در آستانه روز جهانی مبارزه با موادمخدر
چرا قصه افیون پایان نمییابد؟
سعید صفاتیان*
تاریخچه مصرف موادمخدر به بیش از چهار هزار سال پیش برمیگردد و همچنین مصرف مواد روانگردان صنعتی صد سال قدمت دارد. اما سؤال اساسی این است که چرا طبق گزارش سازمانهای بینالمللی، تعداد مصرفکنندگان موادمخدر و روانگردان در حال رشد است؟ وقتی صحبت از مواد - چه مخدر و چه روانگردان- میکنیم، باید در وهله اول به دو موضوع مهم؛ یعنی تولید و مصرف آن توجه شود. تا حدود 50 سال پیش کلیت برنامههای مبارزه با مواد، در حوزه «تولید»؛ یعنی «مقابله با عرضه» بوده و حتی 25 سال اخیر در نظام جمهوری اسلامی ایران نیز توجه و تمرکز اصلی در حوزه مبارزه با موادمخدر، در بحث کاهش مصرف مواد یا کاهش تقاضا صورت گرفته است. تا زمانی که تولید موادمخدر در کشوری مانند افغانستان با حجم سالانه حدود ششهزار تن یا تولید مواد روانگردان صنعتی در کل دنیا بهصورت سالانه بالای دوهزار تن باشد و دراینمیان حدود 200 میلیون نفر مصرفکننده موادمخدر و روانگردان در دنیا وجود داشته باشد و همچنین چرخش قاچاق مواد به بیش از هزارو 200 میلیارد دلار و سود آن، سالانه حدود 400 میلیارد دلار باشد، نمیتوان امیدوار بود که قصه افیون به پایان برسد. از سوی دیگر تا زمانی که وابستگی بسیار بالای گروههای تروریستی به تجارت مواد در نقاطی که موادمخدر و روانگردان کشت یا ساخته میشوند و همچنین آلودگی تعدادی از مقامات سیاسی بعضی از کشورها به این امر وجود داشته باشد و پولشویی راحت آن در بین کشورها صورت بگیرد و یک عزم بینالمللی در مبارزه با موادمخدر مشاهده نشود، جهان در حوزه کاهش مصرف یا کاهش تقاضا موفق نخواهد بود. عموما تا زمانی که نیاز به مصرف مواد در جامعهای به دلایل جسمی، روانی، اجتماعی، خانوادگی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی در بین جوانان، زنان و سایر گروههای هدف وجود داشته باشد و مسئولان اجرائی در حوزههای مختلف مبارزه با موادمخدر، «کاهش تقاضا» و «مقابله با عرضه» را وظیفه ذاتی خود ندانند و بودجه کافی به این امر اختصاص داده نشود و پرسنل فعال در این بخش از آموزشهای روز دنیا بهدور باشند و هماهنگی و انسجام بین مراکز تصمیمساز، تصمیمگیر، سیاستگذار و مجری برنامه مطلوب نباشد، پایانی برای مبارزه با موادمخدر و روانگردانها وجود نخواهد داشت. اما نکته اساسی این است که امروز دنیا و کشورهای پیشرو در این امر، بهدنبال حذف موادمخدر و روانگردان نیستند بلکه بهدنبال مدیریت مصرف و حتی مصرف کنترلشده و بهدنبال آن، تولید یا ساخت تحت کنترل موادمخدر و روانگردان هستند. چنانچه ساختار اداری قدرتمندی بههمراه نیروهای آموزشدیده و بودجه مناسب و یک عزم ملی وجود نداشته نباشد، نمیتوان در نهایت مصرف و تولید را مدیریت کرد و عوارض مصرف را کاهش داد و همچنین تغییر الگو از مواد پرخطر به کمخطر را به انجام رساند.
*رئیس کارگروه کاهش تقاضای موادمخدر
مجمع تشخیص مصلحت نظام
تاریخچه مصرف موادمخدر به بیش از چهار هزار سال پیش برمیگردد و همچنین مصرف مواد روانگردان صنعتی صد سال قدمت دارد. اما سؤال اساسی این است که چرا طبق گزارش سازمانهای بینالمللی، تعداد مصرفکنندگان موادمخدر و روانگردان در حال رشد است؟ وقتی صحبت از مواد - چه مخدر و چه روانگردان- میکنیم، باید در وهله اول به دو موضوع مهم؛ یعنی تولید و مصرف آن توجه شود. تا حدود 50 سال پیش کلیت برنامههای مبارزه با مواد، در حوزه «تولید»؛ یعنی «مقابله با عرضه» بوده و حتی 25 سال اخیر در نظام جمهوری اسلامی ایران نیز توجه و تمرکز اصلی در حوزه مبارزه با موادمخدر، در بحث کاهش مصرف مواد یا کاهش تقاضا صورت گرفته است. تا زمانی که تولید موادمخدر در کشوری مانند افغانستان با حجم سالانه حدود ششهزار تن یا تولید مواد روانگردان صنعتی در کل دنیا بهصورت سالانه بالای دوهزار تن باشد و دراینمیان حدود 200 میلیون نفر مصرفکننده موادمخدر و روانگردان در دنیا وجود داشته باشد و همچنین چرخش قاچاق مواد به بیش از هزارو 200 میلیارد دلار و سود آن، سالانه حدود 400 میلیارد دلار باشد، نمیتوان امیدوار بود که قصه افیون به پایان برسد. از سوی دیگر تا زمانی که وابستگی بسیار بالای گروههای تروریستی به تجارت مواد در نقاطی که موادمخدر و روانگردان کشت یا ساخته میشوند و همچنین آلودگی تعدادی از مقامات سیاسی بعضی از کشورها به این امر وجود داشته باشد و پولشویی راحت آن در بین کشورها صورت بگیرد و یک عزم بینالمللی در مبارزه با موادمخدر مشاهده نشود، جهان در حوزه کاهش مصرف یا کاهش تقاضا موفق نخواهد بود. عموما تا زمانی که نیاز به مصرف مواد در جامعهای به دلایل جسمی، روانی، اجتماعی، خانوادگی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی در بین جوانان، زنان و سایر گروههای هدف وجود داشته باشد و مسئولان اجرائی در حوزههای مختلف مبارزه با موادمخدر، «کاهش تقاضا» و «مقابله با عرضه» را وظیفه ذاتی خود ندانند و بودجه کافی به این امر اختصاص داده نشود و پرسنل فعال در این بخش از آموزشهای روز دنیا بهدور باشند و هماهنگی و انسجام بین مراکز تصمیمساز، تصمیمگیر، سیاستگذار و مجری برنامه مطلوب نباشد، پایانی برای مبارزه با موادمخدر و روانگردانها وجود نخواهد داشت. اما نکته اساسی این است که امروز دنیا و کشورهای پیشرو در این امر، بهدنبال حذف موادمخدر و روانگردان نیستند بلکه بهدنبال مدیریت مصرف و حتی مصرف کنترلشده و بهدنبال آن، تولید یا ساخت تحت کنترل موادمخدر و روانگردان هستند. چنانچه ساختار اداری قدرتمندی بههمراه نیروهای آموزشدیده و بودجه مناسب و یک عزم ملی وجود نداشته نباشد، نمیتوان در نهایت مصرف و تولید را مدیریت کرد و عوارض مصرف را کاهش داد و همچنین تغییر الگو از مواد پرخطر به کمخطر را به انجام رساند.
*رئیس کارگروه کاهش تقاضای موادمخدر
مجمع تشخیص مصلحت نظام
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.