|

فرهنگی که اولویت صدم شده است

مجتبی راعی


علامه محمدتقی جعفری نقل می‌کردند «آن اندازه‌ای که بشر برای فقرا و اقتصاد گریه کرده، اگر برای فرهنگ، یک‌صدمش را تلاش می‌کرد، امروز در جهان فقر نداشتیم». این روایت ساده اما پرمغز که علامه نقل‌کردن آن را پذیرفته، یک واقعیت مهم در خودش دارد که می‌توان بازتاب آن را در هشت‌سالی که بر این کشور رفت دریافت؛ نشان می‌دهد که در طول این سال‌ها، چه اتفاقی در پشت‌پرده مسائل سیاسی و اقتصادی افتاده است و اگر شرایط به‌گونه‌ای شده که همگان چشم امید به نتیجه مذاکرات دوخته‌اند تا از شدت بار مشکلات سیاسی‌شان کاسته شود، مشکل اصلی کجاست؟
شاید روزی که تصمیم به حذف سازمان برنامه‌وبودجه گرفته شد، وضع امروز ما با دکل گمشده و دیگر مصائب اقتصادی و فرهنگی قابل حدس بود. امروز تنها دلالان و واسطه‌ها هستند که شرایط اقتصادی خوبی را تجربه می‌کنند بی‌خبر از آنکه در حوزه فرهنگ چه اتفاقی افتاده. امروز، فرهنگ در اولویت صدم قرار گرفته و این را به‌سادگی از طنزی که مردم برای دزدیده‌شدن دکل به‌کار می‌برند می‌شود فهمید. ابتذالی که در نبود فرهنگ به وجود آمده، به این سادگی قابل حذف یا تقلیل نیست و بعید است که حتی پس از توافق هم بتوانیم خیلی زود، آن دوره را پشت‌سر بگذاریم؛ ابتذالی که شاید نمونه‌اش را بشود در سینما هم سراغ گرفت. واقعیت این است که در این هشت‌سال، دیگر چیزی از سینما باقی نمانده، اما مگر در میان دیگر اصناف، وضع بهتر است که بخواهیم تنها از سینما و آلام آن و اینکه آیا امیدی به بهترشدن شرایطش بعد از مذاکرات باشد یا نه، سخن بگوییم؟
این چالش بزرگ امروز جامعه ماست؛ چالش فرهنگی که منبع تولید مشکلات اقتصادی نیز شده است. روزگاری این امیدواری بود که بشود با هنر و به‌خصوص سینما که مخاطب گسترده‌تری دارد، مانع گسترش ابتذال فرهنگی در جامعه شد، اما در آن هشت‌سال، میان سینما و اقتصاد یک زاویه ایجاد کردند که هرچه جلوتر رفتیم، از سینمای واقعی فاصله بیشتری گرفته شد تا جایی که مبتذل‌ترین آثار سینمایی، چون فروش خوبی پیدا می‌کنند و اقتصاد‌محور هستند، مهم هم می‌شوند! چه‌کسی در این شرایط مایل است درباره تأثیر مذاکرات بر سینما بداند؟ چه‌کسی در این شرایط دوست دارد از سختی‌ها و مشکلات زندگی خود بگوید و بفهمد که ریشه آن اقتصادی است یا فرهنگی؟


علامه محمدتقی جعفری نقل می‌کردند «آن اندازه‌ای که بشر برای فقرا و اقتصاد گریه کرده، اگر برای فرهنگ، یک‌صدمش را تلاش می‌کرد، امروز در جهان فقر نداشتیم». این روایت ساده اما پرمغز که علامه نقل‌کردن آن را پذیرفته، یک واقعیت مهم در خودش دارد که می‌توان بازتاب آن را در هشت‌سالی که بر این کشور رفت دریافت؛ نشان می‌دهد که در طول این سال‌ها، چه اتفاقی در پشت‌پرده مسائل سیاسی و اقتصادی افتاده است و اگر شرایط به‌گونه‌ای شده که همگان چشم امید به نتیجه مذاکرات دوخته‌اند تا از شدت بار مشکلات سیاسی‌شان کاسته شود، مشکل اصلی کجاست؟
شاید روزی که تصمیم به حذف سازمان برنامه‌وبودجه گرفته شد، وضع امروز ما با دکل گمشده و دیگر مصائب اقتصادی و فرهنگی قابل حدس بود. امروز تنها دلالان و واسطه‌ها هستند که شرایط اقتصادی خوبی را تجربه می‌کنند بی‌خبر از آنکه در حوزه فرهنگ چه اتفاقی افتاده. امروز، فرهنگ در اولویت صدم قرار گرفته و این را به‌سادگی از طنزی که مردم برای دزدیده‌شدن دکل به‌کار می‌برند می‌شود فهمید. ابتذالی که در نبود فرهنگ به وجود آمده، به این سادگی قابل حذف یا تقلیل نیست و بعید است که حتی پس از توافق هم بتوانیم خیلی زود، آن دوره را پشت‌سر بگذاریم؛ ابتذالی که شاید نمونه‌اش را بشود در سینما هم سراغ گرفت. واقعیت این است که در این هشت‌سال، دیگر چیزی از سینما باقی نمانده، اما مگر در میان دیگر اصناف، وضع بهتر است که بخواهیم تنها از سینما و آلام آن و اینکه آیا امیدی به بهترشدن شرایطش بعد از مذاکرات باشد یا نه، سخن بگوییم؟
این چالش بزرگ امروز جامعه ماست؛ چالش فرهنگی که منبع تولید مشکلات اقتصادی نیز شده است. روزگاری این امیدواری بود که بشود با هنر و به‌خصوص سینما که مخاطب گسترده‌تری دارد، مانع گسترش ابتذال فرهنگی در جامعه شد، اما در آن هشت‌سال، میان سینما و اقتصاد یک زاویه ایجاد کردند که هرچه جلوتر رفتیم، از سینمای واقعی فاصله بیشتری گرفته شد تا جایی که مبتذل‌ترین آثار سینمایی، چون فروش خوبی پیدا می‌کنند و اقتصاد‌محور هستند، مهم هم می‌شوند! چه‌کسی در این شرایط مایل است درباره تأثیر مذاکرات بر سینما بداند؟ چه‌کسی در این شرایط دوست دارد از سختی‌ها و مشکلات زندگی خود بگوید و بفهمد که ریشه آن اقتصادی است یا فرهنگی؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.