کردها، قربانی سیاستهای منطقهای
سیدعلی موجانی . کارشناس عراق
اخباری که اینروزها درباره پیشروی کردهای سوریه منتشر میشود، واقعیت امر را در این منطقه نمایندگی نمیکند. از یکسو ما شاهد پیشروی کردها هستیم و اخبار منتشرشده حکایت از آن دارند جریانات کردی سوریه به شهر «رقه»، پایتخت خودخوانده داعش، نزدیک میشوند و از سوی دیگر، شاهد عملیات آمریکا هستیم که اقداماتی علیه داعش انجام میدهد، اما نکته حائز اهمیت خبری، آن است در تحرکات داعش نشانی از هزیمت و شکست بهچشم نمیخورد. آنها در همین شرایط نیز تصاویری منتشر میکنند که در آن، نوع جدیدی از اعدام افراد با برق فشارقوی بهتصویر کشیده میشود.
با این نگاه، پرسش اینجاست که چه اتفاقی ممکن است بیفتد؛ اکنون بهنظر میرسد داعش در حال جابهجایی نیروهایش است. این جابهجایی نیروها منافذی را ایجاد کرده است که به کردهای سوریه که با معارضان کرد ضد حکومت ترکیه ارتباط دارند، امکان فعالیت میدهد. پس باید پرسید داعش نیروهای خود را در کجا تجمیع میکند و از بازکردن منافذ خود به روی کردهای سوریه، چه منفعتی دارد و اگر پاسخ مثبت است، چرا داعش بهصورت هماهنگشده به کردهای سوریه اجازه میدهد که پیشروی کنند.
این همه در حالی است که داعش پیشتر گفته بود یک عملیات بزرگ را در ماه رمضان انجام خواهد داد، اما مشخص نکرده بود این عملیات را در خاک کدام کشور انجام میدهد. با این حساب، نگارنده از یک احتمال بعید، اما قابلملاحظه هم نگران است. در انتخابات اخیر ترکیه حزب حاکم در انتخابات پارلمانی این کشور شکست خورد. در آن انتخابات، بخشی از آرای حزب «عدالت و توسعه» توسط کردها که در ائتلاف با سایر احزاب عمل کرده بود، جذب شد و امروز نیز شاهدیم انتخابات نتوانست تکلیف دولت ائتلافی میان احزاب برنده در انتخابات را مشخص کند.
در این شرایط، پارلمان جدید ترکیه در تشکیل دولتی با چالش اساسی روبهرو خواهد بود؛ اگر این چالش در یک ماه آینده رفع و نتیجهای حاصل نشود، تجدید انتخابات اجتنابناپذیر خواهد بود. این در حالی است که برگزاری انتخابات در آینده نزدیک دشوار خواهد بود و تنها با اجرای برنامه تبلیغاتی گسترده یا انتشار اطلاعات و اخباری که بتواند یک جهت را تخریب کند، موازنه نامتعادل کنونی تغییر میکند.
بدیهی است در این شرایط برای شکستن رأی جناح کردی بهویژه در مناطق آناتولی شرقی باید برنامهای تبلیغاتی اجرا شود که احزاب و اقلیتهایی که با شبکه کردی پیروز در انتخابات اخیر ترکیه مشارکت داشتند، از ائتلاف با کردها خارج شوند. در این وضعیت مسئله پیشرویها و پیروزی غیرقابل انتظار کردها در مناطق تحت تصرف داعش برای ترکها بهدلیل رقابتهای درونی دو عنصر ترک و کرد، حساسیتبرانگیز است. همچنین بیم برهمخوردن توازن کردی در درون منطقه سبب میشود تا آنها در انتخابات احتمالی پیشرو رأی سابق خود، از ائتلاف با کردها را پس گرفته، یا در انتخابات شرکت نکنند یا به گروه دیگری گرایش پیدا کنند. اگر چنین شود بازگشت مجدد بر حاکمیت و کسب اکثریت کرسیهای پارلمانی توسط حزب حاکم در ترکیه، امر محتومی خواهد بود. درنهایت با فرض تحقق این مفروضات ذهنی، شاهد آن خواهیم بود که در یک بازی سیاسی پیچیده، بهصورت عملی بخشی از جریانات کردی، قربانی بازیگردانان صحنه منطقه شدهاند.
اخباری که اینروزها درباره پیشروی کردهای سوریه منتشر میشود، واقعیت امر را در این منطقه نمایندگی نمیکند. از یکسو ما شاهد پیشروی کردها هستیم و اخبار منتشرشده حکایت از آن دارند جریانات کردی سوریه به شهر «رقه»، پایتخت خودخوانده داعش، نزدیک میشوند و از سوی دیگر، شاهد عملیات آمریکا هستیم که اقداماتی علیه داعش انجام میدهد، اما نکته حائز اهمیت خبری، آن است در تحرکات داعش نشانی از هزیمت و شکست بهچشم نمیخورد. آنها در همین شرایط نیز تصاویری منتشر میکنند که در آن، نوع جدیدی از اعدام افراد با برق فشارقوی بهتصویر کشیده میشود.
با این نگاه، پرسش اینجاست که چه اتفاقی ممکن است بیفتد؛ اکنون بهنظر میرسد داعش در حال جابهجایی نیروهایش است. این جابهجایی نیروها منافذی را ایجاد کرده است که به کردهای سوریه که با معارضان کرد ضد حکومت ترکیه ارتباط دارند، امکان فعالیت میدهد. پس باید پرسید داعش نیروهای خود را در کجا تجمیع میکند و از بازکردن منافذ خود به روی کردهای سوریه، چه منفعتی دارد و اگر پاسخ مثبت است، چرا داعش بهصورت هماهنگشده به کردهای سوریه اجازه میدهد که پیشروی کنند.
این همه در حالی است که داعش پیشتر گفته بود یک عملیات بزرگ را در ماه رمضان انجام خواهد داد، اما مشخص نکرده بود این عملیات را در خاک کدام کشور انجام میدهد. با این حساب، نگارنده از یک احتمال بعید، اما قابلملاحظه هم نگران است. در انتخابات اخیر ترکیه حزب حاکم در انتخابات پارلمانی این کشور شکست خورد. در آن انتخابات، بخشی از آرای حزب «عدالت و توسعه» توسط کردها که در ائتلاف با سایر احزاب عمل کرده بود، جذب شد و امروز نیز شاهدیم انتخابات نتوانست تکلیف دولت ائتلافی میان احزاب برنده در انتخابات را مشخص کند.
در این شرایط، پارلمان جدید ترکیه در تشکیل دولتی با چالش اساسی روبهرو خواهد بود؛ اگر این چالش در یک ماه آینده رفع و نتیجهای حاصل نشود، تجدید انتخابات اجتنابناپذیر خواهد بود. این در حالی است که برگزاری انتخابات در آینده نزدیک دشوار خواهد بود و تنها با اجرای برنامه تبلیغاتی گسترده یا انتشار اطلاعات و اخباری که بتواند یک جهت را تخریب کند، موازنه نامتعادل کنونی تغییر میکند.
بدیهی است در این شرایط برای شکستن رأی جناح کردی بهویژه در مناطق آناتولی شرقی باید برنامهای تبلیغاتی اجرا شود که احزاب و اقلیتهایی که با شبکه کردی پیروز در انتخابات اخیر ترکیه مشارکت داشتند، از ائتلاف با کردها خارج شوند. در این وضعیت مسئله پیشرویها و پیروزی غیرقابل انتظار کردها در مناطق تحت تصرف داعش برای ترکها بهدلیل رقابتهای درونی دو عنصر ترک و کرد، حساسیتبرانگیز است. همچنین بیم برهمخوردن توازن کردی در درون منطقه سبب میشود تا آنها در انتخابات احتمالی پیشرو رأی سابق خود، از ائتلاف با کردها را پس گرفته، یا در انتخابات شرکت نکنند یا به گروه دیگری گرایش پیدا کنند. اگر چنین شود بازگشت مجدد بر حاکمیت و کسب اکثریت کرسیهای پارلمانی توسط حزب حاکم در ترکیه، امر محتومی خواهد بود. درنهایت با فرض تحقق این مفروضات ذهنی، شاهد آن خواهیم بود که در یک بازی سیاسی پیچیده، بهصورت عملی بخشی از جریانات کردی، قربانی بازیگردانان صحنه منطقه شدهاند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.