|

تظاهرات علیه دیکتاتور

دایان دوکریه . ترجمه: محمدعلی عسگری

تظاهرات علیه دیکتاتور


اما ایلانا، فردی بود که عقده فداکاری نسبت به همسرش نزد او حد و مرزی نداشت. دکتر «شکتر» از دهه 70 پزشک مخصوص او بود. یک روز هنگام خروج از کاخ ریاست‌جمهوری، ایلانا به‌صورت مخفی تردید‌هایش را نسبت به سلامت عقلی نیکلا با او در میان گذاشت و گفت: «باید سلامتی ذهنی‌اش معاینه شود». روز بعد، دکتر شکتر را دیدند که خودکشی کرده است. دکتر از پنجره دفترش در بیمارستان بخارست خود را پرت کرده بود. ایلانا همواره در معرض احترام قرار داشت. او مادر، همسر و قهرمان بود. قدیسه ایلانا به تجسمی از انسان جدیدی تبدیل شده بود که ایدئولوژی‌های تمامیت‌خواه برایش کرکری می‌خوانند. بااین‌حال به خودش اطمینانی نداشت. هردم یک نگرانی بر او غلبه پیدا می‌کرد. هراسی که او آن را به محیط اطرافش نسبت می‌داد و ریشه‌هایش کاملا از نظر او پنهان بود؛ ترسی که پاییز سال ۱۹۸۹ خود را آشکار کرد.
نظام کمونیستی رومانی در آن زمان تنها جزیره باثبات به شمار می‌رفت. جریان‌های پروستاریکا و گلاسنوست که از شهر «دانزیک» لهستان شروع شده بود، داشت اردوگاه شرق را فرو می‌پاشید. نظام‌های اطراف چاوشسکو هم یکی پس از دیگری فرو می‌پاشید. مرزها گشوده می‌شد و آلمان دموکراتیک آخرین لحظات عمرش را سپری می‌کرد. از نهم دسامبر برخوردهایی در جریان تظاهرات «تیمیشوارا» نزدیک مرزهای مجارستان به وقوع پیوست. اوضاع به‌شدت متشنج شد و به‌دنبال آن بود که عملیات سرکوب‌گرانه نامتوازنی انجام شد. خبر این رخداد به وسیله کشورهای کمونیستی سابق که دیگر آزاد شده بودند، منتشر شد. خبرگزاری‌های یوگسلاوی، مجارستان و آلمان تصاویری را از قربانیان به دست آوردند که روی زمین افتاده بودند. پس کل جهان از این موضوع باخبر شد. صحبت از هزاران کشته شد و محکومیت‌ها به اوج خود رسید. نابغه کوه‌های «کاربات» مجبور شد مسئله را جدی بگیرد. او در سخنانش، خرابکاران ناشناس و دست‌هایی که فتنه را برمی‌انگیختند، محکوم می‌کرد. اما بهتر دید که کشورش را ترک و به تهران سفر و موضوع امضای یک توافق‌نامه تجاری مهم با جمهوری اسلامی ایران را بهانه کند. وقتی بازگشت، دو روز بعد یعنی در 21 دسامبر، هنوز تشنج‌ها نخوابیده بود. اعتراضات به پایتخت رسید و هرگونه تلاش نیروهای پلیس برای مهار معترضان مانند بهانه‌ای جدید بود. ملت احساس می‌کرد که دیکتاتور مردد شده است؛ بنابراین او تصمیم گرفت از این نقطه ضعف سوءاستفاده کند. در همان روز، زوج چاوشسکوها در میدان بزرگ کمیته مرکزی روی سکو رفتند تا سخنانی را خطاب به مردم ایراد کنند. تصور بر این بود که ملت آرام می‌شود. پیش از آنها، سخنرانانی با شتاب خود را به تریبون رساندند تا هریک مردم را قانع کنند که همه کارها بروفق مراد است. اما تظاهرات‌کنندگان همچنان گروه گروه به آن میدان مرکزی بخارست آمده و تجمع کردند. در نهایت، چاوشسکو ساعت دوازده‌ونیم بود که صحبت کرد تا به حرف‌های همه پایان دهد. از همان ابتدای سخن، هرج‌ومرج شدت گرفت. مردم درحالی که می‌دویدند فریاد می‌زدند. برای نخستین‌بار مردم نمی‌خواستند با تواضع، شنونده حرف‌های رهبری باشند. چاوشسکو عادت نداشت کسی حرفش را قطع کند. بنابراین از سخن بازماند و در برابر این صحنه غیرقابل انتظار هاج و واج ماند. چشمانش را ریز کرد تا وانمود کند که نمی‌فهمد در برابرش چه می‌گذرد. همسرش نیز از همان ابتدا سرگردان بود. عکس همیشه که چهره پرشور او را می‌دید که هم‌زمان با سخنان نیکلا بلند دست می‌زند، نگران در پشت سکو ایستاده بود. وقتی تظاهرات‌کنندگان سخنان شوهرش را قطع کردند، آرامش خود را از دست داد و وقتی هرکسی سعی می‌کرد خودش را به سکو برساند وحشت کرد. صداهای مواد منفجره از سکو شنیده می‌شد. آشوبگران مواد منفجره را پرتاب می‌کردند. آنها می‌خواستند با هر وسیله‌ای که در اختیار دارند اوضاع را به هم بریزند. شهروندان رومانی که هنوز تصاویر مربوط به تیمیشوارا از ذهن‌شان پاک نشده بود دچار وحشت شدند. در آنجا هم صدای تفنگ‌های خودکار شبیه آنچه در آن شهر گذشته بود، شنیده می‌شد. چاوشسکو درحالی که جلوی میکرفون ایستاده بود، نمی‌دانست چه کند. یکی از مشاورانش در گوش او زمزمه کرد که نیروهای امنیتی برای دخالت آمادگی دارند. چاوشسکو اما هیچ واکنشی نشان نداد. ایلانا همین مطلب را تکرار کرد اما وحشت، صدایش را خفه کرده بود. در آخر نیکلا به سوی او برگشت تا جوابش را بدهد. از او خواست که منظورش را تکرار کند. ایلانا نیز به این فکر می‌کرد که «نیروهای امنیتی آماده‌اند دخالت کنند». اما دریافت که این مساله خیلی مفید نیست. بنابراین حرفش را قطع کرده و گفت: «نه. برای چه!» این جماعت را نمی‌توان مهار کرد.

ادامه دارد...

تظاهرات علیه دیکتاتور


اما ایلانا، فردی بود که عقده فداکاری نسبت به همسرش نزد او حد و مرزی نداشت. دکتر «شکتر» از دهه 70 پزشک مخصوص او بود. یک روز هنگام خروج از کاخ ریاست‌جمهوری، ایلانا به‌صورت مخفی تردید‌هایش را نسبت به سلامت عقلی نیکلا با او در میان گذاشت و گفت: «باید سلامتی ذهنی‌اش معاینه شود». روز بعد، دکتر شکتر را دیدند که خودکشی کرده است. دکتر از پنجره دفترش در بیمارستان بخارست خود را پرت کرده بود. ایلانا همواره در معرض احترام قرار داشت. او مادر، همسر و قهرمان بود. قدیسه ایلانا به تجسمی از انسان جدیدی تبدیل شده بود که ایدئولوژی‌های تمامیت‌خواه برایش کرکری می‌خوانند. بااین‌حال به خودش اطمینانی نداشت. هردم یک نگرانی بر او غلبه پیدا می‌کرد. هراسی که او آن را به محیط اطرافش نسبت می‌داد و ریشه‌هایش کاملا از نظر او پنهان بود؛ ترسی که پاییز سال ۱۹۸۹ خود را آشکار کرد.
نظام کمونیستی رومانی در آن زمان تنها جزیره باثبات به شمار می‌رفت. جریان‌های پروستاریکا و گلاسنوست که از شهر «دانزیک» لهستان شروع شده بود، داشت اردوگاه شرق را فرو می‌پاشید. نظام‌های اطراف چاوشسکو هم یکی پس از دیگری فرو می‌پاشید. مرزها گشوده می‌شد و آلمان دموکراتیک آخرین لحظات عمرش را سپری می‌کرد. از نهم دسامبر برخوردهایی در جریان تظاهرات «تیمیشوارا» نزدیک مرزهای مجارستان به وقوع پیوست. اوضاع به‌شدت متشنج شد و به‌دنبال آن بود که عملیات سرکوب‌گرانه نامتوازنی انجام شد. خبر این رخداد به وسیله کشورهای کمونیستی سابق که دیگر آزاد شده بودند، منتشر شد. خبرگزاری‌های یوگسلاوی، مجارستان و آلمان تصاویری را از قربانیان به دست آوردند که روی زمین افتاده بودند. پس کل جهان از این موضوع باخبر شد. صحبت از هزاران کشته شد و محکومیت‌ها به اوج خود رسید. نابغه کوه‌های «کاربات» مجبور شد مسئله را جدی بگیرد. او در سخنانش، خرابکاران ناشناس و دست‌هایی که فتنه را برمی‌انگیختند، محکوم می‌کرد. اما بهتر دید که کشورش را ترک و به تهران سفر و موضوع امضای یک توافق‌نامه تجاری مهم با جمهوری اسلامی ایران را بهانه کند. وقتی بازگشت، دو روز بعد یعنی در 21 دسامبر، هنوز تشنج‌ها نخوابیده بود. اعتراضات به پایتخت رسید و هرگونه تلاش نیروهای پلیس برای مهار معترضان مانند بهانه‌ای جدید بود. ملت احساس می‌کرد که دیکتاتور مردد شده است؛ بنابراین او تصمیم گرفت از این نقطه ضعف سوءاستفاده کند. در همان روز، زوج چاوشسکوها در میدان بزرگ کمیته مرکزی روی سکو رفتند تا سخنانی را خطاب به مردم ایراد کنند. تصور بر این بود که ملت آرام می‌شود. پیش از آنها، سخنرانانی با شتاب خود را به تریبون رساندند تا هریک مردم را قانع کنند که همه کارها بروفق مراد است. اما تظاهرات‌کنندگان همچنان گروه گروه به آن میدان مرکزی بخارست آمده و تجمع کردند. در نهایت، چاوشسکو ساعت دوازده‌ونیم بود که صحبت کرد تا به حرف‌های همه پایان دهد. از همان ابتدای سخن، هرج‌ومرج شدت گرفت. مردم درحالی که می‌دویدند فریاد می‌زدند. برای نخستین‌بار مردم نمی‌خواستند با تواضع، شنونده حرف‌های رهبری باشند. چاوشسکو عادت نداشت کسی حرفش را قطع کند. بنابراین از سخن بازماند و در برابر این صحنه غیرقابل انتظار هاج و واج ماند. چشمانش را ریز کرد تا وانمود کند که نمی‌فهمد در برابرش چه می‌گذرد. همسرش نیز از همان ابتدا سرگردان بود. عکس همیشه که چهره پرشور او را می‌دید که هم‌زمان با سخنان نیکلا بلند دست می‌زند، نگران در پشت سکو ایستاده بود. وقتی تظاهرات‌کنندگان سخنان شوهرش را قطع کردند، آرامش خود را از دست داد و وقتی هرکسی سعی می‌کرد خودش را به سکو برساند وحشت کرد. صداهای مواد منفجره از سکو شنیده می‌شد. آشوبگران مواد منفجره را پرتاب می‌کردند. آنها می‌خواستند با هر وسیله‌ای که در اختیار دارند اوضاع را به هم بریزند. شهروندان رومانی که هنوز تصاویر مربوط به تیمیشوارا از ذهن‌شان پاک نشده بود دچار وحشت شدند. در آنجا هم صدای تفنگ‌های خودکار شبیه آنچه در آن شهر گذشته بود، شنیده می‌شد. چاوشسکو درحالی که جلوی میکرفون ایستاده بود، نمی‌دانست چه کند. یکی از مشاورانش در گوش او زمزمه کرد که نیروهای امنیتی برای دخالت آمادگی دارند. چاوشسکو اما هیچ واکنشی نشان نداد. ایلانا همین مطلب را تکرار کرد اما وحشت، صدایش را خفه کرده بود. در آخر نیکلا به سوی او برگشت تا جوابش را بدهد. از او خواست که منظورش را تکرار کند. ایلانا نیز به این فکر می‌کرد که «نیروهای امنیتی آماده‌اند دخالت کنند». اما دریافت که این مساله خیلی مفید نیست. بنابراین حرفش را قطع کرده و گفت: «نه. برای چه!» این جماعت را نمی‌توان مهار کرد.

ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.