|

گفت‌وگو جایگزین خشونت

جواد اطاعت

زمانی که مسئولیت مرکز مطالعات و تحقیقات وزارت کشور را برعهده داشتم، دو همایش علمی در مورد احزاب برگزار کردیم که ماحصل آن چهار جلد کتاب شد. سه جلد آن را انتشارات همشهری منتشر کرد تحت عنوان تحزب؛ مبانی نظری و آموزه‌ها و تحزب در اسلام و تحزب در ایران. همایش دوم هم یک جلد کتاب از آن منتشر شد که تحت عنوان مشارکت سیاسی؛ احزاب و انتخابات بود. این کتاب‌ها؛ کتاب‌های مرجع درباره احزاب هستند. در همان زمان دبیر کمیسیون احزاب و تشکل‌های سیاسی هم بودم. این کمیسیون مرکب از دو نماینده از طرف قوه‌مقننه و دو نماینده از طرف رئیس قوه‌قضائیه و یک نماینده از طرف قوه‌مجریه است. در این دوره صدور پروانه فعالیت احزاب به سهولت انجام می‌گرفت. به‌گونه‌ای که تمام احزابی که سال‌ها پشت در خانه احزاب مانده بودند، دارای شناسنامه فعالیت سیاسی شدند. در اسفند سال 1378، فضای سیاسی کشور به خشونت گراییده بود. فکر کردیم که اگر رهبران حزبی را دورهم جمع کنیم و خواهان گفت‌وگوی مستقیم آنها با یکدیگر شویم، شاید به تلطیف فضای سیاسی کمک کند. این کار انجام شد. ما تنها فضای گفت‌وگو را فراهم کردیم، ابتدا رقبای سیاسی مواضع تندی علیه یکدیگر گرفتند؛ اما زمانی که از نظر روانی تخلیه شدند، فضا کمی تلطیف شد. در اینجا بود که اعلام کردیم چرا وزارت کشور از شما دعوت کند؟ احزاب می‌توانند با تأسیس خانه احزاب هرازگاهی دورهم گرد آیند و با گفت‌وگو، سوءتفاهم‌های احتمالی را مرتفع کنند. در اینجا با موافقت رهبران حزبی موضوع تأسیس خانه احزاب در دستور کار قرار گرفت. پیش‌نویس اساسنامه‌ای توسط مسئول دبیرخانه احزاب تهیه شد و اینجانب با نمایندگانی از احزاب اصلاح‌طلب و اصولگرا این اساسنامه را اصلاح کردم و سپس از کمیسیون احزاب به امضای وزیر کشور وقت پروانه فعالیت خانه احزاب صادر شد و براساس اساسنامه انتخابات شورای مرکزی را برگزار و این نهاد مدنی شکل گرفت و تأسیس شد. انتخابات خانه احزاب برای اولین‌بار در شب در وزارت کشور انجام می‌شد. اینجانب با کمک همکارانم مسئولیت برگزاری این انتخابات را برعهده داشتیم. از همه احزاب دارای پروانه دعوت به عمل آمده بود و همه احزاب نماینده فرستاده بودند. احزاب اصلاح‌طلب که آن‌روزها به دوم‌خردادی شهرت داشتند از نظر تعداد بیشتر بودند، بنابراین برخی از احزاب رقیب، نگران بودند که در این رقابت رأی لازم را کسب نکنند. به‌همین‌دلیل یکی از این افراد که چهره شناخته‌شده‌ای است، تلاش می‌کرد بازی را به‌هم بزند. مرتبا اعتراض می‌کرد. ما بنا داشتیم برای شکل‌گیری این نهاد مدنی همه احزاب شناخته‌شده و مطرح از دو جریان اصلی کشور در شورای مرکزی خانه احزاب نمایندگانی داشته باشند؛ بنابراین به همفکران توصیه کرده بودیم به احزاب رقیب خود هم رأی دهند. اینجا بود که توسط یکی از دوستان برای آن فرد پیام دادم که شما نگران انتخاب‌شدن نباشید. دوستان دوم‌خردادی به شما رأی خواهند داد و شما حتما از جمله منتخبان در شورای مرکزی خواهید بود. با انتقال این پیام، ایشان آرام و قرار گرفت و البته به شورای مرکزی هم راه یافت.

زمانی که مسئولیت مرکز مطالعات و تحقیقات وزارت کشور را برعهده داشتم، دو همایش علمی در مورد احزاب برگزار کردیم که ماحصل آن چهار جلد کتاب شد. سه جلد آن را انتشارات همشهری منتشر کرد تحت عنوان تحزب؛ مبانی نظری و آموزه‌ها و تحزب در اسلام و تحزب در ایران. همایش دوم هم یک جلد کتاب از آن منتشر شد که تحت عنوان مشارکت سیاسی؛ احزاب و انتخابات بود. این کتاب‌ها؛ کتاب‌های مرجع درباره احزاب هستند. در همان زمان دبیر کمیسیون احزاب و تشکل‌های سیاسی هم بودم. این کمیسیون مرکب از دو نماینده از طرف قوه‌مقننه و دو نماینده از طرف رئیس قوه‌قضائیه و یک نماینده از طرف قوه‌مجریه است. در این دوره صدور پروانه فعالیت احزاب به سهولت انجام می‌گرفت. به‌گونه‌ای که تمام احزابی که سال‌ها پشت در خانه احزاب مانده بودند، دارای شناسنامه فعالیت سیاسی شدند. در اسفند سال 1378، فضای سیاسی کشور به خشونت گراییده بود. فکر کردیم که اگر رهبران حزبی را دورهم جمع کنیم و خواهان گفت‌وگوی مستقیم آنها با یکدیگر شویم، شاید به تلطیف فضای سیاسی کمک کند. این کار انجام شد. ما تنها فضای گفت‌وگو را فراهم کردیم، ابتدا رقبای سیاسی مواضع تندی علیه یکدیگر گرفتند؛ اما زمانی که از نظر روانی تخلیه شدند، فضا کمی تلطیف شد. در اینجا بود که اعلام کردیم چرا وزارت کشور از شما دعوت کند؟ احزاب می‌توانند با تأسیس خانه احزاب هرازگاهی دورهم گرد آیند و با گفت‌وگو، سوءتفاهم‌های احتمالی را مرتفع کنند. در اینجا با موافقت رهبران حزبی موضوع تأسیس خانه احزاب در دستور کار قرار گرفت. پیش‌نویس اساسنامه‌ای توسط مسئول دبیرخانه احزاب تهیه شد و اینجانب با نمایندگانی از احزاب اصلاح‌طلب و اصولگرا این اساسنامه را اصلاح کردم و سپس از کمیسیون احزاب به امضای وزیر کشور وقت پروانه فعالیت خانه احزاب صادر شد و براساس اساسنامه انتخابات شورای مرکزی را برگزار و این نهاد مدنی شکل گرفت و تأسیس شد. انتخابات خانه احزاب برای اولین‌بار در شب در وزارت کشور انجام می‌شد. اینجانب با کمک همکارانم مسئولیت برگزاری این انتخابات را برعهده داشتیم. از همه احزاب دارای پروانه دعوت به عمل آمده بود و همه احزاب نماینده فرستاده بودند. احزاب اصلاح‌طلب که آن‌روزها به دوم‌خردادی شهرت داشتند از نظر تعداد بیشتر بودند، بنابراین برخی از احزاب رقیب، نگران بودند که در این رقابت رأی لازم را کسب نکنند. به‌همین‌دلیل یکی از این افراد که چهره شناخته‌شده‌ای است، تلاش می‌کرد بازی را به‌هم بزند. مرتبا اعتراض می‌کرد. ما بنا داشتیم برای شکل‌گیری این نهاد مدنی همه احزاب شناخته‌شده و مطرح از دو جریان اصلی کشور در شورای مرکزی خانه احزاب نمایندگانی داشته باشند؛ بنابراین به همفکران توصیه کرده بودیم به احزاب رقیب خود هم رأی دهند. اینجا بود که توسط یکی از دوستان برای آن فرد پیام دادم که شما نگران انتخاب‌شدن نباشید. دوستان دوم‌خردادی به شما رأی خواهند داد و شما حتما از جمله منتخبان در شورای مرکزی خواهید بود. با انتقال این پیام، ایشان آرام و قرار گرفت و البته به شورای مرکزی هم راه یافت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.