|

یک قصه قدیمی

در حاشیه فیلم سیندرلا

«سیندرلا»ی کنت برانا همان داستان آشنای سیندرلا را که به گوش همه آشناست روایت می‌کند؛ همان روایت دختر خوش‌قلبی که اسیر نامادری بدذات خود است و کارش به خدمتکاری رسیده ولی در نهایت دل شاهزاده را می‌رباید، همان داستان سرشار از پندهای اخلاقی دلنشین و پیروزی پاکی بر پلیدی، همان داستانی که در کارتون معروف و محبوب والت دیزنی در سال 1950 ساخته شد. روایت کنت برانا از این داستان آشنا، تمامی المان‌های آشنا را دارد؛ از نامادری شیطان‌صفت با بازی کیت بلانشت که روانی بازی‌اش نشان می‌دهد خودش تا چه حد متوجه جدی‌نبودن این فیلم بوده تا دو ناخواهری لوس سیندرلا و شاهزاده خوش‌قلب و مهمانی انتخاب عروس شاهزاده و... . فیلم به‌جز تغییرات کوچکی که در مسیر گره‌گشایی قصه داده است (همدستی نامادری با یکی از وزیران دربار)، همان مسیر همیشگی را دنبال می‌کند و فقط این‌بار به‌جای انیمیشن، ما داریم فیلمی زنده می‌بینیم. راستش فیلم کنت برانا با نسخه انیمیشن والت دیزنی یک تفاوت دیگر هم دارد؛ موزیکال نیست و سیندرلا را در حال آوازخواندن نمی‌بینیم و البته با اینکه سیندرلای فیلم رابطه‌ای بسیار خوب با حیوانات دارد، اما نه موش‌هایی که بعدا به کمکش می‌آیند سخنگو هستند و نه غاز سفید بازیگوشی که در اغلب نماهای بیرونی حضور دارد و نه دو مارمولکی که بعدا خدمتکارش می‌شوند. درواقع کنت برانا با حداقلی‌کردن میزان جادوی داستان سیندرلا، این قصه را به روایتی از پیروزی ذات پاک انسانی و بی‌اهمیت‌بودن ثروت بدل کرده است. شاید این مضمون در فیلمی بزرگ‌سالانه بسیار سطحی به نظر برسد، اما در فیلمی برای کودکان نتیجه مثبتی می‌دهد. نه بیهوده مخاطبان کم‌سن‌وسال را به امید ظهور یک جادوگر رها می‌کند و نه سادگی زندگی را قبیح می‌شمارد. «سیندرلا» درواقع برای همین مخاطب کم‌سن‌وسال عصر جدید هم طراحی شده است و از این نظر فیلمی سرگرم‌کننده و آموزنده است، اما برای مخاطب شاید چنین جذابیت‌هایی نداشته باشد. در مخاطب بزرگ‌سال احتمالا با دیدن فیلم، حس نوستالژی کودکی و دیدن نسخه انیمیشن زنده می‌شود، همین و بس. «سیندرلا» یک اثر استاندارد از کمپانی والت‌دیزنی است و انتظاری بالاتر از آن نباید داشت و راستش حتی سنگ محکی برای استعداد کارگردان و بازیگرانش هم نیست. اما اگر کسی به توانایی کنت برانا به‌عنوان کارگردان شک دارد و یکی، دو فیلم تجاری که در این چندسال ساخته، او را به شک انداخته، بهتر است نگاهی به فیلم‌های غیرتجاری کنت برانا بیندازد که هنوز هم فیلم‌های پرخرج می‌سازد و بازی می‌کند تا بتواند تئاترهای محبوبش را روی صحنه ببرد و هرچندسال یک‌بار فیلم‌های جمع‌وجور جذابش را بسازد. جدا از «هنری پنجم» که گواهی بر توانایی کارگردانی کنت برانا است، برای درک استعداد او در کارگردانی پیشنهاد می‌شود فیلم‌های کوچک، اما درخشان او؛ یعنی «دوستان پیتر»، «یک داستان نیمه زمستان» و «بازرس» را دوباره و چندباره ببینید تا متوجه شوید این متخصص متون شکسپیر چه توانایی‌ای در طنز (در دو فیلم اول) و کارگردانی و بازی‌گرفتن (در فیلم سوم) و چه تسلطی بر میزانسن (در هر سه فیلم) دارد.

«سیندرلا»ی کنت برانا همان داستان آشنای سیندرلا را که به گوش همه آشناست روایت می‌کند؛ همان روایت دختر خوش‌قلبی که اسیر نامادری بدذات خود است و کارش به خدمتکاری رسیده ولی در نهایت دل شاهزاده را می‌رباید، همان داستان سرشار از پندهای اخلاقی دلنشین و پیروزی پاکی بر پلیدی، همان داستانی که در کارتون معروف و محبوب والت دیزنی در سال 1950 ساخته شد. روایت کنت برانا از این داستان آشنا، تمامی المان‌های آشنا را دارد؛ از نامادری شیطان‌صفت با بازی کیت بلانشت که روانی بازی‌اش نشان می‌دهد خودش تا چه حد متوجه جدی‌نبودن این فیلم بوده تا دو ناخواهری لوس سیندرلا و شاهزاده خوش‌قلب و مهمانی انتخاب عروس شاهزاده و... . فیلم به‌جز تغییرات کوچکی که در مسیر گره‌گشایی قصه داده است (همدستی نامادری با یکی از وزیران دربار)، همان مسیر همیشگی را دنبال می‌کند و فقط این‌بار به‌جای انیمیشن، ما داریم فیلمی زنده می‌بینیم. راستش فیلم کنت برانا با نسخه انیمیشن والت دیزنی یک تفاوت دیگر هم دارد؛ موزیکال نیست و سیندرلا را در حال آوازخواندن نمی‌بینیم و البته با اینکه سیندرلای فیلم رابطه‌ای بسیار خوب با حیوانات دارد، اما نه موش‌هایی که بعدا به کمکش می‌آیند سخنگو هستند و نه غاز سفید بازیگوشی که در اغلب نماهای بیرونی حضور دارد و نه دو مارمولکی که بعدا خدمتکارش می‌شوند. درواقع کنت برانا با حداقلی‌کردن میزان جادوی داستان سیندرلا، این قصه را به روایتی از پیروزی ذات پاک انسانی و بی‌اهمیت‌بودن ثروت بدل کرده است. شاید این مضمون در فیلمی بزرگ‌سالانه بسیار سطحی به نظر برسد، اما در فیلمی برای کودکان نتیجه مثبتی می‌دهد. نه بیهوده مخاطبان کم‌سن‌وسال را به امید ظهور یک جادوگر رها می‌کند و نه سادگی زندگی را قبیح می‌شمارد. «سیندرلا» درواقع برای همین مخاطب کم‌سن‌وسال عصر جدید هم طراحی شده است و از این نظر فیلمی سرگرم‌کننده و آموزنده است، اما برای مخاطب شاید چنین جذابیت‌هایی نداشته باشد. در مخاطب بزرگ‌سال احتمالا با دیدن فیلم، حس نوستالژی کودکی و دیدن نسخه انیمیشن زنده می‌شود، همین و بس. «سیندرلا» یک اثر استاندارد از کمپانی والت‌دیزنی است و انتظاری بالاتر از آن نباید داشت و راستش حتی سنگ محکی برای استعداد کارگردان و بازیگرانش هم نیست. اما اگر کسی به توانایی کنت برانا به‌عنوان کارگردان شک دارد و یکی، دو فیلم تجاری که در این چندسال ساخته، او را به شک انداخته، بهتر است نگاهی به فیلم‌های غیرتجاری کنت برانا بیندازد که هنوز هم فیلم‌های پرخرج می‌سازد و بازی می‌کند تا بتواند تئاترهای محبوبش را روی صحنه ببرد و هرچندسال یک‌بار فیلم‌های جمع‌وجور جذابش را بسازد. جدا از «هنری پنجم» که گواهی بر توانایی کارگردانی کنت برانا است، برای درک استعداد او در کارگردانی پیشنهاد می‌شود فیلم‌های کوچک، اما درخشان او؛ یعنی «دوستان پیتر»، «یک داستان نیمه زمستان» و «بازرس» را دوباره و چندباره ببینید تا متوجه شوید این متخصص متون شکسپیر چه توانایی‌ای در طنز (در دو فیلم اول) و کارگردانی و بازی‌گرفتن (در فیلم سوم) و چه تسلطی بر میزانسن (در هر سه فیلم) دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.