|

وقتی برای زندگی، وقتی برای مرگ

رویا راضی

هاله عزیز!

چهار سال است که پرنده سبکبال وجودت از قفس جسم رنجورت پرواز کرده است و تو زنده‌تر از همیشه در لحظه‌لحظه زندگی‌ام حاضر و جاری هستی! خاطرات نزدیک به 45 سال دوستی‌مان را که مرور می‌کنم همه‌اش سرشار از زندگی و سرخوشی است. سال اول دبیرستان برای اولین‌بار تو را دیدیم؛ وقتی به مدرسه ژاندارک و جمعی که از اول دبستان با یکدیگر همکلاس بودیم، وارد شدی. هنوز تصویر دختری تپل‌مپل با موهای فرفری، چهره‌ای خندان و صمیمی و چشمانی از جنس صداقت که کفش‌های طبی پوتین‌مانند به پا داشت، پس از گذشت این همه سال مانند روز اول در برابر دیدگانم قرار دارد. به‌خاطر مهربانی، صفا، شوخ‌طبعی و بی‌پیرایگی‌ات به‌سرعت جای خود را در دل همگان باز کردی. به اینها اضافه کن زیرکی، باهوشی و شیطنت‌های معصومانه‌ات را که از تو شاگرد ممتازی ساخت؛ شاگرد ممتازی که با کسی رقابت نداشت و دغدغه‌اش شریک‌کردن سایرین در دانسته‌هایش بود. بی‌دریغ به بقیه برای رفع مشکلات درسی‌شان کمک می‌کردی. از همان نوجوانی سر پرشوری داشتی. صفحات اول کتاب‌های درسی را که عکس‌های خانواده پهلوی بود پاره و بقیه را هم بدین‌کار تشویق می‌کردی. «مرگ بر شاه»نوشتن‌هایت روی تخته کلاس در زنگ‌های تفریح یا پایین‌کشیدن قاب عکس شاه از روی دیوار کلاس‌ها، آن‌هم در مدرسه‌ای که شهبانوی مملکت در آن درس خوانده بود، ‌همه و همه موجب شد مدیر چندبار به مادر مهربانت درباره خطر اخراج از مدرسه تحت فشار ساواک هشدار دهد.
هاله‌جان یادت می‌آید آن نقاشی‌های زیبایی را که با گچ‌های رنگی روی تخته‌کلاس می‌کشیدی یا در دفتر همکلاسی‌هایت به یادگار می‌گذاشتی؟ تو فطرتا هنرمند بودی، نه‌تنها خوب نقاشی می‌کشیدی خوب و روان هم می‌نوشتی، خوب تقلید صدای دبیران را درمی‌آوردی، کاردستی درست می‌کردی، دستی هم در موسیقی داشتی. هنوز طنین خوش ‌آهنگ‌هایی که با ساز ملودیکا در جمع‌های دوستانه می‌نواختی، گوشم را نوازش می‌کند. یادت می‌آید دزدکی به کلیسای مدرسه می‌رفتی و با دوردیدن چشم خواهران روحانی پشت پیانوی آنها می‌نشستی و می‌نواختی؟ آشنایی پدرانمان به‌واسطه فعالیت در نهضت ملی‌شدن نفت به دوستی ما رنگ دیگری داد. تو؛ اگرچه تو در سراسر عمر پربرکتت رفتارت به‌گونه‌ای بود که همه تنها خود را صمیمی‌ترین دوست تو پنداشتند. به یاد می‌آورم آن قول و قرارهای دوره نوجوانی را برای خودسازی و تمرین اینکه «با نداشتن و نخواستن رویین‌تن شویم»؛ قراری که تو چه خوب بدان عمل کردی. آنچه بیش از همه تو را می‌آزرد غم و درد دیگران بود. در یکی از انشاهای دوره دبیرستان درباره تعاون و همکاری این ‌گونه نوشتی: «آنچه مهم‌تر از همکاری است همدردی است. باید درد اجتماع را فهمید، ‌احساس مردم را درک کرد... چگونه ما سوار بر اسب و دیگران پیاده، می‌توانیم با یکدیگر همکاری داشته باشیم».
روز هشتم بهمن 89 را فراموش نمی‌کنم، پس از پایان مراسم ختم پدرم، در جمع دوستان مدرسه‌ای خبر دادی فردا یا پس‌فردای آن روز به زندان می‌روی و طوری مشتاقانه از فراهم‌کردن مقدمات این«سفر» صحبت می‌کردی گویی موفق‌ به گرفتن بورسیه برای ادامه تحصیل در یکی از بهترین دانشگاه‌های دنیا شده‌ای؟! گفتی چگونه خانه را آب و جارو و چند وعده غذا درست کرده‌ای تا خانواده‌ات چند روز از این جهات دغدغه نداشته باشند.
هاله‌جان تو به قول‌وقرارهای نوجوانی‌مان عمل کردی و «هنرمندانه‌زیستن را آموختی»، بنا‌بر‌این موفق شدی «هنر خوب‌مردن» را نیز بیاموزی. تو به واقع مصداق ویژگی‌هایی بودی که خدای رحمان در قرآن از «عبادالرحمان» برمی‌شمارد. آنجا که در آیات انتهایی سوریه فرقان می‌فرماید: عبادالرحمان کسانی هستند که راه‌رفتنشان متواضعانه و بی‌تکبر است. چون به صفت رحمانیت خدا که عام است متصل شده‌اند با صبوری و مهر و «مدارا» پاسخ می‌گویند: امیدوارند به انسان. در جبهه باطل و زور حضور ندارند و با آن همکاری نمی‌کنند. با آیات خداوندی مانند کرها و کورکورانه برخورد نمی‌کنند، بلکه می‌اندیشند تا به شناخت برسند و دست آخر اینکه دعایی کنند که آن‌چنان شایستگی پیدا کنند تا امام و الگویی باشند برای تقواپیشگان.

هاله عزیز!

چهار سال است که پرنده سبکبال وجودت از قفس جسم رنجورت پرواز کرده است و تو زنده‌تر از همیشه در لحظه‌لحظه زندگی‌ام حاضر و جاری هستی! خاطرات نزدیک به 45 سال دوستی‌مان را که مرور می‌کنم همه‌اش سرشار از زندگی و سرخوشی است. سال اول دبیرستان برای اولین‌بار تو را دیدیم؛ وقتی به مدرسه ژاندارک و جمعی که از اول دبستان با یکدیگر همکلاس بودیم، وارد شدی. هنوز تصویر دختری تپل‌مپل با موهای فرفری، چهره‌ای خندان و صمیمی و چشمانی از جنس صداقت که کفش‌های طبی پوتین‌مانند به پا داشت، پس از گذشت این همه سال مانند روز اول در برابر دیدگانم قرار دارد. به‌خاطر مهربانی، صفا، شوخ‌طبعی و بی‌پیرایگی‌ات به‌سرعت جای خود را در دل همگان باز کردی. به اینها اضافه کن زیرکی، باهوشی و شیطنت‌های معصومانه‌ات را که از تو شاگرد ممتازی ساخت؛ شاگرد ممتازی که با کسی رقابت نداشت و دغدغه‌اش شریک‌کردن سایرین در دانسته‌هایش بود. بی‌دریغ به بقیه برای رفع مشکلات درسی‌شان کمک می‌کردی. از همان نوجوانی سر پرشوری داشتی. صفحات اول کتاب‌های درسی را که عکس‌های خانواده پهلوی بود پاره و بقیه را هم بدین‌کار تشویق می‌کردی. «مرگ بر شاه»نوشتن‌هایت روی تخته کلاس در زنگ‌های تفریح یا پایین‌کشیدن قاب عکس شاه از روی دیوار کلاس‌ها، آن‌هم در مدرسه‌ای که شهبانوی مملکت در آن درس خوانده بود، ‌همه و همه موجب شد مدیر چندبار به مادر مهربانت درباره خطر اخراج از مدرسه تحت فشار ساواک هشدار دهد.
هاله‌جان یادت می‌آید آن نقاشی‌های زیبایی را که با گچ‌های رنگی روی تخته‌کلاس می‌کشیدی یا در دفتر همکلاسی‌هایت به یادگار می‌گذاشتی؟ تو فطرتا هنرمند بودی، نه‌تنها خوب نقاشی می‌کشیدی خوب و روان هم می‌نوشتی، خوب تقلید صدای دبیران را درمی‌آوردی، کاردستی درست می‌کردی، دستی هم در موسیقی داشتی. هنوز طنین خوش ‌آهنگ‌هایی که با ساز ملودیکا در جمع‌های دوستانه می‌نواختی، گوشم را نوازش می‌کند. یادت می‌آید دزدکی به کلیسای مدرسه می‌رفتی و با دوردیدن چشم خواهران روحانی پشت پیانوی آنها می‌نشستی و می‌نواختی؟ آشنایی پدرانمان به‌واسطه فعالیت در نهضت ملی‌شدن نفت به دوستی ما رنگ دیگری داد. تو؛ اگرچه تو در سراسر عمر پربرکتت رفتارت به‌گونه‌ای بود که همه تنها خود را صمیمی‌ترین دوست تو پنداشتند. به یاد می‌آورم آن قول و قرارهای دوره نوجوانی را برای خودسازی و تمرین اینکه «با نداشتن و نخواستن رویین‌تن شویم»؛ قراری که تو چه خوب بدان عمل کردی. آنچه بیش از همه تو را می‌آزرد غم و درد دیگران بود. در یکی از انشاهای دوره دبیرستان درباره تعاون و همکاری این ‌گونه نوشتی: «آنچه مهم‌تر از همکاری است همدردی است. باید درد اجتماع را فهمید، ‌احساس مردم را درک کرد... چگونه ما سوار بر اسب و دیگران پیاده، می‌توانیم با یکدیگر همکاری داشته باشیم».
روز هشتم بهمن 89 را فراموش نمی‌کنم، پس از پایان مراسم ختم پدرم، در جمع دوستان مدرسه‌ای خبر دادی فردا یا پس‌فردای آن روز به زندان می‌روی و طوری مشتاقانه از فراهم‌کردن مقدمات این«سفر» صحبت می‌کردی گویی موفق‌ به گرفتن بورسیه برای ادامه تحصیل در یکی از بهترین دانشگاه‌های دنیا شده‌ای؟! گفتی چگونه خانه را آب و جارو و چند وعده غذا درست کرده‌ای تا خانواده‌ات چند روز از این جهات دغدغه نداشته باشند.
هاله‌جان تو به قول‌وقرارهای نوجوانی‌مان عمل کردی و «هنرمندانه‌زیستن را آموختی»، بنا‌بر‌این موفق شدی «هنر خوب‌مردن» را نیز بیاموزی. تو به واقع مصداق ویژگی‌هایی بودی که خدای رحمان در قرآن از «عبادالرحمان» برمی‌شمارد. آنجا که در آیات انتهایی سوریه فرقان می‌فرماید: عبادالرحمان کسانی هستند که راه‌رفتنشان متواضعانه و بی‌تکبر است. چون به صفت رحمانیت خدا که عام است متصل شده‌اند با صبوری و مهر و «مدارا» پاسخ می‌گویند: امیدوارند به انسان. در جبهه باطل و زور حضور ندارند و با آن همکاری نمی‌کنند. با آیات خداوندی مانند کرها و کورکورانه برخورد نمی‌کنند، بلکه می‌اندیشند تا به شناخت برسند و دست آخر اینکه دعایی کنند که آن‌چنان شایستگی پیدا کنند تا امام و الگویی باشند برای تقواپیشگان.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.