲۰۰۳ را به نظاره نشست.از سعودالفیصل به عنوان یکی از معتقدان به لزوم اصلاحات سیاسی و اجتماعی در عربستان نام برده می‌شود، اما او اعتقاد داشت که اصلاحات باید تدریجی و مداوم از داخل صورت بگیرد. در سال ۲۰۰۴ سعودالفیصل از لزوم کاهش وابستگی عربستان سعودی به آمریکا در مسائل امنیتی سخن گفت. همزمان با ناآرامی‌های بحرین در سال ۲۰۱۱، او نقش مهمی در جلب حمایت از طرح مداخله نظامی سعودی در آن کشور و سرکوب معترضان ایفا کرد. در ارتباط با ایران، سعودالفیصل حامی تحریم‌های بین‌المللی علیه فعالیت‌های هسته‌ای تهران بود. آخرین مراسم تحلیف امیر سعود در مقام وزیر خارجه، در ماه مارس و چند هفته پس از آغاز پادشاهی «ملک سلمان» صورت گرفت. اما چند ماه بعد، ‌او به دلیل بیماری از ریاست دستگاه دیپلماسی ریاض کنار گذاشته شد. منابع مختلف علت مرگ فیصل را ناراحتی قلبی عنوان کرده‌اند.با برکناری سعودالفيصل، «عادل الجبير» سفير سابق عربستان در آمريکا، جايگزين او و عهده‌دار سمت وزارت خارجه عربستان شد. برکناری او همزمان بود با افزایش تنش‌های منطقه‌ای؛ عربستان در عراق و سوریه در جنگ با نیروهای گروه تروریستی داعش شرکت کرد. در یمن نیز بعد از قدرت‌گرفتن حوثی‌ها، عربستان در رأس ائتلافی علیه مواضع شورشیان حوثی دست به حملات هوایی زد.«نبیل العربی» دبیر کل اتحادیه عرب با صدور بیانیه‌ای مرگ سعودالفیصل را تسلیت گفته و سفارت آلمان در ریاض او را «دولتمردی قابل‌احترام» نامیده است. «باراک اوباما» رئيس‌جمهور آمریکا در پیام تسلیت خود او را «دیپلماتی تمام‌عیار» توصیف کرده است. «عمرو موسی» دبیرکل پیشین اتحادیه عرب، او را شخصیتی کمیاب در فن دیپلماسی توصیف کرد. «سامح شکری» وزیر خارجه مصر نیز گفت: با درگذشت سعودالفیصل، شخصیتی ارزشمند و دیپلماتی خردمند را ازدست دادیم.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
الفیصل؛ مهندس تضاد با ایران بود
حسین رویوران؛ کارشناس مسائل خاورمیانه در گفت‌وگویی کوتاه با «شرق» درباره رابطه سعودالفیصل و ایران گفت: او در شرایطی چشم از جهان فرو بست که برای ایرانی‌ها چهره‌ای مهم به‌شمار می‌رود، چراکه در سال‌هایی که چهره اول دیپلماسی عربستان سعودی بود به‌عنوان مهندس تضاد با ایران، تحرکات منفی پرشماری را علیه جمهوری اسلامی انجام داده بود و به‌عنوان مأمور برنامه‌های ضدایرانی ایالات متحده و رژیم غاصب اسرائیل فعالیت می‌کرد. این کارشناس ارشد خاورمیانه ادامه داد: عربستان سعودی در این چند سال از طریق آموزش و همچنین تأمین سلاح، تروریست‌های منطقه را موردحمایت آنچنانی خود قرار داد که در این بین نمی‌توان از نقش الفیصل در بحران‌های ایجادشده در کشور سوریه گذشت. فیصل منافع آمریکا و اسرائیل را در اولویت می‌دانست و به همین دلیل به‌راحتی مصالح منطقه را نادیده می‌گرفت. او همچنین با اشاره به مدت‌زمان طولانی حضور او در وزارت خارجه عربستان سعودی گفت: بر اساس قانون نانوشته‌ای وزارت خارجه سهم خاندان فیصل بود، اما از زمانی که سلمان به‌عنوان پادشاه عربستان انتخاب شد، سهمیه‌بندی‌ها را برهم زد و مسئولیت‌های مهم را بر عهده خاندان خودش و آل‌نایف گذاشت تا فرزندان سلطان، فیصل و عبدالله کنار بروند و این تسویه‌حساب‌ها منتهی به این شود که کشور در حیطه گروهی محدود قرار بگیرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.