|

سرنوشت شهر و سرشت انسان

«استانبول» با عنوان فرعی «خاطرات و شهر»، زندگینامه خودنوشت اورحان پاموک، نویسنده مشهور ترکیه‌ای است که در آن به جریان زندگی خود در استانبول می‌پردازد. استانبول، آنگونه که پاموک در این کتاب به تصویر می‌کشد، نقشی اساسی در تکامل ادبی پاموک داشته است. او سرنوشت شهر را سرشت انسان می‌داند و تعلق به شهر را، عنصر تمایزبخش حیات ادبی خود از دیگر نویسندگانی می‌داند که توانسته‌اند ریشه‌های خود را در جایی جز موطن خود بدوانند: «کنراد، ناباکوف و نایپل نویسنده‌هایی‌اند که چون توانسته‌اند با عوض کردن زبان، فرهنگ، کشور، قاره و حتی مدنیت‌شان به نوشتن بپردازند، به شهرت رسیده‌اند. هویت خلاقه آنها از تبعید تغذیه شده بود و خلاقیت من که مرا متمایز می‌کند از آنجاست که در یک شهر، در یک خیابان و در یک خانه بمانم و به یک منظره چشم بدوزم. تعلق‌خاطر من به استانبول، به این معنی است که سرنوشت شهر، همانا سرشت انسان است». پاموک در همان ابتدای کتاب بر این مساله دست می‌گذارد که چگونه تخیل او در همان دوران کودکی‌اش، در فضای شهر شکل می‌گیرد. او در کودکی به این فکر می‌کرده که او دارای «همزاد»ی است که در یکی از خانه‌های شهر در محله‌ای دیگر زندگی می‌کند و او ساعت‌های زیادی به این «اورحان دیگر» می‌اندیشیده است. او با به تصویرکشیدن خانه‌ای که در کودکی در آن به سر می‌برده، به توصیف وضعیت اجتماعی قشری مشخص در ترکیه می‌پردازد. خانه‌ای که همانند یک موزه دلگیر انباشته از اسباب و اثاثیه‌ای قدیمی و تزیینی است: پیانوهای بزرگی که هیچ وقت نواخته نمی‌شوند، بوفه‌های شیشه‌ای پر از چینی‌های ساخت چین، فنجان نعلبکی، سرویس‌های نقره، قندان، انفیه‌دان، گلاب‌دان، بشقاب، لیوان‌های کریستال، بخوردانی و غیره. همراه با عکس‌هایی خانوادگی که تمام دیوارهای خانه را پر کرده‌اند. اسباب و وسایلی که بیشتر از آنکه به کار زندگان بیاید، مخصوص مردگان است: مادرم، برادر بزرگم، مادربزرگم، عموهایم، زن عموهایم و عمه‌هایم همگی در یک ساختمان پنج‌طبقه زندگی می‌کردند. تا پیش از تولد من، خانواده‌ام مثل خیلی از خانواده‌های بزرگ دوره عثمانی، با هم در یک عمارت اعیانی سنگی سکونت داشتند. در سال 1951 آن عمارت را به یک مدرسه خصوصی اجاره دادند و در زمین کنار آن ساختمان مدرنی ساختند که من به عنوان خانه شناختم. بر سردر ساختمان، به رسم آن زمان، با فخر و مباهات پلاکی نصب کردند که روی‌اش نوشته شده بود، مجتمع آپارتمانی پاموک».
«استانبول» با عنوان فرعی «خاطرات و شهر»، زندگینامه خودنوشت اورحان پاموک، نویسنده مشهور ترکیه‌ای است که در آن به جریان زندگی خود در استانبول می‌پردازد. استانبول، آنگونه که پاموک در این کتاب به تصویر می‌کشد، نقشی اساسی در تکامل ادبی پاموک داشته است. او سرنوشت شهر را سرشت انسان می‌داند و تعلق به شهر را، عنصر تمایزبخش حیات ادبی خود از دیگر نویسندگانی می‌داند که توانسته‌اند ریشه‌های خود را در جایی جز موطن خود بدوانند: «کنراد، ناباکوف و نایپل نویسنده‌هایی‌اند که چون توانسته‌اند با عوض کردن زبان، فرهنگ، کشور، قاره و حتی مدنیت‌شان به نوشتن بپردازند، به شهرت رسیده‌اند. هویت خلاقه آنها از تبعید تغذیه شده بود و خلاقیت من که مرا متمایز می‌کند از آنجاست که در یک شهر، در یک خیابان و در یک خانه بمانم و به یک منظره چشم بدوزم. تعلق‌خاطر من به استانبول، به این معنی است که سرنوشت شهر، همانا سرشت انسان است». پاموک در همان ابتدای کتاب بر این مساله دست می‌گذارد که چگونه تخیل او در همان دوران کودکی‌اش، در فضای شهر شکل می‌گیرد. او در کودکی به این فکر می‌کرده که او دارای «همزاد»ی است که در یکی از خانه‌های شهر در محله‌ای دیگر زندگی می‌کند و او ساعت‌های زیادی به این «اورحان دیگر» می‌اندیشیده است. او با به تصویرکشیدن خانه‌ای که در کودکی در آن به سر می‌برده، به توصیف وضعیت اجتماعی قشری مشخص در ترکیه می‌پردازد. خانه‌ای که همانند یک موزه دلگیر انباشته از اسباب و اثاثیه‌ای قدیمی و تزیینی است: پیانوهای بزرگی که هیچ وقت نواخته نمی‌شوند، بوفه‌های شیشه‌ای پر از چینی‌های ساخت چین، فنجان نعلبکی، سرویس‌های نقره، قندان، انفیه‌دان، گلاب‌دان، بشقاب، لیوان‌های کریستال، بخوردانی و غیره. همراه با عکس‌هایی خانوادگی که تمام دیوارهای خانه را پر کرده‌اند. اسباب و وسایلی که بیشتر از آنکه به کار زندگان بیاید، مخصوص مردگان است: مادرم، برادر بزرگم، مادربزرگم، عموهایم، زن عموهایم و عمه‌هایم همگی در یک ساختمان پنج‌طبقه زندگی می‌کردند. تا پیش از تولد من، خانواده‌ام مثل خیلی از خانواده‌های بزرگ دوره عثمانی، با هم در یک عمارت اعیانی سنگی سکونت داشتند. در سال 1951 آن عمارت را به یک مدرسه خصوصی اجاره دادند و در زمین کنار آن ساختمان مدرنی ساختند که من به عنوان خانه شناختم. بر سردر ساختمان، به رسم آن زمان، با فخر و مباهات پلاکی نصب کردند که روی‌اش نوشته شده بود، مجتمع آپارتمانی پاموک».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.