مشکل قانونی است یا عرفی؟
ورود زنان به ورزشگاه ممنوعیت قانونی ندارد
حسین عسگریراد. حقوقدان بینالمللی
ورود زنان به ورزشگاه هیچگونه ممنوعیت قانونی و حقوقی ندارد. همانطور که میدانید ایران در سال 1354 به میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی ملحق شده است و بهموجب ماده ٩ قانون مدنی، بخشی از مقررات نظام حقوق ملی ما محسوب میشود و دولت متعهد به اجرای آن است و گزارش چگونگی اجرای آن را بهطور منظم به شورای حقوقِبشر سازمان ملل اعلام میکند و به تعهدات خود در این کنوانسیون پایبند است. این میثاق بهدنبال اعلامیه جهانی حقوقِبشر که امروزه جزء الزامات انکارناپذیر بینالمللی است، از حقوق همه افراد به صرف انسانبودن و بدون توجه به عوامل تبعیض، ازجمله تبعیض جنسیتی حمایت میکند و در قانون اساسی ما نیز بهعنوان مهمترین سند حقوقی ملی تضمین شده است، حتی در مواردی تبعیض مثبت هم در مقررات ملی بهنفع زنان وجود دارد که ازجمله آن، مرخصی طولانی زایمان و بازنشستگیهای پیشازموعد را میتوان نام برد.
البته باید بگویم ایران عضو کنوانسیون بینالمللی حقوق زنان نیست. در این کنوانسیون تضمینهای بیشتری برای حقوق زنان پیشبینی شده است.
بااینحال، نباید فراموش کرد به جز قوانین بینالمللی، در قانون اساسی جمهوری اسلامی- که دستاورد مبارزات تاریخی مردم ایران و خون شهداست-حقوق زنان و مردان بهنحو مساوی پیشبینی شده است. برایناساس، حتی زنان در مواردی مشمول تبعیض مثبت هستند؛ مانند همان مرخصی زایمان، بازنشستگی و...، اما باید بگویم اگر درباره ورود زنان به ورزشگاه تبعیض منفی صورت گرفته است، ریشه قانونی ندارد.
در هیچ قانونی ممانعتی در این زمینه وجود نداشته است و از نظر شرعی نیز من اجماعی توسط فقهای معتبر مبنیبر حرمت حضور زنان در میادین ورزشی ندیدهام. در این پدیده فقط عامل فرهنگی دخیل است و دولت باید شرایط و حفاظتهای مناسبی را فراهم کند و با اتخاذ تدابیر فرهنگی کمک کند نیمی از جمعیت جامعه، یعنی زنان بتوانند بدون هیچ مشکلی از ورزشگاهها استفاده کنند و همچنین به تماشای بازیهای ورزشی بروند.
بیشک زنان حق این را دارند که به تماشای مسابقات ورزشی بروند و حضور پررنگی در این حوزه داشته باشند؛ ازهمینرو دولتها باید بسترساز تأمین حقوق شهروندی باشند و جسارت تغییر این حرکت اجتماعی را داشته باشند و به ندای نیمی از جامعه گوش بسپارند.
درحالحاضر، سازمانهای بینالمللی ورزشی همواره فرهنگ ورزشکاری و ورزشدوستی را ترویج میکنند و برایناساس است که وقتی زنان ایرانی در بازیهای بینالمللی حضور ندارند، سختگیریهایی در چارچوب فعالیتهای ورزشی انجام میدهند. بهنظر من، در این زمینه سازمانهای غیردولتی ملی باید زمینههای تعامل را به وجود آورند تا بستر بحث و گفتوگو فراهم شود و زنان بتوانند به این حق طبیعی و اجتماعی خود دست یابند.
همواره گزارشگرهای حقوقِبشر براساس میثاق حقوق بینالمللی مدنی و سیاسی، وضعیت ایران را پایش میکنند و متأسفانه ما در زمینه برخی از حقوق زنان با مشکلاتی روبهرو هستیم. بنابراین باید در زمینه تأمین حقوق احیانشده زنان گامهای جدیدی برداشته شود؛ البته در مواردی مانند ارث و شهادت و غیره که ریشههای شرعی دارد، تغییر آن نیازمند فتاوی شرعی است؛ اما من تا امروز هیچ فتوای معتبری از علمای دینی ندیدهام که مخالف حضور زنان در ورزشگاهها باشد و آنچه اظهارِنظر شده به ضرورت مصلحت بوده است.
بنابراین دولت در این زمینه باید جسارت بیشتری نشان دهد؛ در گامهای اول شاید مقاومتهایی شکل بگیرد و هزینههایی تحمیل شود، اما در بلندمدت جامعه این مسئله را میپذیرد و خود را با این تغییر تطبیق میدهد. موارد بسیاری در حوزه زنان داشتهایم که به این شیوه حل شدهاند و تاریخ شاهد آن است.
زمانی زنان در برخی کشورهای اروپایی حق طلاق نداشتند یا اینکه خیلی از زنان در کشورهای اروپایی نمیتوانستند حق مالکیت داشته باشند؛ البته ما از نظر شرعی برای مالکیت مستقل زنان مشکلی نداشتیم، اما مسائل دیگری هست که همه اینها با گذر زمان در جامعه حل شده است.
درحالحاضر در برخی کشورهای عربی و آفریقایی زن بهتنهایی نمیتواند در خیابان راه برود یا زنان در پاکستان و افغانستان با مشکلات عدیدهای دستوپنجه نرم میکنند؛ اما جامعه ما پیشرفتهای چشمگیری در این حوزهها داشته است.
احتمالا در برخورد با مسئله ورود زنان به ورزشگاه دیدگاههایی مبنی بر این که این موضوع از مسائل مهم حوزه زنان و جامعه نیست وجود دارد اما بهنظر من این استدلال که زنان حقوق مهمتری دارند و نباید بر موضوعات فرعی، مانند حضور در ورزشگاهها متمرکز شد، رویکردی کاملا غلط است.
مهم این است که در هر شرایطی، اگر حقی وجود دارد باید احیا شده و در اختیار محقان آن قرار بگیرد.
حقی که هیچگونه ممنوعیت قانونی و شرعی ندارد، و ذینفعان آن باید برای بهدستآوردن حقوق ابتدایی خود در این زمینه تلاش کنند. یادمان نرود که حقوق ابتدایی مقدمه بهدستآوردن حقوق بنیادین است و برای رسیدن به حقوق بنیادین باید ابتدا بر سر حقوق ابتدایی تلاش کرد.
ورود زنان به ورزشگاه هیچگونه ممنوعیت قانونی و حقوقی ندارد. همانطور که میدانید ایران در سال 1354 به میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی ملحق شده است و بهموجب ماده ٩ قانون مدنی، بخشی از مقررات نظام حقوق ملی ما محسوب میشود و دولت متعهد به اجرای آن است و گزارش چگونگی اجرای آن را بهطور منظم به شورای حقوقِبشر سازمان ملل اعلام میکند و به تعهدات خود در این کنوانسیون پایبند است. این میثاق بهدنبال اعلامیه جهانی حقوقِبشر که امروزه جزء الزامات انکارناپذیر بینالمللی است، از حقوق همه افراد به صرف انسانبودن و بدون توجه به عوامل تبعیض، ازجمله تبعیض جنسیتی حمایت میکند و در قانون اساسی ما نیز بهعنوان مهمترین سند حقوقی ملی تضمین شده است، حتی در مواردی تبعیض مثبت هم در مقررات ملی بهنفع زنان وجود دارد که ازجمله آن، مرخصی طولانی زایمان و بازنشستگیهای پیشازموعد را میتوان نام برد.
البته باید بگویم ایران عضو کنوانسیون بینالمللی حقوق زنان نیست. در این کنوانسیون تضمینهای بیشتری برای حقوق زنان پیشبینی شده است.
بااینحال، نباید فراموش کرد به جز قوانین بینالمللی، در قانون اساسی جمهوری اسلامی- که دستاورد مبارزات تاریخی مردم ایران و خون شهداست-حقوق زنان و مردان بهنحو مساوی پیشبینی شده است. برایناساس، حتی زنان در مواردی مشمول تبعیض مثبت هستند؛ مانند همان مرخصی زایمان، بازنشستگی و...، اما باید بگویم اگر درباره ورود زنان به ورزشگاه تبعیض منفی صورت گرفته است، ریشه قانونی ندارد.
در هیچ قانونی ممانعتی در این زمینه وجود نداشته است و از نظر شرعی نیز من اجماعی توسط فقهای معتبر مبنیبر حرمت حضور زنان در میادین ورزشی ندیدهام. در این پدیده فقط عامل فرهنگی دخیل است و دولت باید شرایط و حفاظتهای مناسبی را فراهم کند و با اتخاذ تدابیر فرهنگی کمک کند نیمی از جمعیت جامعه، یعنی زنان بتوانند بدون هیچ مشکلی از ورزشگاهها استفاده کنند و همچنین به تماشای بازیهای ورزشی بروند.
بیشک زنان حق این را دارند که به تماشای مسابقات ورزشی بروند و حضور پررنگی در این حوزه داشته باشند؛ ازهمینرو دولتها باید بسترساز تأمین حقوق شهروندی باشند و جسارت تغییر این حرکت اجتماعی را داشته باشند و به ندای نیمی از جامعه گوش بسپارند.
درحالحاضر، سازمانهای بینالمللی ورزشی همواره فرهنگ ورزشکاری و ورزشدوستی را ترویج میکنند و برایناساس است که وقتی زنان ایرانی در بازیهای بینالمللی حضور ندارند، سختگیریهایی در چارچوب فعالیتهای ورزشی انجام میدهند. بهنظر من، در این زمینه سازمانهای غیردولتی ملی باید زمینههای تعامل را به وجود آورند تا بستر بحث و گفتوگو فراهم شود و زنان بتوانند به این حق طبیعی و اجتماعی خود دست یابند.
همواره گزارشگرهای حقوقِبشر براساس میثاق حقوق بینالمللی مدنی و سیاسی، وضعیت ایران را پایش میکنند و متأسفانه ما در زمینه برخی از حقوق زنان با مشکلاتی روبهرو هستیم. بنابراین باید در زمینه تأمین حقوق احیانشده زنان گامهای جدیدی برداشته شود؛ البته در مواردی مانند ارث و شهادت و غیره که ریشههای شرعی دارد، تغییر آن نیازمند فتاوی شرعی است؛ اما من تا امروز هیچ فتوای معتبری از علمای دینی ندیدهام که مخالف حضور زنان در ورزشگاهها باشد و آنچه اظهارِنظر شده به ضرورت مصلحت بوده است.
بنابراین دولت در این زمینه باید جسارت بیشتری نشان دهد؛ در گامهای اول شاید مقاومتهایی شکل بگیرد و هزینههایی تحمیل شود، اما در بلندمدت جامعه این مسئله را میپذیرد و خود را با این تغییر تطبیق میدهد. موارد بسیاری در حوزه زنان داشتهایم که به این شیوه حل شدهاند و تاریخ شاهد آن است.
زمانی زنان در برخی کشورهای اروپایی حق طلاق نداشتند یا اینکه خیلی از زنان در کشورهای اروپایی نمیتوانستند حق مالکیت داشته باشند؛ البته ما از نظر شرعی برای مالکیت مستقل زنان مشکلی نداشتیم، اما مسائل دیگری هست که همه اینها با گذر زمان در جامعه حل شده است.
درحالحاضر در برخی کشورهای عربی و آفریقایی زن بهتنهایی نمیتواند در خیابان راه برود یا زنان در پاکستان و افغانستان با مشکلات عدیدهای دستوپنجه نرم میکنند؛ اما جامعه ما پیشرفتهای چشمگیری در این حوزهها داشته است.
احتمالا در برخورد با مسئله ورود زنان به ورزشگاه دیدگاههایی مبنی بر این که این موضوع از مسائل مهم حوزه زنان و جامعه نیست وجود دارد اما بهنظر من این استدلال که زنان حقوق مهمتری دارند و نباید بر موضوعات فرعی، مانند حضور در ورزشگاهها متمرکز شد، رویکردی کاملا غلط است.
مهم این است که در هر شرایطی، اگر حقی وجود دارد باید احیا شده و در اختیار محقان آن قرار بگیرد.
حقی که هیچگونه ممنوعیت قانونی و شرعی ندارد، و ذینفعان آن باید برای بهدستآوردن حقوق ابتدایی خود در این زمینه تلاش کنند. یادمان نرود که حقوق ابتدایی مقدمه بهدستآوردن حقوق بنیادین است و برای رسیدن به حقوق بنیادین باید ابتدا بر سر حقوق ابتدایی تلاش کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.