ایمن النور در گفتوگو با الجزیره:
السیسی هرگز از تخت خود پایین نمیآید
ترجمه: محمدعلی عسگری
دکتر «ایمن النور»، رئیس حزب «غد» یا همان «فردا» در مصر، درباره اوضاع کنونی این کشور بدبین است. یک سال پس از به قدرترسیدن «عبدالفتاح السیسی»، او میگوید این ژنرال مصری برعکس تمام وعدههایی که داده، عمل کرده و هرگز نیز حاضر به کوتاهآمدن از قدرت خود نیست. به گفته النور، السیسی بهمرور محبوبیتش را از دست داده و درعوض، بر تمام نهادهای قضائی و رسانهای کشور پنجه انداخته است. النور نزدیک به دو سال است که از مصر خارج شده و در لبنان زندگی میکند. هرچند او بارها خواستار بازگشت به مصر شده، اما میگوید مقامات این کشور با بازگشت او موافقت نمیکنند. ایمن النور از شخصیتهای سکولار و میانهرو مصری است که یکبار هم دوران «حسنی مبارک»، رئیسجمهوری سابق مصر، با او رقابت کرد. متن گفتوگوی الجزیره را با او در ادامه میخوانید:
اوضاع مصر را یکسال پس از به قدرت رسیدن السیسی، چگونه میبینید؟
اگر بخواهیم واقعبین باشیم، باید گفت السیسی فقط یک سال حکومت نکرده است، بلکه از سوم جولای سال قبل از آن بود که او از طریق یک کودتا قدرت را در مصر بهدست گرفت. در واقع یکسال از زمان انتخاب او به ریاستجمهوری میگذرد. بعد از این یک سال پرسشهای زیادی درباره نحوه عملکرد او مطرح میشود؛ اینکه او به کدامیک از وعدههایش عمل کرد و به کدامیک عمل نکرد. نخستین تعهدی که داده بود، ارائه یک نقشه راه برای آینده کشور بود که عملی نشد. بعد گفت آشتی ملی برقرار خواهد کرد و کسی را هم از این دایره کنار نخواهد گذاشت. اما برعکس آن عمل کرده است. تا آنجا که مصر هرگز در هیچ دورهای شاهد این همه بهحاشیهراندن شخصیتها نبوده است. همچنین مصر هرگز تا این حد شاهد بستهشدن فضای رسانهای نبوده است. روزنامههایی مصادره و مجوزهای رسانهای باطل شد. روی کانالهای خارجی دائما پارازیت میاندازند و اساسا مخالف هرگونه اندیشه و رسانه آزاد هستند. یک مورد از آن، برخورد با خبرنگاران الجزیره بود که همه شاهد آن بودند. از اینها گذشته، السیسی در ابتدای کار، احساسی را منتقل میکرد که گویی او یک دولتمرد است اما بعد معلوم شد این درست نیست. او درواقع
مردی است که نزاعهای داخلی را عمیقتر کرده. او اتحاد خود را با نظام سابق و وابستگان حسنیمبارک از هم گسست. همین اتحاد را با جنبشهای جوانان از هم گسیخت و حتی برخی از سرانشان را بهزندان انداخت. مصر نیازمند یک آشتی ملی است. نه آشتی بین السیسی و مرسی یا بین اخوان و ارتش. چون نزاع ما یک نزاع ایدئولوژیک نیست. بحرانی بین سکولارها و اسلامگرایان وجود ندارد، بلکه ما در یک بحران اجتماعی فراگیر زندگی میکنیم. ما بین طرفداری از انقلاب 25 ژانویه (علیه مبارک) و موضعگیری ضد آن، دستهبندی شدهایم.
چگونه تناقض بین وعدههای مربوط به آشتی ملی و تبرئه ارکان نظام سابق و از این طرف احکام سنگین علیه اخوانالمسلمین را تحلیل میکنید؟
السیسی به شکل بیسابقهای از قوه قضائیه مصر سوءاستفاده و چهره عدالت را در کشور ما مخدوش کرده است. این عدالت به دلیل دخالتهای سیاسی کاملا خاموش شد، چراکه طبق یک معیار مشخصی داوری نمیکند. یکی از این احکام، مربوط به صدور حکم اعدامهای جمعی است که هیچ بشری نمیتواند آنها را بپذیرد، زیرا همین بیانگر آن است که دادگاه عادلانهای برگزار نشده است و قضات نظامی بهصورت فوقالعاده، این احکام را صادر کردهاند.
برای مثال حکم مرسی را دیدید؟ اجرای چنین حکمی چه پیامدی دارد؟
سرنوشت «محمد مرسی» مشخص نیست؛ مسئلهای که این موضوع را وخیمتر ميكند، اين است كه پرونده او بههمراه 120 نفر دیگر به مفتی مصر داده شد تا آن را تأیید کنند. بعد از 15 روز مفتی مصر هم نظر خودش را اعلام کرد. معنای این حرف آن بود که مفتی مصر توانسته است در ظرف 15روز حدود 10هزار صفحه پرونده آنها را خوانده و درباره 120 حکم اعدام بهصورت جداگانه تحقیق کرده و در پایان، 122 فتوا صادر کند. اینها غیرممکن است حتی اگر مفتی روزی 12 ساعت در 15 روز هم کار کرده باشد، امکانپذیر نیست. این یعنی برای هر مورد، تنها 88 دقیقه وقت صرف شده است؛ 88 دقیقه برای اینکه سرنوشت یک فرد را در فاصله بین مرگ و زندگی تعیین کنند.
اینکه السیسی بر نهادهای نظامی و قضائی، پلیس و رسانهها، حتی دانشگاه الازهر و کلیسای قبطیها تسلط دارد، به چه معنایی است؟
یک سیطره پیچیده و پرسشبرانگیز است، زیرا ارتش که متعلق به السیسی نیست و او نمیتواند خودش را جای شورای نظامی معرفی کند، کلیسای مصر مثل پاپ نیست، الازهر که فقط در اختیار شیخالازهر نباید باشد، رسانهها که همه نباید متعلق به «احمد موسی» یا «توفیق عکاشه» باشند و قوه قضائیه که نباید در اختیار یک شخص مثل «احمد الزند» باشد. اینها همه شکافهایی است که ایجاد شده و برداشتهای بدی را بهوجود میآورد، زیرا همه فکر میکنند این نهادها در جیب السیسی است و این وارونهکردن حقایق است. همه باید درک کنند که مصر بسیار بزرگتر از این جناحبندیهای سیاسی است.
درباره اظهارات «منصف المرزوقی» چه میگویید، یا کسان دیگری که سعی میکنند در مصر آشتی ملی برقرار کنند؟
آشتی ملی یک حق فراگیر است که باید در خود مصر شروع شود و در آنجا هم بهنتیجه برسد. بااینحال، ما باید واقعنگر باشیم و بدانیم که بحران مصر نیز یک بحران منطقهای است و نقش کشورهای دیگر در این بحران از همان ابتدا روشن بود. طبعا حل این بحران نیز میتواند با نقش کشورهای منطقهای، ارتباط داشته باشد. ما مدتهاست که از عقلای قوم خواستهایم تا دست به این کار بزنند. اخیرا تغییراتی در موضع عربستانسعودی بهوجود آمده است. برخی از سران کشورهای عرب هم نسبت به این موضوع تمایل نشان دادهاند که در پیشاپیش آنها «منصف المرزوقی»، رئیسجمهور سابق تونس، است. او خواستار یک کمیته حسننیت برای این کار شد. دکتر «راشد الغنوشی» هم تمایل دارد در این آشتی نقشی داشته باشد. من از کسانی مانند «سوار الذهب» از سودان، اخضر ابراهیمی از الجزایر و شخصیتهایی از مغرب، اردن و لبنان دعوت کردم تا یک کمیته ویژه برای حل بحرانهای موجود در منطقه تشکیل دهند. اگر این کمیته تشکیل شود، میتواند زمینه یک آشتی ملی را در مصر هم فراهم کند. چون آشتی با السیسی مطرح نیست، بلکه یک آشتی ملی مطرح است که هیچکس را نباید از آن کنار گذاشت. هدف از این باید جلوگیری از
خونریزیهای بیشتر و خروج مصر از این تونل تاریکی باشد که السیسی ما را وارد آن کرد.
تغییرات در مصر، بیشتر تحتتأثیر تحرکات داخلی است یا فشارهای خارجی؟
تحرکات داخلی اصل این ماجراست و هیچ تلاش خارجی بدون پشتیبانی تحرکات داخلی به نتیجه نخواهد رسید. ما از این تحرکات داخلی حمایت میکنیم، بهخصوص در دو سال گذشته مردم و بهخصوص جوانان ما فداکاریهای زیادی کردهاند. ما بین گروههای اسلامگرا و لیبرال تفاوتی قائل نمیشویم. الان همه گروههای داخلی مصر دیدگاه روشنی دارند. نشانههایی برای ایجاد چارچوب کلی و جامع وجود دارد که هم از انقلاب 25 ژانویه دفاع میکند و هم خواستار برگزاری گفتوگوهای ملی است. بین حرکتهای انقلابی و سیاسی، تفاوتی نمیبینم و هردو آنها به اعتقاد من، مصر را به یک روند دموکراتیک هدایت خواهند کرد.
کی به مصر برمیگردید؟
من بعد از آن از مصر خارج شدم که السیسی خواستار قدرتی برای مقابله با یک تروریسم احتمالی شده بود. حالا به خاطر حضور او در قدرت، کشور ما درگیر تروریسم واقعی شده است. وقتی چنین اختیاراتی را میخواست، من متوجه شدم مصر در حال ورود به یک بحران واقعی است. احساس کردم نقش من در داخل، دیگر پذیرفتنی نیست، چراکه من نماینده یک جریان عقلانیت و میانهرو هستم اما کشورم وارد قطببندیهای تند سیاسی شده است؛ شرایطی که یا باید با این گروه باشی یا با آن. خروج من تقریبا دو سال طول کشیده است که امیدوارم بیش از این طول نکشد. من برای خودم برنامهای پارلمانی داشتم، اما السیسی پیوسته انتخابات را به عقب انداخت. اگر بخواهد اینطور انتخابات برگزار شود، ممکن است ما در آن شرکت نکنیم. از طرف دیگر، سفارت مصر در لبنان حاضر به تمدید گذرنامه من نشده است و من شکایت کردهام. نمیدانم چرا السیسی مرا از سفر منع میکند و نمیخواهم درخواست پناهندگی سیاسی کنم. بههرحال میخواستم با یک تصمیم حزبی وارد انتخابات ریاستجمهوری آینده شوم، چون اتفاقی که در سال 2014 افتاد، پوچ بود. السیسی هنوز کاری نکرده است. چون اصلا معنای انتخابات را نمیفهمد. او جز تسلط
بر قدرت، چیزی را نمیفهمد و هرگز هم حاضر به پایینآمدن از آن نیست. او از همان ابتدا راه مشخصی را در پیش گرفته و همان مسیر را دنبال میکند. من، تنها پیامم به جوانان مصری است که مراقب باشند؛ چون السیسی میخواهد مصر را وارد دریایی از خشونت و خون کند. کار او همین است که همه را وارد باشگاه خودش کند که همان باشگاه خشونتورزی است. ایمان دارم تنها با روندی مسالمتآمیز و سالم، ما خواهیم توانست انقلابمان را نجات دهیم.
دکتر «ایمن النور»، رئیس حزب «غد» یا همان «فردا» در مصر، درباره اوضاع کنونی این کشور بدبین است. یک سال پس از به قدرترسیدن «عبدالفتاح السیسی»، او میگوید این ژنرال مصری برعکس تمام وعدههایی که داده، عمل کرده و هرگز نیز حاضر به کوتاهآمدن از قدرت خود نیست. به گفته النور، السیسی بهمرور محبوبیتش را از دست داده و درعوض، بر تمام نهادهای قضائی و رسانهای کشور پنجه انداخته است. النور نزدیک به دو سال است که از مصر خارج شده و در لبنان زندگی میکند. هرچند او بارها خواستار بازگشت به مصر شده، اما میگوید مقامات این کشور با بازگشت او موافقت نمیکنند. ایمن النور از شخصیتهای سکولار و میانهرو مصری است که یکبار هم دوران «حسنی مبارک»، رئیسجمهوری سابق مصر، با او رقابت کرد. متن گفتوگوی الجزیره را با او در ادامه میخوانید:
اوضاع مصر را یکسال پس از به قدرت رسیدن السیسی، چگونه میبینید؟
اگر بخواهیم واقعبین باشیم، باید گفت السیسی فقط یک سال حکومت نکرده است، بلکه از سوم جولای سال قبل از آن بود که او از طریق یک کودتا قدرت را در مصر بهدست گرفت. در واقع یکسال از زمان انتخاب او به ریاستجمهوری میگذرد. بعد از این یک سال پرسشهای زیادی درباره نحوه عملکرد او مطرح میشود؛ اینکه او به کدامیک از وعدههایش عمل کرد و به کدامیک عمل نکرد. نخستین تعهدی که داده بود، ارائه یک نقشه راه برای آینده کشور بود که عملی نشد. بعد گفت آشتی ملی برقرار خواهد کرد و کسی را هم از این دایره کنار نخواهد گذاشت. اما برعکس آن عمل کرده است. تا آنجا که مصر هرگز در هیچ دورهای شاهد این همه بهحاشیهراندن شخصیتها نبوده است. همچنین مصر هرگز تا این حد شاهد بستهشدن فضای رسانهای نبوده است. روزنامههایی مصادره و مجوزهای رسانهای باطل شد. روی کانالهای خارجی دائما پارازیت میاندازند و اساسا مخالف هرگونه اندیشه و رسانه آزاد هستند. یک مورد از آن، برخورد با خبرنگاران الجزیره بود که همه شاهد آن بودند. از اینها گذشته، السیسی در ابتدای کار، احساسی را منتقل میکرد که گویی او یک دولتمرد است اما بعد معلوم شد این درست نیست. او درواقع
مردی است که نزاعهای داخلی را عمیقتر کرده. او اتحاد خود را با نظام سابق و وابستگان حسنیمبارک از هم گسست. همین اتحاد را با جنبشهای جوانان از هم گسیخت و حتی برخی از سرانشان را بهزندان انداخت. مصر نیازمند یک آشتی ملی است. نه آشتی بین السیسی و مرسی یا بین اخوان و ارتش. چون نزاع ما یک نزاع ایدئولوژیک نیست. بحرانی بین سکولارها و اسلامگرایان وجود ندارد، بلکه ما در یک بحران اجتماعی فراگیر زندگی میکنیم. ما بین طرفداری از انقلاب 25 ژانویه (علیه مبارک) و موضعگیری ضد آن، دستهبندی شدهایم.
چگونه تناقض بین وعدههای مربوط به آشتی ملی و تبرئه ارکان نظام سابق و از این طرف احکام سنگین علیه اخوانالمسلمین را تحلیل میکنید؟
السیسی به شکل بیسابقهای از قوه قضائیه مصر سوءاستفاده و چهره عدالت را در کشور ما مخدوش کرده است. این عدالت به دلیل دخالتهای سیاسی کاملا خاموش شد، چراکه طبق یک معیار مشخصی داوری نمیکند. یکی از این احکام، مربوط به صدور حکم اعدامهای جمعی است که هیچ بشری نمیتواند آنها را بپذیرد، زیرا همین بیانگر آن است که دادگاه عادلانهای برگزار نشده است و قضات نظامی بهصورت فوقالعاده، این احکام را صادر کردهاند.
برای مثال حکم مرسی را دیدید؟ اجرای چنین حکمی چه پیامدی دارد؟
سرنوشت «محمد مرسی» مشخص نیست؛ مسئلهای که این موضوع را وخیمتر ميكند، اين است كه پرونده او بههمراه 120 نفر دیگر به مفتی مصر داده شد تا آن را تأیید کنند. بعد از 15 روز مفتی مصر هم نظر خودش را اعلام کرد. معنای این حرف آن بود که مفتی مصر توانسته است در ظرف 15روز حدود 10هزار صفحه پرونده آنها را خوانده و درباره 120 حکم اعدام بهصورت جداگانه تحقیق کرده و در پایان، 122 فتوا صادر کند. اینها غیرممکن است حتی اگر مفتی روزی 12 ساعت در 15 روز هم کار کرده باشد، امکانپذیر نیست. این یعنی برای هر مورد، تنها 88 دقیقه وقت صرف شده است؛ 88 دقیقه برای اینکه سرنوشت یک فرد را در فاصله بین مرگ و زندگی تعیین کنند.
اینکه السیسی بر نهادهای نظامی و قضائی، پلیس و رسانهها، حتی دانشگاه الازهر و کلیسای قبطیها تسلط دارد، به چه معنایی است؟
یک سیطره پیچیده و پرسشبرانگیز است، زیرا ارتش که متعلق به السیسی نیست و او نمیتواند خودش را جای شورای نظامی معرفی کند، کلیسای مصر مثل پاپ نیست، الازهر که فقط در اختیار شیخالازهر نباید باشد، رسانهها که همه نباید متعلق به «احمد موسی» یا «توفیق عکاشه» باشند و قوه قضائیه که نباید در اختیار یک شخص مثل «احمد الزند» باشد. اینها همه شکافهایی است که ایجاد شده و برداشتهای بدی را بهوجود میآورد، زیرا همه فکر میکنند این نهادها در جیب السیسی است و این وارونهکردن حقایق است. همه باید درک کنند که مصر بسیار بزرگتر از این جناحبندیهای سیاسی است.
درباره اظهارات «منصف المرزوقی» چه میگویید، یا کسان دیگری که سعی میکنند در مصر آشتی ملی برقرار کنند؟
آشتی ملی یک حق فراگیر است که باید در خود مصر شروع شود و در آنجا هم بهنتیجه برسد. بااینحال، ما باید واقعنگر باشیم و بدانیم که بحران مصر نیز یک بحران منطقهای است و نقش کشورهای دیگر در این بحران از همان ابتدا روشن بود. طبعا حل این بحران نیز میتواند با نقش کشورهای منطقهای، ارتباط داشته باشد. ما مدتهاست که از عقلای قوم خواستهایم تا دست به این کار بزنند. اخیرا تغییراتی در موضع عربستانسعودی بهوجود آمده است. برخی از سران کشورهای عرب هم نسبت به این موضوع تمایل نشان دادهاند که در پیشاپیش آنها «منصف المرزوقی»، رئیسجمهور سابق تونس، است. او خواستار یک کمیته حسننیت برای این کار شد. دکتر «راشد الغنوشی» هم تمایل دارد در این آشتی نقشی داشته باشد. من از کسانی مانند «سوار الذهب» از سودان، اخضر ابراهیمی از الجزایر و شخصیتهایی از مغرب، اردن و لبنان دعوت کردم تا یک کمیته ویژه برای حل بحرانهای موجود در منطقه تشکیل دهند. اگر این کمیته تشکیل شود، میتواند زمینه یک آشتی ملی را در مصر هم فراهم کند. چون آشتی با السیسی مطرح نیست، بلکه یک آشتی ملی مطرح است که هیچکس را نباید از آن کنار گذاشت. هدف از این باید جلوگیری از
خونریزیهای بیشتر و خروج مصر از این تونل تاریکی باشد که السیسی ما را وارد آن کرد.
تغییرات در مصر، بیشتر تحتتأثیر تحرکات داخلی است یا فشارهای خارجی؟
تحرکات داخلی اصل این ماجراست و هیچ تلاش خارجی بدون پشتیبانی تحرکات داخلی به نتیجه نخواهد رسید. ما از این تحرکات داخلی حمایت میکنیم، بهخصوص در دو سال گذشته مردم و بهخصوص جوانان ما فداکاریهای زیادی کردهاند. ما بین گروههای اسلامگرا و لیبرال تفاوتی قائل نمیشویم. الان همه گروههای داخلی مصر دیدگاه روشنی دارند. نشانههایی برای ایجاد چارچوب کلی و جامع وجود دارد که هم از انقلاب 25 ژانویه دفاع میکند و هم خواستار برگزاری گفتوگوهای ملی است. بین حرکتهای انقلابی و سیاسی، تفاوتی نمیبینم و هردو آنها به اعتقاد من، مصر را به یک روند دموکراتیک هدایت خواهند کرد.
کی به مصر برمیگردید؟
من بعد از آن از مصر خارج شدم که السیسی خواستار قدرتی برای مقابله با یک تروریسم احتمالی شده بود. حالا به خاطر حضور او در قدرت، کشور ما درگیر تروریسم واقعی شده است. وقتی چنین اختیاراتی را میخواست، من متوجه شدم مصر در حال ورود به یک بحران واقعی است. احساس کردم نقش من در داخل، دیگر پذیرفتنی نیست، چراکه من نماینده یک جریان عقلانیت و میانهرو هستم اما کشورم وارد قطببندیهای تند سیاسی شده است؛ شرایطی که یا باید با این گروه باشی یا با آن. خروج من تقریبا دو سال طول کشیده است که امیدوارم بیش از این طول نکشد. من برای خودم برنامهای پارلمانی داشتم، اما السیسی پیوسته انتخابات را به عقب انداخت. اگر بخواهد اینطور انتخابات برگزار شود، ممکن است ما در آن شرکت نکنیم. از طرف دیگر، سفارت مصر در لبنان حاضر به تمدید گذرنامه من نشده است و من شکایت کردهام. نمیدانم چرا السیسی مرا از سفر منع میکند و نمیخواهم درخواست پناهندگی سیاسی کنم. بههرحال میخواستم با یک تصمیم حزبی وارد انتخابات ریاستجمهوری آینده شوم، چون اتفاقی که در سال 2014 افتاد، پوچ بود. السیسی هنوز کاری نکرده است. چون اصلا معنای انتخابات را نمیفهمد. او جز تسلط
بر قدرت، چیزی را نمیفهمد و هرگز هم حاضر به پایینآمدن از آن نیست. او از همان ابتدا راه مشخصی را در پیش گرفته و همان مسیر را دنبال میکند. من، تنها پیامم به جوانان مصری است که مراقب باشند؛ چون السیسی میخواهد مصر را وارد دریایی از خشونت و خون کند. کار او همین است که همه را وارد باشگاه خودش کند که همان باشگاه خشونتورزی است. ایمان دارم تنها با روندی مسالمتآمیز و سالم، ما خواهیم توانست انقلابمان را نجات دهیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.