چه کسی سکوت کرد؟
حامد طبیبی
1- قرارگرفتن دولت حسن روحانی در موضعی نابرابر در قبال تهاجمات را تا حدی میتوان درست دانست. چنین فضایی بهطورقطع، مولود ناخرسندی برخی جریانات از پدیدهای است که به انتخابات خرداد 92 -که در آستانه دوسالگی آن قرار داریم- منجر شد. اصل این پدیده، اهمیتی بهمراتب بیش از نتیجه انتخابات ریاستجمهوری یازدهم دارد؛ اینکه با وجود فراهمنبودن فضا برای دفاع از اتهامات ریزودرشتی که به منتقدان عملکرد هشتساله اصولگرایان در دولت محمود احمدینژاد نسبت داده شد، برخلاف همه آنچه در قبال رخدادهای آن مقطع تبلیغ و ترویج شد، باز هم اکثریت قریببهاتفاق جامعه در جریان «واقعیت»ها قرار داشت و جریان اطلاعات، راه خود را باز کرد. اگر جریانی خاص گمان میکرد تکههای پازل سیاسی را بهگونهای چیده که امکان حضور منتقدان و چهرههای شاخص آنان فراهم نشود، اصلاحطلبان با برنامه، قدم به عرصه گذاشتند. همراهانی هم بودند و هستند که همچنان، شیوه بهکارگرفتهشده در آن مقطع را مناسب ندانستهاند. البته بیش و پیش از حمایت تأثیرگذار بزرگان اصلاحات از کاندیدایی که دارای توانمندی، شخصیت، کاریزما و... بود، درک همان «واقعیت» از جانب مردم بود که آنان را مجاب کرد با وجود ناخرسندی از شرایط سیاسی کشور در هشت سال دولت احمدینژاد، بهویژه چهار سال دوم آن، به عرصه بیایند.
این باور وجود داشت که اگر دولت بعد هم با همان «فرمان» دولت احمدینژاد حرکت کند، مشخص نیست چه سرنوشتی در انتظار است. درست به همین دلیل است که اکنون همان جریان حامی دولت گذشته در پستهای طنزی که به وسیله عقبه گسترده رسانهای خود در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی- ارتباطی تحت موبایل پخش میکنند، روی این نقطهضعف دست گذاشتهاند که چرا همهچیز به گردن دولت قبل انداخته میشود؟! این در حالی است که رئیسجمهور و برخی چهرههای ارشد دولت تأکید دارند برای جلوگیری از انتقال هرگونه نگرانی به مردم، حتی 10درصد از مسائل گذشته نیز بیان نشده و استراتژی حسن روحانی هم «افشاگری» نیست. بااینحال بسیاری از نخبگان، فعالان مطبوعاتی، سیاسی، مسئولان سابق کشور و... در دوسالی که از عمر دولت میگذرد، اقدامات مثبت دستگاه اجرائی را برای مردم تبیین کردهاند.
2- هفته گذشته معاون اول رئیسجمهور در سخنانی گلایهآمیز از افرادی سخن گفت که «دولت را تشویق به ورود میکردند و امروز سکوت کردهاند». جهانگیری صراحتا از تنهابودن دولت سخن گفت و از هجمهها به قوهمجریه انتقاد کرد. اینکه منظور وزیر صنایع دولت اصلاحات از این افراد، چهکسانی بوده است مشخص نیست اما در اینجا باید حتما به نوعی تقسیمبندی دست زد. ممکن است افرادی توانمند یا حتی غیرتوانمند، تمنایی از دولت روحانی داشته یا تصویر رسیدن از نقطه «الف» به نقطه «ب» در این دولت را در ذهن پرورانده باشند؛ اما این اتفاق رخ نداده باشد. به همین دلیل امروز یا مهر سکوت بر لب نهاده یا منتقد برخی سیاستها شده باشند؛ انتقاد نه از «حب» که از سر«بغض». حتما از این دست افراد در هر جریان و اردوگاه سیاسیای یافت میشوند. اما تعداد اینها در جریان اصلاحطلب، بسیارناچیز است. اساسا منتقدان دولت احمدینژاد و مشی اصولگرایان که آنها را «تحولخواه» میخوانم، بدون کمترین چشمداشتی و صرفا بر پایه صیانت از منافع ملی، هر نوع رویکرد توسعهگرا، علممحور که در آن تخصص و تعهد رعایت شده باشد را موردحمایت قرار میدهند. در این سالها با وجود برخی نامهربانیها
رویکرد بسیاری از شخصیتها و رسانههای مستقل بر پرهیز از هر نوع سهمخواهی قرار گرفته است.
3- مشی اصلاحطلبی، «حمایت انتقادی» از هر شخص و دولت نزدیک به تفکر آنهاست. اصلاحطلبان حتما نمیخواهند به سرنوشت اصولگرایانی دچار شوند که ابتدا در سال 84 برای ثبت «حق کشف» احمدینژاد به نام خود، گوی سبقت را از یکدیگر ربوده بودند و باب نقد و نظارت بر دستگاه اجرائی را به کل و به جزء «تخته» کردند و وقتی هیچ دفاعی از آنچه کاشته بودند نداشتند، در انتخابات سال 92 به عنوان اپوزیسیون دولت خودشان ظاهر شدند و تنور انتقادات را تا آنجا داغ کردند که تحمل ایستادن در برابر آن نباشد و مردم هم آن را «انتخاباتی» توصیف کنند. اگر اشکالی وجود داشته باشد، حتما بیان خواهد شد و معاون اول دولت یازدهم به عنوان یک چهره سیاسی متشخص اصلاحطلب، حتما خودش اولین منتقد خطاها بوده و «پست سازمانی» مانع بیان آن نخواهد شد.
4- رئیسجمهور سال گذشته در دانشگاه شهید بهشتی از اساتید دانشگاه، نخبگان و فعالان سیاسی و صنفی خواست برای نشاندادن کاستیهای مواضع افراد کماطلاع، فعال شوند. امروز که از «سکوت» انتقاد میشود و سخن از «تنهاماندن» دولت یازدهم است، حتما باید پرسید ارکان دستگاه اجرائی از تهران تا دورافتادهترین نقاط کشور، چقدر در این مسیر مورد درخواست حسن روحانی حرکت کردهاند؟ با وجود همه محدودیتهای قابلدرک، چقدر تریبونهای عمومی در اختیار دولت، به اساتید دانشگاه و فعالان سیاسی تحولخواه تعلق گرفته است؟ حتی اگر نهادهایی خارج از دولت این امکان را فراهم نمیکنند، راه رایزنی که برای دستگاهی به وسعت قوه مجریه بسته نیست. حتما مصالح ملی، اهمیت مقطع سیاسی فعلی و حساسیتهایی که برخی از سر منافع و برخی از سر سوءتفاهم ایجاد شده است، موردتوجه تحولخواهان قرار دارد؛ پس میتوان برای تریبوندادن به آنان کمی هزینه کرد. تصمیماتی که با معیشت مردم ارتباط مستقیم برقرار میکند، بهترین محمل برای فضاسازی و تسویهحساب با دولت و سوارشدن بر موج احساسی است که در اثر ضعف در اطلاعرسانی به جامعه ایجاد میشود. چاره این نوع مسائل را «قبل از وقوع» باید
کرد. ضعف آشکار اطلاعرسانی دولت، رخوت در روابطعمومیها بهویژه مسئولان روابطعمومی وزارتخانهها، همه و همه به مهجوری دولت کمک خواهد کرد. اسحاق جهانگیری برای بسیاری از ما که دارای علاقهمندیهای سیاسی و تجربه در این حوزه هستیم، به عنوان چهرهای شناخته میشود که بهدرستی این نقاط ضعف را تجزیه و تحلیل میکند. بااینحال این نگرانی وجود دارد که ختمشدن موضعگیریها به سخنرانی و اظهارنظرهای یکسویه، «القای دانایی» کند. برگزاری نشستهای خبری رسمی برای «شنیدن» به جای «سخنگفتن» یا دیدارهای مشورتی بیشتر با جوانان و موسپیدانی که آقای معاون اول و سایر اعضای دولت از توانمندی و دیدگاههای راهبردی آنان مطلع هستند، حتما به بهبود فضای موجود کمک خواهد کرد. مبادا که غفلت و بهانه نخنماشده «مشغلههای اجرائی»، به مخدوششدن «ویترین دولت» و پاشیدن غبار بر کارکردهای مثبت آن برای زندگی بهتر ایرانیان منتج شود.
1- قرارگرفتن دولت حسن روحانی در موضعی نابرابر در قبال تهاجمات را تا حدی میتوان درست دانست. چنین فضایی بهطورقطع، مولود ناخرسندی برخی جریانات از پدیدهای است که به انتخابات خرداد 92 -که در آستانه دوسالگی آن قرار داریم- منجر شد. اصل این پدیده، اهمیتی بهمراتب بیش از نتیجه انتخابات ریاستجمهوری یازدهم دارد؛ اینکه با وجود فراهمنبودن فضا برای دفاع از اتهامات ریزودرشتی که به منتقدان عملکرد هشتساله اصولگرایان در دولت محمود احمدینژاد نسبت داده شد، برخلاف همه آنچه در قبال رخدادهای آن مقطع تبلیغ و ترویج شد، باز هم اکثریت قریببهاتفاق جامعه در جریان «واقعیت»ها قرار داشت و جریان اطلاعات، راه خود را باز کرد. اگر جریانی خاص گمان میکرد تکههای پازل سیاسی را بهگونهای چیده که امکان حضور منتقدان و چهرههای شاخص آنان فراهم نشود، اصلاحطلبان با برنامه، قدم به عرصه گذاشتند. همراهانی هم بودند و هستند که همچنان، شیوه بهکارگرفتهشده در آن مقطع را مناسب ندانستهاند. البته بیش و پیش از حمایت تأثیرگذار بزرگان اصلاحات از کاندیدایی که دارای توانمندی، شخصیت، کاریزما و... بود، درک همان «واقعیت» از جانب مردم بود که آنان را مجاب کرد با وجود ناخرسندی از شرایط سیاسی کشور در هشت سال دولت احمدینژاد، بهویژه چهار سال دوم آن، به عرصه بیایند.
این باور وجود داشت که اگر دولت بعد هم با همان «فرمان» دولت احمدینژاد حرکت کند، مشخص نیست چه سرنوشتی در انتظار است. درست به همین دلیل است که اکنون همان جریان حامی دولت گذشته در پستهای طنزی که به وسیله عقبه گسترده رسانهای خود در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی- ارتباطی تحت موبایل پخش میکنند، روی این نقطهضعف دست گذاشتهاند که چرا همهچیز به گردن دولت قبل انداخته میشود؟! این در حالی است که رئیسجمهور و برخی چهرههای ارشد دولت تأکید دارند برای جلوگیری از انتقال هرگونه نگرانی به مردم، حتی 10درصد از مسائل گذشته نیز بیان نشده و استراتژی حسن روحانی هم «افشاگری» نیست. بااینحال بسیاری از نخبگان، فعالان مطبوعاتی، سیاسی، مسئولان سابق کشور و... در دوسالی که از عمر دولت میگذرد، اقدامات مثبت دستگاه اجرائی را برای مردم تبیین کردهاند.
2- هفته گذشته معاون اول رئیسجمهور در سخنانی گلایهآمیز از افرادی سخن گفت که «دولت را تشویق به ورود میکردند و امروز سکوت کردهاند». جهانگیری صراحتا از تنهابودن دولت سخن گفت و از هجمهها به قوهمجریه انتقاد کرد. اینکه منظور وزیر صنایع دولت اصلاحات از این افراد، چهکسانی بوده است مشخص نیست اما در اینجا باید حتما به نوعی تقسیمبندی دست زد. ممکن است افرادی توانمند یا حتی غیرتوانمند، تمنایی از دولت روحانی داشته یا تصویر رسیدن از نقطه «الف» به نقطه «ب» در این دولت را در ذهن پرورانده باشند؛ اما این اتفاق رخ نداده باشد. به همین دلیل امروز یا مهر سکوت بر لب نهاده یا منتقد برخی سیاستها شده باشند؛ انتقاد نه از «حب» که از سر«بغض». حتما از این دست افراد در هر جریان و اردوگاه سیاسیای یافت میشوند. اما تعداد اینها در جریان اصلاحطلب، بسیارناچیز است. اساسا منتقدان دولت احمدینژاد و مشی اصولگرایان که آنها را «تحولخواه» میخوانم، بدون کمترین چشمداشتی و صرفا بر پایه صیانت از منافع ملی، هر نوع رویکرد توسعهگرا، علممحور که در آن تخصص و تعهد رعایت شده باشد را موردحمایت قرار میدهند. در این سالها با وجود برخی نامهربانیها
رویکرد بسیاری از شخصیتها و رسانههای مستقل بر پرهیز از هر نوع سهمخواهی قرار گرفته است.
3- مشی اصلاحطلبی، «حمایت انتقادی» از هر شخص و دولت نزدیک به تفکر آنهاست. اصلاحطلبان حتما نمیخواهند به سرنوشت اصولگرایانی دچار شوند که ابتدا در سال 84 برای ثبت «حق کشف» احمدینژاد به نام خود، گوی سبقت را از یکدیگر ربوده بودند و باب نقد و نظارت بر دستگاه اجرائی را به کل و به جزء «تخته» کردند و وقتی هیچ دفاعی از آنچه کاشته بودند نداشتند، در انتخابات سال 92 به عنوان اپوزیسیون دولت خودشان ظاهر شدند و تنور انتقادات را تا آنجا داغ کردند که تحمل ایستادن در برابر آن نباشد و مردم هم آن را «انتخاباتی» توصیف کنند. اگر اشکالی وجود داشته باشد، حتما بیان خواهد شد و معاون اول دولت یازدهم به عنوان یک چهره سیاسی متشخص اصلاحطلب، حتما خودش اولین منتقد خطاها بوده و «پست سازمانی» مانع بیان آن نخواهد شد.
4- رئیسجمهور سال گذشته در دانشگاه شهید بهشتی از اساتید دانشگاه، نخبگان و فعالان سیاسی و صنفی خواست برای نشاندادن کاستیهای مواضع افراد کماطلاع، فعال شوند. امروز که از «سکوت» انتقاد میشود و سخن از «تنهاماندن» دولت یازدهم است، حتما باید پرسید ارکان دستگاه اجرائی از تهران تا دورافتادهترین نقاط کشور، چقدر در این مسیر مورد درخواست حسن روحانی حرکت کردهاند؟ با وجود همه محدودیتهای قابلدرک، چقدر تریبونهای عمومی در اختیار دولت، به اساتید دانشگاه و فعالان سیاسی تحولخواه تعلق گرفته است؟ حتی اگر نهادهایی خارج از دولت این امکان را فراهم نمیکنند، راه رایزنی که برای دستگاهی به وسعت قوه مجریه بسته نیست. حتما مصالح ملی، اهمیت مقطع سیاسی فعلی و حساسیتهایی که برخی از سر منافع و برخی از سر سوءتفاهم ایجاد شده است، موردتوجه تحولخواهان قرار دارد؛ پس میتوان برای تریبوندادن به آنان کمی هزینه کرد. تصمیماتی که با معیشت مردم ارتباط مستقیم برقرار میکند، بهترین محمل برای فضاسازی و تسویهحساب با دولت و سوارشدن بر موج احساسی است که در اثر ضعف در اطلاعرسانی به جامعه ایجاد میشود. چاره این نوع مسائل را «قبل از وقوع» باید
کرد. ضعف آشکار اطلاعرسانی دولت، رخوت در روابطعمومیها بهویژه مسئولان روابطعمومی وزارتخانهها، همه و همه به مهجوری دولت کمک خواهد کرد. اسحاق جهانگیری برای بسیاری از ما که دارای علاقهمندیهای سیاسی و تجربه در این حوزه هستیم، به عنوان چهرهای شناخته میشود که بهدرستی این نقاط ضعف را تجزیه و تحلیل میکند. بااینحال این نگرانی وجود دارد که ختمشدن موضعگیریها به سخنرانی و اظهارنظرهای یکسویه، «القای دانایی» کند. برگزاری نشستهای خبری رسمی برای «شنیدن» به جای «سخنگفتن» یا دیدارهای مشورتی بیشتر با جوانان و موسپیدانی که آقای معاون اول و سایر اعضای دولت از توانمندی و دیدگاههای راهبردی آنان مطلع هستند، حتما به بهبود فضای موجود کمک خواهد کرد. مبادا که غفلت و بهانه نخنماشده «مشغلههای اجرائی»، به مخدوششدن «ویترین دولت» و پاشیدن غبار بر کارکردهای مثبت آن برای زندگی بهتر ایرانیان منتج شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.