«ملی» هستیم، ملی «نیستیم»
رضا زندی
نه آن وقت که «تب» حمایت از احمدینژاد «مد» رایج بازار قدرت بود باید چشمان «واقعبینی» را میبستند و نه امروز که انتقاد از دولت، «امتیاز» میآورد میتوان از جاده «انصاف» خارج شد. فردا شصت و دومین سالروز «ملی شدن صنعت نفت» است. چهار روز پیش اما رییسجمهور در افتتاحیه پالایشگاه شازند گفت: «هنوز نفتها به طور کامل ملی نشده است.» مسلما که اگر مالکیت نفت در اختیار دولت باشد ولی نگاهی «کاملا ملی» به صنعت نفت نداشته باشد نمیتوان انتظار ملی بودن داشت. احمدینژاد، سال آینده باید گزارش عملکرد هشت سال زمامداریاش را بدهد. ما نفت را ملی میخواهیم.
1- دو روز پیش حمید بهبهانی (وزیر سابق راه و ترابری)، از مدیر عاملی شرکت ملی نفتکش برکنار شد. او سال گذشته، جایگزین محمد سوری شده بود که بیش از دو دهه، شرکت ملی نفتکش را اداره کرد آن هم در شرایط سخت جنگ. آیا نگاهتان ملی بود که در دوران دشوار تحریم، چنین مدیر با تجربهای را برداشته و مدیری بیتجربه در حمل نفت را جایگزینش کردید؟! اگر بود چرا یکساله تغییر کرد؟! سازمان تامین اجتماعی، صندوق بازنشستگی وزارت نفت و صندوق بازنشستگی کشوری، سهامداران شرکت ملی نفتکش هستند. تامین اجتماعی زیر مجموعه معاون اول شده و صندوق بازنشستگی نفت زیر نظر وزیر کابینه است. ما نگاه ملی میخواستیم.
2- انتصاب چهار وزیر و دو سرپرست در وزارت نفت در هشت سال، حاصل «نگاه ملی» بود؟! اگر بود پس ثبات مدیریت چه میشود؟ چند ماه بدون وزیر ماندن وزارت نفت در سال 84 و معرفی سه کاندیدای وزارت که نتوانند رای اعتماد مجلس را کسب کنند چه؟تغییر میرکاظمی درست قبل از ریاست ایران در اجلاس اوپک مبتنی بر «نگاه ملی» انجام شد؟! انتصاب علیآبادی به عنوان سرپرست و اعزام آن به اوپک، بیکمترین اطلاعی از نفت چطور؟! اینکه سخنرانی [بخوانید انگلیسی] رییس ایرانی اوپک، دستمایه «لطیفه» شود برای نفت ملی ما مناسب بود؟!
3- درآمدهای بیسابقه نفتی ایران با نگاه ملی هزینه شد؟! حدود 484میلیارددلار از درآمد 531میلیارد و 882میلیوندلاری نفتی سالهای 84 تا 90 باید صرف واردات کالا و خدمات میشد؟! آن هم حدود 83درصد، کالای مصرفی و واسطهای؟! این درآمد هنگفت نفتی که از نظر عددی (فارغ از ارزش برابری دلار)، بیش از درآمد نفتی ایران از ابتدای کشف نفت بود، واردات 49میلیارددلاری سال 84 را به حدود 90میلیارددلار در سال 1390 رساند. آیا این سرمایه ملی برای این کار بود؟!
4- طرح انتقال شرکتها از تهران پشتوانه ملی داشت؟وقتی به شرکت ملی فلات قاره ایران که روزانه 650 هزار بشکه نفت تولید میکند رسید چه؟ این شرکت از تهران نرفت اما نگرانی پرسنلش تا آنجا رفت که از رسانه درخواست کمک کردند. این تنها یک نمونه بود.
5- اگر عینک نقادی برمیداریم با هر دو چشم میبینیم. به انجام رسیدن پروژه بزرگ کارت هوشمند، از کارهای مهم هشت سال گذشته بود. اگر سهمیهبندی بنزین انجام نمیشد امروز معضل کشور تنها مصرف حدود 130میلیون لیتری بنزین نبود. تامین آن در شرایط تحریم داستانی دیگر داشت. آلودگی هوایش هم بماند. کارت هوشمند از پروژههای موفق ملی بود. این مقاله، مقال نمره دادن به نحوه اجرای هدفمند کردن یارانهها نیست.
6- همه تبعات ملی آن در نظر گرفته شده بود وقتی که در سال 88، فازهای 9 و 10 با حضور رییسجمهوری افتتاح شد در حالی که تمام چاههای آن هنوز به پایان نرسیده بود؟! فاز 12 که قول افتتاح آن را در بهمن امسال داده بودند و افتتاح نشد چطور؟راستی حال پارسجنوبی چطور است؟چگونه است که مدیرعامل این شرکت مهم، پس از چند ماه اداره توسط سرپرست، تازه دیروز حکم میگیرد؟! آمارها صحیح، نبض تصمیمگیری یک کشور است. آیا آمار پیشرفت فازها، (یا حالا دیگر تاخیر آنها) منطبق با واقعیت گزارش میشود؟!
7- سخنان مدیرعامل شرکت ملی نفت در آماده کردن «قراردادهای مشارکت در تولید» را ملی ارزیابی میکنید؟ قراردادهایی که مالکیت نفت خام را برای سالهای طولانی در اختیار پیمانکار قرار میدهد، حتی اگر گفته شود مالکیت مخزن در اختیار دولت میماند. سخن گفتن از این قرارداد آن هم در شرایط تحریم و بدون رقابت فعلی چه حکمی دارد؟طرح آنها با شرکتهای روسی چطور؟! وقتی وزیر انرژی روسیه از مذاکراتش برای تغییر قوانین ایران به منظور سهامدار کردن شرکتهای روسی در پروژههای نفتی ایران سخن میگوید باید در باب ملی بودن نفت ایران صحبت میشد. چرا کسی موضعی نگرفت؟! مسلم است که باید از تمام ظرفیتها برای شکست تحریمها سود جست اما نه با قراردادهایی که مالکیت نفت خام ایران را از دست ایران خارج کند. طرح قراردادهای مشارکت در تولید چه با روسها در شرایط غیررقابتی فعلی و چه با پیمانکارهای ایرانی روی خط منافع ملی نیست.
8- فروش نفت خام به آقایی که به خاطرش، وزیر نفت باید به مجلس پاسخگو باشد، و تبعات عدم تسویه کامل آن (در صورت صحت)، منطبق بر منافع ملی است؟
9- انتشار ارقاممیلیارد دلاری سرمایهگذاری در صنعت نفت با دیدگاهی ملی انجام میشود؟ اگر آنطور که میگویند سالی 25میلیارددلار در صنعت نفت سرمایهگذاری شده است پس چرا ظرفیت تولید نفت ایران به رقم 2/5میلیون بشکهای برنامه چهارم نرسید؟فکر میکنید این رقم در برنامه پنجم هم محقق میشود؟!
10- توسعه میدان گازی بزرگ کیش، که آن را بزرگترین قرارداد نفتی با بخش خصوصی مینامیدند با تصمیم ملی به بانک ملت واگذار شد؟! اگر اینطور بود چطور شد که یک ساله کنار کشید؟واگذاری قراردادها و تفاهمنامههای توسعه میادین نفت و گاز به شرکتهای تازه تاسیس و مراعات تاخیر چینیها در میادینی چون یادآوران را میتوانیم بر بستر منافع ملی توجیه کنیم؟
11- درست است که در شرایط دشوار تحریم نفتی قرار داریم و البته که باید دست همه کسانی که در این شرایط برای شکستن تحریمها تلاش میکنند، فشرد. اما آیا همه مشکلات از شرایط تحریم است؟ مانگاه ملی به نفت داشتیم؟ هشت سال پیش فردا شصت و دومین سالروز «ملی شدن صنعت نفت» است. وقتی بحث مافیای نفتی پیش کشیده شد در راستای منافع ملی بود؟! ما نفت را ملی میخواهیم. «ملی» هستیم، ملی «نیستیم».
نه آن وقت که «تب» حمایت از احمدینژاد «مد» رایج بازار قدرت بود باید چشمان «واقعبینی» را میبستند و نه امروز که انتقاد از دولت، «امتیاز» میآورد میتوان از جاده «انصاف» خارج شد. فردا شصت و دومین سالروز «ملی شدن صنعت نفت» است. چهار روز پیش اما رییسجمهور در افتتاحیه پالایشگاه شازند گفت: «هنوز نفتها به طور کامل ملی نشده است.» مسلما که اگر مالکیت نفت در اختیار دولت باشد ولی نگاهی «کاملا ملی» به صنعت نفت نداشته باشد نمیتوان انتظار ملی بودن داشت. احمدینژاد، سال آینده باید گزارش عملکرد هشت سال زمامداریاش را بدهد. ما نفت را ملی میخواهیم.
1- دو روز پیش حمید بهبهانی (وزیر سابق راه و ترابری)، از مدیر عاملی شرکت ملی نفتکش برکنار شد. او سال گذشته، جایگزین محمد سوری شده بود که بیش از دو دهه، شرکت ملی نفتکش را اداره کرد آن هم در شرایط سخت جنگ. آیا نگاهتان ملی بود که در دوران دشوار تحریم، چنین مدیر با تجربهای را برداشته و مدیری بیتجربه در حمل نفت را جایگزینش کردید؟! اگر بود چرا یکساله تغییر کرد؟! سازمان تامین اجتماعی، صندوق بازنشستگی وزارت نفت و صندوق بازنشستگی کشوری، سهامداران شرکت ملی نفتکش هستند. تامین اجتماعی زیر مجموعه معاون اول شده و صندوق بازنشستگی نفت زیر نظر وزیر کابینه است. ما نگاه ملی میخواستیم.
2- انتصاب چهار وزیر و دو سرپرست در وزارت نفت در هشت سال، حاصل «نگاه ملی» بود؟! اگر بود پس ثبات مدیریت چه میشود؟ چند ماه بدون وزیر ماندن وزارت نفت در سال 84 و معرفی سه کاندیدای وزارت که نتوانند رای اعتماد مجلس را کسب کنند چه؟تغییر میرکاظمی درست قبل از ریاست ایران در اجلاس اوپک مبتنی بر «نگاه ملی» انجام شد؟! انتصاب علیآبادی به عنوان سرپرست و اعزام آن به اوپک، بیکمترین اطلاعی از نفت چطور؟! اینکه سخنرانی [بخوانید انگلیسی] رییس ایرانی اوپک، دستمایه «لطیفه» شود برای نفت ملی ما مناسب بود؟!
3- درآمدهای بیسابقه نفتی ایران با نگاه ملی هزینه شد؟! حدود 484میلیارددلار از درآمد 531میلیارد و 882میلیوندلاری نفتی سالهای 84 تا 90 باید صرف واردات کالا و خدمات میشد؟! آن هم حدود 83درصد، کالای مصرفی و واسطهای؟! این درآمد هنگفت نفتی که از نظر عددی (فارغ از ارزش برابری دلار)، بیش از درآمد نفتی ایران از ابتدای کشف نفت بود، واردات 49میلیارددلاری سال 84 را به حدود 90میلیارددلار در سال 1390 رساند. آیا این سرمایه ملی برای این کار بود؟!
4- طرح انتقال شرکتها از تهران پشتوانه ملی داشت؟وقتی به شرکت ملی فلات قاره ایران که روزانه 650 هزار بشکه نفت تولید میکند رسید چه؟ این شرکت از تهران نرفت اما نگرانی پرسنلش تا آنجا رفت که از رسانه درخواست کمک کردند. این تنها یک نمونه بود.
5- اگر عینک نقادی برمیداریم با هر دو چشم میبینیم. به انجام رسیدن پروژه بزرگ کارت هوشمند، از کارهای مهم هشت سال گذشته بود. اگر سهمیهبندی بنزین انجام نمیشد امروز معضل کشور تنها مصرف حدود 130میلیون لیتری بنزین نبود. تامین آن در شرایط تحریم داستانی دیگر داشت. آلودگی هوایش هم بماند. کارت هوشمند از پروژههای موفق ملی بود. این مقاله، مقال نمره دادن به نحوه اجرای هدفمند کردن یارانهها نیست.
6- همه تبعات ملی آن در نظر گرفته شده بود وقتی که در سال 88، فازهای 9 و 10 با حضور رییسجمهوری افتتاح شد در حالی که تمام چاههای آن هنوز به پایان نرسیده بود؟! فاز 12 که قول افتتاح آن را در بهمن امسال داده بودند و افتتاح نشد چطور؟راستی حال پارسجنوبی چطور است؟چگونه است که مدیرعامل این شرکت مهم، پس از چند ماه اداره توسط سرپرست، تازه دیروز حکم میگیرد؟! آمارها صحیح، نبض تصمیمگیری یک کشور است. آیا آمار پیشرفت فازها، (یا حالا دیگر تاخیر آنها) منطبق با واقعیت گزارش میشود؟!
7- سخنان مدیرعامل شرکت ملی نفت در آماده کردن «قراردادهای مشارکت در تولید» را ملی ارزیابی میکنید؟ قراردادهایی که مالکیت نفت خام را برای سالهای طولانی در اختیار پیمانکار قرار میدهد، حتی اگر گفته شود مالکیت مخزن در اختیار دولت میماند. سخن گفتن از این قرارداد آن هم در شرایط تحریم و بدون رقابت فعلی چه حکمی دارد؟طرح آنها با شرکتهای روسی چطور؟! وقتی وزیر انرژی روسیه از مذاکراتش برای تغییر قوانین ایران به منظور سهامدار کردن شرکتهای روسی در پروژههای نفتی ایران سخن میگوید باید در باب ملی بودن نفت ایران صحبت میشد. چرا کسی موضعی نگرفت؟! مسلم است که باید از تمام ظرفیتها برای شکست تحریمها سود جست اما نه با قراردادهایی که مالکیت نفت خام ایران را از دست ایران خارج کند. طرح قراردادهای مشارکت در تولید چه با روسها در شرایط غیررقابتی فعلی و چه با پیمانکارهای ایرانی روی خط منافع ملی نیست.
8- فروش نفت خام به آقایی که به خاطرش، وزیر نفت باید به مجلس پاسخگو باشد، و تبعات عدم تسویه کامل آن (در صورت صحت)، منطبق بر منافع ملی است؟
9- انتشار ارقاممیلیارد دلاری سرمایهگذاری در صنعت نفت با دیدگاهی ملی انجام میشود؟ اگر آنطور که میگویند سالی 25میلیارددلار در صنعت نفت سرمایهگذاری شده است پس چرا ظرفیت تولید نفت ایران به رقم 2/5میلیون بشکهای برنامه چهارم نرسید؟فکر میکنید این رقم در برنامه پنجم هم محقق میشود؟!
10- توسعه میدان گازی بزرگ کیش، که آن را بزرگترین قرارداد نفتی با بخش خصوصی مینامیدند با تصمیم ملی به بانک ملت واگذار شد؟! اگر اینطور بود چطور شد که یک ساله کنار کشید؟واگذاری قراردادها و تفاهمنامههای توسعه میادین نفت و گاز به شرکتهای تازه تاسیس و مراعات تاخیر چینیها در میادینی چون یادآوران را میتوانیم بر بستر منافع ملی توجیه کنیم؟
11- درست است که در شرایط دشوار تحریم نفتی قرار داریم و البته که باید دست همه کسانی که در این شرایط برای شکستن تحریمها تلاش میکنند، فشرد. اما آیا همه مشکلات از شرایط تحریم است؟ مانگاه ملی به نفت داشتیم؟ هشت سال پیش فردا شصت و دومین سالروز «ملی شدن صنعت نفت» است. وقتی بحث مافیای نفتی پیش کشیده شد در راستای منافع ملی بود؟! ما نفت را ملی میخواهیم. «ملی» هستیم، ملی «نیستیم».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.