سریالسازی ما حرفهای نیست
اسماعیل عفیفه
کیفیت نهچندان مطلوب تولیدات تلویزیون و کمشدن مخاطب و عدم توجه مردم به رسانه ملی، دلایل متعددی دارد. شاید بخش کوچکی از این دلایل به کیفیت آثار برمیگردد. همه ما میدانیم چندسالی است نفوذ شبکههای ماهوارهای فارسیزبان در خانههای مردم باعث ریزش بسیاری از مخاطبان رسانه ملی شده است. از سوی دیگر، بیتوجهی تلویزیون به برنامهسازی در حوزههای مختلف ازجمله اخبار، سریالسازی و حتی برنامههای ترکیبی و... باعث کاهش بینندگان تلویزیون شده است. سریالهای مناسبتی نیز از این قاعده مستثنا نبودند و در چندسال گذشته آنچنان که باید تلویزیون در این زمینه موفق عمل نکرده است. به نظر من تنها بخش کوچکی از این عدم موفقیت به کیفیت سریالها مربوط میشود. امسال شاهد پخش سریالهایی هستیم که برخی از این آثار فصلهای بعدیشان را تولید کردهاند. من بارها شده حسرت تمامشدن سریالهایی را خوردهام که با توجه به موقعیت شخصیتها و داستان میتوانستند تا مدتها ادامه داشته باشند. در کشورهای دیگر برخی سریالها که از ظرفیت روایتی خوبی برخوردار هستند، سالهایسال ادامه پیدا میکند. اتفاقا در طولانیمدت سریال میتواند به بخشی از فرهنگ عمومی مردم تبدیل شود. در ایران سریال «شبهای برره» از آن دست سریالهایی بود که میتوانست سالها ادامه پیدا کند. در این سالها تنها موردی که حقیقتا مردم از فصل اول از آن استقبال کردند و ادامهدارشدنش جای خوشحالی دارد، سریال «پایتخت» است. از سوی دیگر تداوم ساخت یک سریال برای عوامل تولید یک سریال کار چندان سادهای نیست. چراکه روش سریالسازی ما حرفهای نیست. ما بهجای اینکه تلاش کنیم تولیداتمان را به روش علمی انجام دهیم، با نوعی واکنش احساسی کار میکنیم. طبعا اگر در فصل اول سریالی شخصیتها برای مردم دلنشین و دوستداشتنی باشند و مردم فضای داستان را دوست داشته باشند، در فصلهای بعدی جذب مخاطب آسانتر است. در ایران عوامل مختلفی مانع ساخت سریالهای دنبالهدار میشود. یکی از این موارد به حوزه تولید آثار برمیگردد. در اینجا ابعاد حقوقی کارهای طولانیمدت نامشخص است. عوامل تولید و بازیگران توان این را که در طولانیمدت و مثلا برای چندسال متمادی به کاری متعهد باشند، ندارند. بسیار دشوار است که ما بتوانیم تیمی را برای مدتی طولانی در اختیار داشته باشیم. این ابهام در مورد هزینهها، دستمزدها و بسیاری موارد دیگر نیز وجود دارد. در نتیجه برای تولید آثار طولانی ما در ابتدا باید تکلیف موارد اینچنینی را روشن کنیم. از سوی دیگر اثری که مقبولیت خوبی بین مردم پیدا میکند، با منتقدان سرسختی هم مواجه میشود و اگر این نقدها از مجاری خاصی باشد، بهناچار تلویزیون عقبنشینی میکند. مثل «ساختمان پزشکان» که قرار بود به سریالی ادامهدار تبدیل شود، اما عملا در مواجهه با نقدهایی که از خارج از سازمان به عمل آمد، مدیران سیما عطای این سریال را به لقایش بخشیدند.
کیفیت نهچندان مطلوب تولیدات تلویزیون و کمشدن مخاطب و عدم توجه مردم به رسانه ملی، دلایل متعددی دارد. شاید بخش کوچکی از این دلایل به کیفیت آثار برمیگردد. همه ما میدانیم چندسالی است نفوذ شبکههای ماهوارهای فارسیزبان در خانههای مردم باعث ریزش بسیاری از مخاطبان رسانه ملی شده است. از سوی دیگر، بیتوجهی تلویزیون به برنامهسازی در حوزههای مختلف ازجمله اخبار، سریالسازی و حتی برنامههای ترکیبی و... باعث کاهش بینندگان تلویزیون شده است. سریالهای مناسبتی نیز از این قاعده مستثنا نبودند و در چندسال گذشته آنچنان که باید تلویزیون در این زمینه موفق عمل نکرده است. به نظر من تنها بخش کوچکی از این عدم موفقیت به کیفیت سریالها مربوط میشود. امسال شاهد پخش سریالهایی هستیم که برخی از این آثار فصلهای بعدیشان را تولید کردهاند. من بارها شده حسرت تمامشدن سریالهایی را خوردهام که با توجه به موقعیت شخصیتها و داستان میتوانستند تا مدتها ادامه داشته باشند. در کشورهای دیگر برخی سریالها که از ظرفیت روایتی خوبی برخوردار هستند، سالهایسال ادامه پیدا میکند. اتفاقا در طولانیمدت سریال میتواند به بخشی از فرهنگ عمومی مردم تبدیل شود. در ایران سریال «شبهای برره» از آن دست سریالهایی بود که میتوانست سالها ادامه پیدا کند. در این سالها تنها موردی که حقیقتا مردم از فصل اول از آن استقبال کردند و ادامهدارشدنش جای خوشحالی دارد، سریال «پایتخت» است. از سوی دیگر تداوم ساخت یک سریال برای عوامل تولید یک سریال کار چندان سادهای نیست. چراکه روش سریالسازی ما حرفهای نیست. ما بهجای اینکه تلاش کنیم تولیداتمان را به روش علمی انجام دهیم، با نوعی واکنش احساسی کار میکنیم. طبعا اگر در فصل اول سریالی شخصیتها برای مردم دلنشین و دوستداشتنی باشند و مردم فضای داستان را دوست داشته باشند، در فصلهای بعدی جذب مخاطب آسانتر است. در ایران عوامل مختلفی مانع ساخت سریالهای دنبالهدار میشود. یکی از این موارد به حوزه تولید آثار برمیگردد. در اینجا ابعاد حقوقی کارهای طولانیمدت نامشخص است. عوامل تولید و بازیگران توان این را که در طولانیمدت و مثلا برای چندسال متمادی به کاری متعهد باشند، ندارند. بسیار دشوار است که ما بتوانیم تیمی را برای مدتی طولانی در اختیار داشته باشیم. این ابهام در مورد هزینهها، دستمزدها و بسیاری موارد دیگر نیز وجود دارد. در نتیجه برای تولید آثار طولانی ما در ابتدا باید تکلیف موارد اینچنینی را روشن کنیم. از سوی دیگر اثری که مقبولیت خوبی بین مردم پیدا میکند، با منتقدان سرسختی هم مواجه میشود و اگر این نقدها از مجاری خاصی باشد، بهناچار تلویزیون عقبنشینی میکند. مثل «ساختمان پزشکان» که قرار بود به سریالی ادامهدار تبدیل شود، اما عملا در مواجهه با نقدهایی که از خارج از سازمان به عمل آمد، مدیران سیما عطای این سریال را به لقایش بخشیدند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.