هوشنگ ماهرویان برای مقابله با فساد پیشنهاد داد
ورود وجدان جمعی
سعید برآبادی: انتشار اخبار دستگیری برخی از دولتمردان دولت دهم، اینروزها ذهن مردم را به خود جلب کرده است. از سوی دیگر خبر آمده که از ابتدای سال، 25 هزار تذکر درباره فساد به ادارهها داده شده است. به سراغ هوشنگ ماهرویان، پژوهشگر تاریخ معاصر ایران، رفتهایم تا از منظری دیگر به ماجرا نگاه کنیم.
آیا میتوان درباره فساد اقتصادی در جامعه یک تاریخ آغازین در نظر گرفت؟
سابقه تاریخی فساد اقتصادی در هر جامعهای، ارتباط مستقیمی با نوع نگاه آن جامعه به قدرت و دولت دارد. نظامهای سیاسی در تمام دنیا بهنوعی سعی در برنامهریزی این نگاه داشتهاند و برخی کشورها و نظامها نیز سعی کردهاند، با تمهیداتی، زمینه عدم بروز فساد در جامعه را فراهم کنند. دراینمیان در نظام لیبرالدموکراسی که همواره سعی در محدودکردن قدرت داشته، فعالیت مستقل نهادی چون قوه قضائیه و نظارت قوهای چون قوه مقننه اگر درست اتفاق میافتاده، باعث کاهش بروز فساد بوده است. آنچه که امروز بهعنوان فساد دولت قبل، با اخباری که ارقام بالایی دارند منتشر میشود، نشان از این دارد که روابط میان قوا هنوز نیاز به بررسی بیشتر دارد. تاریخ نشان میدهد در این سالها از 50 هزار روستایی که در کشور داشتهایم، 32 هزار روستا خالی از سکنه شدهاند، همین اتفاق بهروشنی نشان میدهد که زمینه فساد، زمینخواری، تبدیلکردن زمینهای کشاورزی به ویلا و آپارتمان تا چه حد با تاریخ ما در ارتباط است.
به نهاد ناظر اشاره کردید، این نهادها چطور میتوانند رودرروی فساد بایستند؟
وقتی که پای رشوهدادن معاون رئیسجمهور به کاندیداهای مجلس در میان باشد، وقتی که قوه مقننه نتواند فعالیتهای نادرست قوه مجریه را نظارت کرده و با آن برخورد کند، وقتی که جای خالی نهادهای مدنی احساس میشود، شاهد قَدَرقدرتشدن قوه مجریه و به تبع آن شنیدن اخباری دردناک از فسادهای اقتصادی پیشین هستیم. همبستهبودن سابقه تاریخ فساد اقتصادی در ایران و کمکاری یا عدم توانایی انجام کار از سوی نهادهایی چون مطبوعات، کانون وکلا، ناظران، دیدهبانها و حتی شوراهای کوچک و بزرگ عملا باعث شده که امروز، پس از عبور از دولت دهم، اخبار اتفاقات پنهان آن دولت برملا شود و مردم در جریان بخشی از این فساد پنهان قرار گیرند.
پیامدهای اجتماعی فساد اقتصادی را مردم چطور و از چه زاویهای درک و لمس میکنند؟
باندهای دولتی تشکیلشده و سرمایهگذارانی که با ارتباطات و رانتهای خود، نهفقط باطن شهرهای ایران بلکه ظاهر آنها را هم تغییر دادهاند، در غیاب نهادهای نظارتی، حتی از عرصه زندگی آدمها هم راهی برای درآمدزایی هنگفت پیدا کردهاند و همین است که هرروز شاهد مرگ روستایی و تولد شهرکی آهنی هستیم که نامش هیچچیزی نیست جز تخریب.
آیا میتوان امیدوار بود که فساد به شکل یک بیماری مسری در جامعه تسری پیدا نکرده باشد؟
چندی پیش از توچال به «شکرآب»، رفته بودم، با مردم آنجا که حرف میزدم، از آنها میخواستم زمینهایشان را به تهرانیها نفروشند چون بافت طبیعی و بکر این منطقه با هجوم ویلاسازیها کاملا در حال نابودی است، مردم آنجا میگفتند که چطور این کار را نکنیم، وقتی که قیمت یک متر زمین در زرگنده، 20 میلیون تومان و در اینجا، 40 هزار تومان است؟ واقعیت این است که راه برونرفت از سرایت متقابل فساد میان مردم و برخی از مسئولان، ورود وجدان جمعی به این موضوع است؛ تا زمانی که هرکدام از ما در درون خود به «بدبودن» چنین مسائلی آگاه نشویم و از آن پرهیز نکنیم، زمینه بروز فساد در جامعه هست.
سعید برآبادی: انتشار اخبار دستگیری برخی از دولتمردان دولت دهم، اینروزها ذهن مردم را به خود جلب کرده است. از سوی دیگر خبر آمده که از ابتدای سال، 25 هزار تذکر درباره فساد به ادارهها داده شده است. به سراغ هوشنگ ماهرویان، پژوهشگر تاریخ معاصر ایران، رفتهایم تا از منظری دیگر به ماجرا نگاه کنیم.
آیا میتوان درباره فساد اقتصادی در جامعه یک تاریخ آغازین در نظر گرفت؟
سابقه تاریخی فساد اقتصادی در هر جامعهای، ارتباط مستقیمی با نوع نگاه آن جامعه به قدرت و دولت دارد. نظامهای سیاسی در تمام دنیا بهنوعی سعی در برنامهریزی این نگاه داشتهاند و برخی کشورها و نظامها نیز سعی کردهاند، با تمهیداتی، زمینه عدم بروز فساد در جامعه را فراهم کنند. دراینمیان در نظام لیبرالدموکراسی که همواره سعی در محدودکردن قدرت داشته، فعالیت مستقل نهادی چون قوه قضائیه و نظارت قوهای چون قوه مقننه اگر درست اتفاق میافتاده، باعث کاهش بروز فساد بوده است. آنچه که امروز بهعنوان فساد دولت قبل، با اخباری که ارقام بالایی دارند منتشر میشود، نشان از این دارد که روابط میان قوا هنوز نیاز به بررسی بیشتر دارد. تاریخ نشان میدهد در این سالها از 50 هزار روستایی که در کشور داشتهایم، 32 هزار روستا خالی از سکنه شدهاند، همین اتفاق بهروشنی نشان میدهد که زمینه فساد، زمینخواری، تبدیلکردن زمینهای کشاورزی به ویلا و آپارتمان تا چه حد با تاریخ ما در ارتباط است.
به نهاد ناظر اشاره کردید، این نهادها چطور میتوانند رودرروی فساد بایستند؟
وقتی که پای رشوهدادن معاون رئیسجمهور به کاندیداهای مجلس در میان باشد، وقتی که قوه مقننه نتواند فعالیتهای نادرست قوه مجریه را نظارت کرده و با آن برخورد کند، وقتی که جای خالی نهادهای مدنی احساس میشود، شاهد قَدَرقدرتشدن قوه مجریه و به تبع آن شنیدن اخباری دردناک از فسادهای اقتصادی پیشین هستیم. همبستهبودن سابقه تاریخ فساد اقتصادی در ایران و کمکاری یا عدم توانایی انجام کار از سوی نهادهایی چون مطبوعات، کانون وکلا، ناظران، دیدهبانها و حتی شوراهای کوچک و بزرگ عملا باعث شده که امروز، پس از عبور از دولت دهم، اخبار اتفاقات پنهان آن دولت برملا شود و مردم در جریان بخشی از این فساد پنهان قرار گیرند.
پیامدهای اجتماعی فساد اقتصادی را مردم چطور و از چه زاویهای درک و لمس میکنند؟
باندهای دولتی تشکیلشده و سرمایهگذارانی که با ارتباطات و رانتهای خود، نهفقط باطن شهرهای ایران بلکه ظاهر آنها را هم تغییر دادهاند، در غیاب نهادهای نظارتی، حتی از عرصه زندگی آدمها هم راهی برای درآمدزایی هنگفت پیدا کردهاند و همین است که هرروز شاهد مرگ روستایی و تولد شهرکی آهنی هستیم که نامش هیچچیزی نیست جز تخریب.
آیا میتوان امیدوار بود که فساد به شکل یک بیماری مسری در جامعه تسری پیدا نکرده باشد؟
چندی پیش از توچال به «شکرآب»، رفته بودم، با مردم آنجا که حرف میزدم، از آنها میخواستم زمینهایشان را به تهرانیها نفروشند چون بافت طبیعی و بکر این منطقه با هجوم ویلاسازیها کاملا در حال نابودی است، مردم آنجا میگفتند که چطور این کار را نکنیم، وقتی که قیمت یک متر زمین در زرگنده، 20 میلیون تومان و در اینجا، 40 هزار تومان است؟ واقعیت این است که راه برونرفت از سرایت متقابل فساد میان مردم و برخی از مسئولان، ورود وجدان جمعی به این موضوع است؛ تا زمانی که هرکدام از ما در درون خود به «بدبودن» چنین مسائلی آگاه نشویم و از آن پرهیز نکنیم، زمینه بروز فساد در جامعه هست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.