|

ماجراجویی آمریکا در خاورمیانه

جفری گُلدبرگ*

اخیرا زمان زیادی را با گروهی از ژنرال‌های سابق اسرائیلی و سیاست‌گذاران آمریکایی گذرانده‌ام و در میان بحث‌های مختلف با آنان، درباره پاسخ مناسب آمریکا به برنامه هسته‌ای ایران صحبت کرده‌ام. این ژنرال‌ها (که اکثرا به این مسئله بدبین هستند)، بر این باورند که رفتار هملت‌وار پرزیدنت «باراک اوباما» در مسئله سوریه، این باور را به‌وجود آورده است که او هیچ‌گاه خواهان استفاده از گزینه حمله نظامی به تسلیحات هسته‌ای ایران نیست.
از نظر این مردهای نظامی سابق، حرف‌های سابق و امروز اوباما مبنی بر روی میزبودن تمامی گزینه‌ها، توخالی است. آنان معتقدند اوباما، تنها بلوف می‌زند. این دیدگاه در بین بسیاری از سیاست‌گذاران اسرائیلی نیز وجود دارد و همچنین بسیاری از سران عرب نیز بر این باورند؛ که برخی از آنان حتی نگاه بدتری به این مسئله دارند و می‌گویند اوباما با گسترش تسلط منطقه‌ای ایران، در حال محدودکردن متحدان خود در خاورمیانه است. البته باید گفت بسیاری از تحلیلگران تندرو، مشاوران سیاست خارجی و دایره دفاعی واشنگتن نیز چنین فرضیه‌ای را مطرح می‌کنند.
اما من پیش از این، درباره اشتباه‌بودن این فرضیه مطالبی را نوشته بودم. چرا اشتباه؟ به این دلیل که برای انجام چنین کاری شما باید چیزی را باور کنید که درست نیست؛ اوباما می‌گوید بحران سوریه چالشی برابر با برنامه هسته‌ای ایران است، اما او آشکارا چنین باوری را ندارد. تنها دو مسئله در خاورمیانه از نظر اوباما برای امنیت ملی آمریکا پراهمیت است؛ توقف و کنترل داعش و رسیدن به توافق با ایران. او بارها به‌وضوح نشان داده است بحران سوریه و حتی استفاده از سلاح‌های شیمیایی، برای او در این سطح جای نمی‌گیرند.
اوباما نتوانست به هدف تعیین‌شده خود در سوریه برسد، حتی نتوانست همتای سوری خود را متقاعد کند که خط قرمزش علیه تسلیحات شیمیایی جدی است، نتوانست پاسخی به عبور از خط قرمز بدهد، به جز اقلیتی کوچک در مجلس نمایندگان، نتوانست هیچ حمایتی را جلب کند و نتوانست موضوع تسلیحات شیمیایی سوریه را حل کند و فقط آن را طولانی‌تر کرد.
اما بگذارید مسئله دیگری را مطرح کنم که دیگر تحلیل‌گران به آن نپرداخته‌اند. تمایل‌نداشتن اوباما به درگیری نظامی در خاورمیانه، ممکن است او را به‌سمتی ببرد که درنهایت نتواند با ایران به‌توافق نهایی برسد. این‌طور هم می‌شود به این مسئله نگاه کرد: اگر اوباما به‌دلایلی در خاورمیانه موفق نشود، به‌شدت تحت فشار داخلی و خارجی تندروها قرار می‌گیرد که به کشور دیگری حمله کند. این در حالی است که «جورج بوش» سلف او، این باور را در میان آمریکایی‌ها به‌وجود آورده است که رئیس‌جمهوری آمریکا نباید در باتلاق خاورمیانه‌ گیر کند. اما به باور من چنین تصوری در میان آمریکایی‌ها وجود ندارد، چراکه تجاوز به عراق تمامی آنان را نسبت به ماجراجویی در خاورمیانه حساس کرده است. این حساسیت بدین معناست که رئیس‌جمهوری آمریکا، حال هر که می‌خواهد باشد، برای دخالت نظامی در ایران یا هر کشور دیگری، با شرایط آسانی مواجه نیست. من بر این باورم که اوباما خواهان دستیابی تهران به تجهیزات هسته‌ای نیست، حتی اگر مجبور شود برای جلوگیری از این اتفاق، داستان دیگری را خلق کند. او اگر اکنون بتواند مانع گسترش تندروی‌ها در دیگر مناطق خاورمیانه شود، شانس بزرگی برای فرار از این سرنوشت دارد.

*ستون‌نویس بلومبرگ

اخیرا زمان زیادی را با گروهی از ژنرال‌های سابق اسرائیلی و سیاست‌گذاران آمریکایی گذرانده‌ام و در میان بحث‌های مختلف با آنان، درباره پاسخ مناسب آمریکا به برنامه هسته‌ای ایران صحبت کرده‌ام. این ژنرال‌ها (که اکثرا به این مسئله بدبین هستند)، بر این باورند که رفتار هملت‌وار پرزیدنت «باراک اوباما» در مسئله سوریه، این باور را به‌وجود آورده است که او هیچ‌گاه خواهان استفاده از گزینه حمله نظامی به تسلیحات هسته‌ای ایران نیست.
از نظر این مردهای نظامی سابق، حرف‌های سابق و امروز اوباما مبنی بر روی میزبودن تمامی گزینه‌ها، توخالی است. آنان معتقدند اوباما، تنها بلوف می‌زند. این دیدگاه در بین بسیاری از سیاست‌گذاران اسرائیلی نیز وجود دارد و همچنین بسیاری از سران عرب نیز بر این باورند؛ که برخی از آنان حتی نگاه بدتری به این مسئله دارند و می‌گویند اوباما با گسترش تسلط منطقه‌ای ایران، در حال محدودکردن متحدان خود در خاورمیانه است. البته باید گفت بسیاری از تحلیلگران تندرو، مشاوران سیاست خارجی و دایره دفاعی واشنگتن نیز چنین فرضیه‌ای را مطرح می‌کنند.
اما من پیش از این، درباره اشتباه‌بودن این فرضیه مطالبی را نوشته بودم. چرا اشتباه؟ به این دلیل که برای انجام چنین کاری شما باید چیزی را باور کنید که درست نیست؛ اوباما می‌گوید بحران سوریه چالشی برابر با برنامه هسته‌ای ایران است، اما او آشکارا چنین باوری را ندارد. تنها دو مسئله در خاورمیانه از نظر اوباما برای امنیت ملی آمریکا پراهمیت است؛ توقف و کنترل داعش و رسیدن به توافق با ایران. او بارها به‌وضوح نشان داده است بحران سوریه و حتی استفاده از سلاح‌های شیمیایی، برای او در این سطح جای نمی‌گیرند.
اوباما نتوانست به هدف تعیین‌شده خود در سوریه برسد، حتی نتوانست همتای سوری خود را متقاعد کند که خط قرمزش علیه تسلیحات شیمیایی جدی است، نتوانست پاسخی به عبور از خط قرمز بدهد، به جز اقلیتی کوچک در مجلس نمایندگان، نتوانست هیچ حمایتی را جلب کند و نتوانست موضوع تسلیحات شیمیایی سوریه را حل کند و فقط آن را طولانی‌تر کرد.
اما بگذارید مسئله دیگری را مطرح کنم که دیگر تحلیل‌گران به آن نپرداخته‌اند. تمایل‌نداشتن اوباما به درگیری نظامی در خاورمیانه، ممکن است او را به‌سمتی ببرد که درنهایت نتواند با ایران به‌توافق نهایی برسد. این‌طور هم می‌شود به این مسئله نگاه کرد: اگر اوباما به‌دلایلی در خاورمیانه موفق نشود، به‌شدت تحت فشار داخلی و خارجی تندروها قرار می‌گیرد که به کشور دیگری حمله کند. این در حالی است که «جورج بوش» سلف او، این باور را در میان آمریکایی‌ها به‌وجود آورده است که رئیس‌جمهوری آمریکا نباید در باتلاق خاورمیانه‌ گیر کند. اما به باور من چنین تصوری در میان آمریکایی‌ها وجود ندارد، چراکه تجاوز به عراق تمامی آنان را نسبت به ماجراجویی در خاورمیانه حساس کرده است. این حساسیت بدین معناست که رئیس‌جمهوری آمریکا، حال هر که می‌خواهد باشد، برای دخالت نظامی در ایران یا هر کشور دیگری، با شرایط آسانی مواجه نیست. من بر این باورم که اوباما خواهان دستیابی تهران به تجهیزات هسته‌ای نیست، حتی اگر مجبور شود برای جلوگیری از این اتفاق، داستان دیگری را خلق کند. او اگر اکنون بتواند مانع گسترش تندروی‌ها در دیگر مناطق خاورمیانه شود، شانس بزرگی برای فرار از این سرنوشت دارد.

*ستون‌نویس بلومبرگ

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.