|

در دنیای تو ساعت چند است؟

عاشقی در 40سالگی!

سیدرضا صائمی

اگر از تماشای فیلم «چیزهایی هست که نمی‌دانی» لذت برده باشید، احتمالا از دیدن فیلم «در دنیای تو ساعت چند است؟» هم لذت خواهید برد. همان تیم با همان تم، قصه عاشقانه دیگری را برای ما روایت می‌کنند که به همان اندازه که تلخ است، آرام‌بخش است و به همان اندازه که زیباست، عمق دارد. البته این تأمل و تعمق را باید در لایه‌های فلسفی- روان‌شناختی اثر جست‌وجو کرد. صفی یزدانیان که قصه «چیزهایی هست که نمی‌دانی» را نگاشته بود، این بار خود پشت دوربین قرار گرفته و قصه‌اش را روایت کرده است. محور قصه درباره عشق است اما نه از جنس عشق‌های پرهیاهو و شلوغ ملودرام‌های متداول که قصه عشق فردی خجول و درون‌گراست که سال‌های سال با وجود دوری معشوق، عاشقانه زیسته و با خیال یار خاطره ساخته است. به قول مادر واقعی و مجازی لیلا حاتمی در فیلم (زهرا خوشکام) آدم در 40سالگی شاعر باشد، عجیب است؛ در 20سالگی که همه شاعرند. شاعرانگی در اینجا تأکیدی بر عاشق‌بودن فرهاد (علی مصفا) است؛ عاشقی آرام و سخت و سربه‌زیر که عشق را با صبوری زندگی کرده است؛ فارغ از پریشان‌احوالی‌های برآمده از افسردگی! شاید این به‌ظاهر موقعیت پارادوکسیکال و متعارضی باشد، اما مگر غیر از این است که عشق خود جمع اضداد است و عاشق در میان شیدایی و افسردگی در نوسان! البته این دوگانگی را می‌توان در لحن و ساختار قصه هم شاهد بود؛ بدین معنی که یک الگوی تلفیقی از فضای سرخوشانه و عاطفی‌ای را می‌بینیم که در بستر یک حسرت طولانی روایت می‌شود. حسرت فرهاد از عشقی که سال‌هاست با خود و پنهانی حمل می‌کند و شاید این حسرت در قلب گلی (لیلا حاتمی) هم باشد که سال‌هاست از این عشق اسطوره‌ای و از این عاشق کمیاب بی‌خبر بوده است. نماد بیرونی و رفتاری این عشق را می‌توان در آگاهی و به یادسپاری خاطرات ریزی دانست که از گلی در ذهن و حافظه فرهاد جا مانده است. «در دنیای تو ساعت چند است؟» قصه آدم‌هایی است که گویی همچنان در تقدیر عاشقانه خویش جا مانده‌اند و نمی‌خواهند تن به عقلانیت این دنیای عقلانی و مدرنی دهند که عشق را به یک عادت بدل می‌کند؛ دنیایی که انگار ساعت آن هنوز به زمان مردان و زنان عاشق صادق تنظیم شده که جز با عشق و احساس، کوک نمی‌شود! مردانی که همیشه در بازی عشق ناکام مانده‌اند، اما فرهاد به برد و باخت فکر نمی‌کند و تنها از این بازی لذت می‌برد. او به پای این عشق، زندگی نکرد شاید زندگی را باخت شاید از نگاه آنچه مردم به آن زندگی می‌گویند، او یک مجنونی بیش نبود، اما او آن‌قدر عاشق و شیفته بود که با کوله‌باری از دشواری‌های تلخ تنهایی، پس از این همه سال وقتی عشقش را به گلی ابراز می‌کند با تمام خستگی تاریخی‌اش وقتی به‌خواب می‌رود، می‌گوید: «می‌ارزید». او عشق را با عشق می‌سنجد و در این سنجش البته بازندگی کمال برندگی است! فیلم از تصاویر زیبا و قاب‌بندی‌های چشم‌نوازی برخوردار است که تناسبی نمادین و نهادین با دنیای درونی فرهاد داشته. بدون شک یکی از نقاط قوت این فیلم بازی خوب و هماهنگ علی مصفا و لیلا حاتمی است که بدیهی است همسربودن آنها نیز در ایفای دو نقش فرهاد و گلی مؤثر بوده است. آنها دوباره بعد از فیلم لیلا در اینجا بار دیگر در یک موقعیت عاشقانه در برابر هم قرار می‌گیرند و گویی این علی همان رضای فیلم لیلاست که بعد از سال‌ها دوباره به معشوق خود بازگشته و زندگی را در او جست‌وجو می‌کند. فیلم فضای آرامی دارد و از هیجان عشق در آن خبری نیست؛ در دنیایی که سال‌هاست به وقت عاشقی تنظیم شده، باید صبور بود. خیلی صبور!

اگر از تماشای فیلم «چیزهایی هست که نمی‌دانی» لذت برده باشید، احتمالا از دیدن فیلم «در دنیای تو ساعت چند است؟» هم لذت خواهید برد. همان تیم با همان تم، قصه عاشقانه دیگری را برای ما روایت می‌کنند که به همان اندازه که تلخ است، آرام‌بخش است و به همان اندازه که زیباست، عمق دارد. البته این تأمل و تعمق را باید در لایه‌های فلسفی- روان‌شناختی اثر جست‌وجو کرد. صفی یزدانیان که قصه «چیزهایی هست که نمی‌دانی» را نگاشته بود، این بار خود پشت دوربین قرار گرفته و قصه‌اش را روایت کرده است. محور قصه درباره عشق است اما نه از جنس عشق‌های پرهیاهو و شلوغ ملودرام‌های متداول که قصه عشق فردی خجول و درون‌گراست که سال‌های سال با وجود دوری معشوق، عاشقانه زیسته و با خیال یار خاطره ساخته است. به قول مادر واقعی و مجازی لیلا حاتمی در فیلم (زهرا خوشکام) آدم در 40سالگی شاعر باشد، عجیب است؛ در 20سالگی که همه شاعرند. شاعرانگی در اینجا تأکیدی بر عاشق‌بودن فرهاد (علی مصفا) است؛ عاشقی آرام و سخت و سربه‌زیر که عشق را با صبوری زندگی کرده است؛ فارغ از پریشان‌احوالی‌های برآمده از افسردگی! شاید این به‌ظاهر موقعیت پارادوکسیکال و متعارضی باشد، اما مگر غیر از این است که عشق خود جمع اضداد است و عاشق در میان شیدایی و افسردگی در نوسان! البته این دوگانگی را می‌توان در لحن و ساختار قصه هم شاهد بود؛ بدین معنی که یک الگوی تلفیقی از فضای سرخوشانه و عاطفی‌ای را می‌بینیم که در بستر یک حسرت طولانی روایت می‌شود. حسرت فرهاد از عشقی که سال‌هاست با خود و پنهانی حمل می‌کند و شاید این حسرت در قلب گلی (لیلا حاتمی) هم باشد که سال‌هاست از این عشق اسطوره‌ای و از این عاشق کمیاب بی‌خبر بوده است. نماد بیرونی و رفتاری این عشق را می‌توان در آگاهی و به یادسپاری خاطرات ریزی دانست که از گلی در ذهن و حافظه فرهاد جا مانده است. «در دنیای تو ساعت چند است؟» قصه آدم‌هایی است که گویی همچنان در تقدیر عاشقانه خویش جا مانده‌اند و نمی‌خواهند تن به عقلانیت این دنیای عقلانی و مدرنی دهند که عشق را به یک عادت بدل می‌کند؛ دنیایی که انگار ساعت آن هنوز به زمان مردان و زنان عاشق صادق تنظیم شده که جز با عشق و احساس، کوک نمی‌شود! مردانی که همیشه در بازی عشق ناکام مانده‌اند، اما فرهاد به برد و باخت فکر نمی‌کند و تنها از این بازی لذت می‌برد. او به پای این عشق، زندگی نکرد شاید زندگی را باخت شاید از نگاه آنچه مردم به آن زندگی می‌گویند، او یک مجنونی بیش نبود، اما او آن‌قدر عاشق و شیفته بود که با کوله‌باری از دشواری‌های تلخ تنهایی، پس از این همه سال وقتی عشقش را به گلی ابراز می‌کند با تمام خستگی تاریخی‌اش وقتی به‌خواب می‌رود، می‌گوید: «می‌ارزید». او عشق را با عشق می‌سنجد و در این سنجش البته بازندگی کمال برندگی است! فیلم از تصاویر زیبا و قاب‌بندی‌های چشم‌نوازی برخوردار است که تناسبی نمادین و نهادین با دنیای درونی فرهاد داشته. بدون شک یکی از نقاط قوت این فیلم بازی خوب و هماهنگ علی مصفا و لیلا حاتمی است که بدیهی است همسربودن آنها نیز در ایفای دو نقش فرهاد و گلی مؤثر بوده است. آنها دوباره بعد از فیلم لیلا در اینجا بار دیگر در یک موقعیت عاشقانه در برابر هم قرار می‌گیرند و گویی این علی همان رضای فیلم لیلاست که بعد از سال‌ها دوباره به معشوق خود بازگشته و زندگی را در او جست‌وجو می‌کند. فیلم فضای آرامی دارد و از هیجان عشق در آن خبری نیست؛ در دنیایی که سال‌هاست به وقت عاشقی تنظیم شده، باید صبور بود. خیلی صبور!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.