نامه سرگشاده «بهرام دبیری»
قصه ماکنکور و آموزش هنر
بررسی آموزش هنر در دانشگاهها، موضوعی است که اخیرا مورد توجه یکی از کمیسیونهای شورایعالی انقلاب فرهنگی واقع شده و باخبر شدهام که بهزودی در این زمینه، نشستهای پیوستهای صورت خواهد پذیرفت. بهعنوان یکی از استادان هنر دانشگاههای کشور که سابقه سالها آموزش دانشجویان رشتههای هنر را دارم، باید بگویم که کنکور، یکی از عقبافتادهترین و غیرحرفهایترین روشهای گزینش دانشجوست. در آن زمان که در دانشگاه مشغول به تدریس بودم، از آمار 30 نفره کلاسهای من، لااقل 20 نفر اصولا علاقهای برای خواندن رشته هنر نداشتند و برحسب اتفاق در این رشته قبول شده بودند. این آمار وحشتناک به نظرم کلیدیترین مسئلهای است که آقایان در شورایعالی انقلاب فرهنگی باید به آن توجه کنند. باید دید که حاصل برنامهریزیها در حوزه آموزش دانشگاهی هنر چه بوده و آیا وقت آن نرسیده که این روش اصلاح شود تا به شکل دیگری به پرورش استعدادهای دانشجویان در این زمینه بپردازد؟ چندین صفحه کپیشده سؤالات کنکور هنر در دستم هست که آثار نقاشی ایرانی و غربی در آن چاپ شده، اما بهخاطر کیفیت پایین چاپ، حتی معلوم نیست که نقاش این اثر کیست، آیا چنین روشی برای برگزاری کنکور، صرفا تلفکردن انرژیهای ملی ما و استعداد جوانان این کشور نیست؟ البته همگان میدانند که در کنکور، درسهایی پرسیده میشود که یک دانشجوی هنر دیگر هیچگاه به آنها نیاز نخواهد داشت و همه این موارد نشاندهنده این است که کنکور، روش مناسبی برای ورود دانشجویان به این حوزه آموزشی نیست. حتی بر فرض اینکه حضور کنکور در ساختار نظام آموزشی ما ضروری باشد، به نظرم وقت آن رسیده که با دومرحلهایکردنش، برای ورود دانشجویان رشته هنر به دانشگاه، مصاحبه توسط هیأت علمی دانشگاه، ضروری باشد. باور من این است که ملت ایران، 12 سال وقت و هزینه میگذارند تا با فرستادن فرزندانشان به سیستم آموزشی کشور، شاهد کشتن خلاقیت آنها باشند؛ فضاهایی که در آنها، تجربه گیاه، خاک، زمین، موزه، موسیقی و دنیای رنگها غیرممکن است. در چنین شرایطی آیا مسئولان تصمیم ندارند، نظام آموزش هنر را تغییر دهند؟ تجربه من نشان داده که 90 درصد از پذیرفتگان کنکور هم که سر کلاسهای هنر مینشینند، نمیدانند که دوست دارند چهکاره شوند و شاید به همین دلیل است که در بازار کار ایران، همه نیمچهتخصصی در همه شغلها دارند، اما هیچکدام متخصص نیستند. واقعیت دیگر این است که حتی در جوامعی که روند آموزش، صحیح و اصولی است، دلیلی وجود ندارد که فارغالتحصیلان دانشگاههای هنر، هنرمند باشند. هوشنگ ابتهاج و شاملو، حتی دیپلم هم ندارند و بعید میدانم که سعدی و حافظ به دانشگاه ادبیات رفته باشند. درباره نخبهها باید توجه داشته باشیم که آنها راه خودشان را پیدا میکنند و مسیرشان با توجه به علاقهای که دارند، مشخص میشود، اما دانشجویانی که تصمیم گرفتهاند هنر بخوانند، باید لااقل از امور فنی رشتهشان اطلاع داشته باشند. دانشگاه درواقع یعنی کارگاه، ابزار و استاد، اما اگر سری به آتلیههای دانشگاههای هنر ایران بزنید، میبینید که دانشجویان منتظر اندک فراغتی هستند تا از آتلیه بیرون بزنند. چرا؟ دورهای که من دانشجوی رشته هنر بودم، آتلیه دانشگاه، همه زندگی ما بود، اما امروز در نظام آموزشیای که فارغالتحصیل سال قبل، استاد سال بعد میشود، دانشجویان حق دارند سقوط نظام ارزیابی علمی دانشگاه را با فرارشان از آتلیهها نشان دهند. این قصه ما، قصه کنکور ما، قصه آموزش هنر ما و قصه آموختن هنر در دانشگاههای کشور ماست و باید برای آن برنامهای اساسی داشته باشیم، تحول چنین روندی، امروز الزامیتر از افزایش کمیتها و توجه به گستردهترکردن آموزش هنر در دانشگاههای مختلف است.
بررسی آموزش هنر در دانشگاهها، موضوعی است که اخیرا مورد توجه یکی از کمیسیونهای شورایعالی انقلاب فرهنگی واقع شده و باخبر شدهام که بهزودی در این زمینه، نشستهای پیوستهای صورت خواهد پذیرفت. بهعنوان یکی از استادان هنر دانشگاههای کشور که سابقه سالها آموزش دانشجویان رشتههای هنر را دارم، باید بگویم که کنکور، یکی از عقبافتادهترین و غیرحرفهایترین روشهای گزینش دانشجوست. در آن زمان که در دانشگاه مشغول به تدریس بودم، از آمار 30 نفره کلاسهای من، لااقل 20 نفر اصولا علاقهای برای خواندن رشته هنر نداشتند و برحسب اتفاق در این رشته قبول شده بودند. این آمار وحشتناک به نظرم کلیدیترین مسئلهای است که آقایان در شورایعالی انقلاب فرهنگی باید به آن توجه کنند. باید دید که حاصل برنامهریزیها در حوزه آموزش دانشگاهی هنر چه بوده و آیا وقت آن نرسیده که این روش اصلاح شود تا به شکل دیگری به پرورش استعدادهای دانشجویان در این زمینه بپردازد؟ چندین صفحه کپیشده سؤالات کنکور هنر در دستم هست که آثار نقاشی ایرانی و غربی در آن چاپ شده، اما بهخاطر کیفیت پایین چاپ، حتی معلوم نیست که نقاش این اثر کیست، آیا چنین روشی برای برگزاری کنکور، صرفا تلفکردن انرژیهای ملی ما و استعداد جوانان این کشور نیست؟ البته همگان میدانند که در کنکور، درسهایی پرسیده میشود که یک دانشجوی هنر دیگر هیچگاه به آنها نیاز نخواهد داشت و همه این موارد نشاندهنده این است که کنکور، روش مناسبی برای ورود دانشجویان به این حوزه آموزشی نیست. حتی بر فرض اینکه حضور کنکور در ساختار نظام آموزشی ما ضروری باشد، به نظرم وقت آن رسیده که با دومرحلهایکردنش، برای ورود دانشجویان رشته هنر به دانشگاه، مصاحبه توسط هیأت علمی دانشگاه، ضروری باشد. باور من این است که ملت ایران، 12 سال وقت و هزینه میگذارند تا با فرستادن فرزندانشان به سیستم آموزشی کشور، شاهد کشتن خلاقیت آنها باشند؛ فضاهایی که در آنها، تجربه گیاه، خاک، زمین، موزه، موسیقی و دنیای رنگها غیرممکن است. در چنین شرایطی آیا مسئولان تصمیم ندارند، نظام آموزش هنر را تغییر دهند؟ تجربه من نشان داده که 90 درصد از پذیرفتگان کنکور هم که سر کلاسهای هنر مینشینند، نمیدانند که دوست دارند چهکاره شوند و شاید به همین دلیل است که در بازار کار ایران، همه نیمچهتخصصی در همه شغلها دارند، اما هیچکدام متخصص نیستند. واقعیت دیگر این است که حتی در جوامعی که روند آموزش، صحیح و اصولی است، دلیلی وجود ندارد که فارغالتحصیلان دانشگاههای هنر، هنرمند باشند. هوشنگ ابتهاج و شاملو، حتی دیپلم هم ندارند و بعید میدانم که سعدی و حافظ به دانشگاه ادبیات رفته باشند. درباره نخبهها باید توجه داشته باشیم که آنها راه خودشان را پیدا میکنند و مسیرشان با توجه به علاقهای که دارند، مشخص میشود، اما دانشجویانی که تصمیم گرفتهاند هنر بخوانند، باید لااقل از امور فنی رشتهشان اطلاع داشته باشند. دانشگاه درواقع یعنی کارگاه، ابزار و استاد، اما اگر سری به آتلیههای دانشگاههای هنر ایران بزنید، میبینید که دانشجویان منتظر اندک فراغتی هستند تا از آتلیه بیرون بزنند. چرا؟ دورهای که من دانشجوی رشته هنر بودم، آتلیه دانشگاه، همه زندگی ما بود، اما امروز در نظام آموزشیای که فارغالتحصیل سال قبل، استاد سال بعد میشود، دانشجویان حق دارند سقوط نظام ارزیابی علمی دانشگاه را با فرارشان از آتلیهها نشان دهند. این قصه ما، قصه کنکور ما، قصه آموزش هنر ما و قصه آموختن هنر در دانشگاههای کشور ماست و باید برای آن برنامهای اساسی داشته باشیم، تحول چنین روندی، امروز الزامیتر از افزایش کمیتها و توجه به گستردهترکردن آموزش هنر در دانشگاههای مختلف است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.