|

در حاشیه‌ جشنواره بین‌المللی «ارسیکا»

فرصتی برای تعامل

مهدی مکی‌نژاد . استاد دانشگاه

دانشگاه هنر اسلامی تبریز با همکاری «ارسیکا»، مرکز تحقیقات فرهنگ، تاریخ و هنر جهان اسلام، که زیر مجموعه سازمان همکاری اسلامی است، توانست دومین جشنواره بین‌المللی خلاقیت و نوآوری تبریز در هنرهای اسلامی و صنایع دستی را در تاریخ 19 تا 25 اردیبهشت‌ امسال در محل دانشگاه به‌مدت هفت روز در دو بخش علمی و نمایشگاهی و کارگاهی با موفقیت برگزار کند. در بخش علمی، 35 مقاله در قالب 10 نشست تخصصی به سه زبان فارسی، انگلیسی و عربی ارائه شد. بخش نمایشگاهی با مشارکت 70 هنرمند داخلی و خارجی از 33 کشور به‌صورت نمایش آثار هنری و اجرای زنده برگزار شد. به هر جهت، این جشنواره بین‌المللی که اولین آن در سال 1392 برگزار شد، فرصت بسیار مغتنمی است که باید مورد نقد و بررسی قرار گیرد و همچنین با حمایت از آن، باید زمینه‌های رشد، ‌توسعه و گام‌های بین‌المللی صنایع‌دستی و هنرهای سنتی کشورمان را فراهم کنیم. البته در تمام حوزه‌های هنری، مخصوصا این حوزه که بسیار محجور مانده، قابلیت‌ها و پتانسیل‌های بالایی وجود دارد که باید با استفاده از چنین فرصت‌هایی، دریچه‌های جدیدی روی هنر و هنرمندان کشورمان بگشاییم و ضمن استفاده از تعامل با دنیای خارج و بالابردن توان اقتصادی‌مان در این زمینه، بار دیگر همچون گذشته‌های دور، با زبان فرهنگ و هنر به دنیا نشان دهیم که ما کشوری کهن، با هویت تاریخی، اهل گفت‌وگو و تعامل هستیم. خوشبختانه ما به جهت کثرت و تنوع محصولات و تولیدات صنایع دستی، با حدود 270عنوان رشته و شاخه صنایع‌دستی، جزء کشورهایی هستیم که بیشترین سهم را به خود اختصاص داده‌ایم، هر چند بخشی از این هنرها دچار رکود یا فراموشی شده‌اند، اما با برنامه‌ریزی و شرکت در برنامه‌های داخلی و سمپوزیوم‌های بین‌المللی، می‌توانیم شاهد شکوفایی آنها باشیم.
در بُعد علمی محورها و مقالاتی که رویکرد کاربردی داشتند، بیشتر قابل‌استفاده و در زمینه ارتقای کمی‌وکیفی این حوزه‌ها مؤثر‌تر خواهند بود. فرازی از بیانیه پایانی کنگره این بود که: با عنایت به غنای میراث‌فرهنگی و معنوی شهر تبریز و نقش بارز این شهر در شکل‌گیری و توسعه هنرهای اسلامی و صنایع‌دستی، به‌ویژه در حوزه نگارگری و با عنایت به وجود مقبره نگارگر بی‌بدیل تاریخ هنر اسلامی، کمال‌الدین بهزاد در این شهر و با تکیه بر فعالیت‌ها و موفقیت‌های جدی هنرمندان معاصر این شهر در احیای این هنر و اهتمام جدی مراکز آموزش عالی این شهر در امر توسعه و آموزش و پژوهش این هنر و با تأکید بر بند هفت بیانیه اول تبریز به سال ۲۰۱۳، شرکت‌کنندگان کنگره یک‌بار دیگر خواستار این شدند که شهر تبریز پایتخت نگارگری جهان اسلام باشد، همچنین راه‌اندازی دفتر نگارگری با همکاری ارسیکا در این شهر را خواهانند. نفس این درخواست بسیار پسندیده است و باید برای اجرائی‌شدن آن همگی همت بگمارند. بخش نمایشگاهی هم به جهت سخت‌افزاری و هم به‌لحاظ نرم‌افزاری، باید تقویت شود. پیشنهاد می‌شود برای بهبود سرویس‌دهی و چیدمان مناسب غرفه‌ها و مسیرهای گردش مخاطبان، از نیروهای زبده‌تر و متخصص در این زمینه و ترجیحا از افراد باتجربه در برگزاری همایش‌های بین‌المللی استفاده کنند. یکی، دو نفر از مرکز نمایشگاه‌های بین‌المللی تبریز یا تهران به‌عنوان مشاور، می‌تواند کیفیت فضای نمایشگاهی را تغییر دهند. خرید آثار هنرمندان تا سقف 60 هزار دلار و راه‌اندازی موزه صنایع دستی از، اقدامات قابل‌تحسین است. در این زمینه، کیفیت آثار راه‌یافته به موزه باید در سطح بسیار بالا باشد و از خرید آثار نازل جلو‌گیری شود. متأسفانه برخی از آثار خریداری‌شده، واجد چنین شرایطی نبودند. یا آثار با کیفیت پایین در حد کاردستی به بخش نمایشگاه و کارگاه راه یافته بودند. با توجه به برگزاری 24 دوره نمایشگاه صنایع‌دستی در تهران، مقارن 20 خرداد هر سال در روز جهانی صنایع‌دستی، که به‌صورت عمومی برگزار می‌شود، اولا این کنگره و جشنواره، غرفه مخصوص به‌خود در این نمایشگاه جامع داشته باشد و با حضور خود و شناخت هنرمندان مختلف از اقصانقاط کشور، زمینه مشارکت آنها را در جشنواره‌های آتی تبریز فراهم کند. دوما با بالابردن سطح کمی و کیفی جشنواره و همچنین سخت‌گیری در انتخاب هنرمندان و آثار راه‌یافته به نمایشگاه، گام مهمی در بالابردن کیفیت آثار هنری بردارند تا این جشنواره، آرام‌آرام، در سطح جهانی تبدیل به یک برند معتبر شود و سرمایه آن همان اعتبار هنری‌اش باشد. دفتر مرکزی جشنواره باید در تهران فعال‌تر و کار برنامه‌ریزی جشنواره به‌صورت مداوم پیگیری شود. ارتباطات هنرمندان با دبیرخانه مرکزی، در حد فاصل دو سال، نباید گسسته شود، بلکه این مرکز زمینه‌های تعامل در ایام غیرجشنواره را نیز در طول سال فراهم کند. جای اسپانسرهای قوی و کمپانی‌های صنعتی خالی بود، این مهم می‌تواند به‌عنوان یک رویکرد حمایتی، بخشی از سیاست‌گذاری ارسیکا شود.

دانشگاه هنر اسلامی تبریز با همکاری «ارسیکا»، مرکز تحقیقات فرهنگ، تاریخ و هنر جهان اسلام، که زیر مجموعه سازمان همکاری اسلامی است، توانست دومین جشنواره بین‌المللی خلاقیت و نوآوری تبریز در هنرهای اسلامی و صنایع دستی را در تاریخ 19 تا 25 اردیبهشت‌ امسال در محل دانشگاه به‌مدت هفت روز در دو بخش علمی و نمایشگاهی و کارگاهی با موفقیت برگزار کند. در بخش علمی، 35 مقاله در قالب 10 نشست تخصصی به سه زبان فارسی، انگلیسی و عربی ارائه شد. بخش نمایشگاهی با مشارکت 70 هنرمند داخلی و خارجی از 33 کشور به‌صورت نمایش آثار هنری و اجرای زنده برگزار شد. به هر جهت، این جشنواره بین‌المللی که اولین آن در سال 1392 برگزار شد، فرصت بسیار مغتنمی است که باید مورد نقد و بررسی قرار گیرد و همچنین با حمایت از آن، باید زمینه‌های رشد، ‌توسعه و گام‌های بین‌المللی صنایع‌دستی و هنرهای سنتی کشورمان را فراهم کنیم. البته در تمام حوزه‌های هنری، مخصوصا این حوزه که بسیار محجور مانده، قابلیت‌ها و پتانسیل‌های بالایی وجود دارد که باید با استفاده از چنین فرصت‌هایی، دریچه‌های جدیدی روی هنر و هنرمندان کشورمان بگشاییم و ضمن استفاده از تعامل با دنیای خارج و بالابردن توان اقتصادی‌مان در این زمینه، بار دیگر همچون گذشته‌های دور، با زبان فرهنگ و هنر به دنیا نشان دهیم که ما کشوری کهن، با هویت تاریخی، اهل گفت‌وگو و تعامل هستیم. خوشبختانه ما به جهت کثرت و تنوع محصولات و تولیدات صنایع دستی، با حدود 270عنوان رشته و شاخه صنایع‌دستی، جزء کشورهایی هستیم که بیشترین سهم را به خود اختصاص داده‌ایم، هر چند بخشی از این هنرها دچار رکود یا فراموشی شده‌اند، اما با برنامه‌ریزی و شرکت در برنامه‌های داخلی و سمپوزیوم‌های بین‌المللی، می‌توانیم شاهد شکوفایی آنها باشیم.
در بُعد علمی محورها و مقالاتی که رویکرد کاربردی داشتند، بیشتر قابل‌استفاده و در زمینه ارتقای کمی‌وکیفی این حوزه‌ها مؤثر‌تر خواهند بود. فرازی از بیانیه پایانی کنگره این بود که: با عنایت به غنای میراث‌فرهنگی و معنوی شهر تبریز و نقش بارز این شهر در شکل‌گیری و توسعه هنرهای اسلامی و صنایع‌دستی، به‌ویژه در حوزه نگارگری و با عنایت به وجود مقبره نگارگر بی‌بدیل تاریخ هنر اسلامی، کمال‌الدین بهزاد در این شهر و با تکیه بر فعالیت‌ها و موفقیت‌های جدی هنرمندان معاصر این شهر در احیای این هنر و اهتمام جدی مراکز آموزش عالی این شهر در امر توسعه و آموزش و پژوهش این هنر و با تأکید بر بند هفت بیانیه اول تبریز به سال ۲۰۱۳، شرکت‌کنندگان کنگره یک‌بار دیگر خواستار این شدند که شهر تبریز پایتخت نگارگری جهان اسلام باشد، همچنین راه‌اندازی دفتر نگارگری با همکاری ارسیکا در این شهر را خواهانند. نفس این درخواست بسیار پسندیده است و باید برای اجرائی‌شدن آن همگی همت بگمارند. بخش نمایشگاهی هم به جهت سخت‌افزاری و هم به‌لحاظ نرم‌افزاری، باید تقویت شود. پیشنهاد می‌شود برای بهبود سرویس‌دهی و چیدمان مناسب غرفه‌ها و مسیرهای گردش مخاطبان، از نیروهای زبده‌تر و متخصص در این زمینه و ترجیحا از افراد باتجربه در برگزاری همایش‌های بین‌المللی استفاده کنند. یکی، دو نفر از مرکز نمایشگاه‌های بین‌المللی تبریز یا تهران به‌عنوان مشاور، می‌تواند کیفیت فضای نمایشگاهی را تغییر دهند. خرید آثار هنرمندان تا سقف 60 هزار دلار و راه‌اندازی موزه صنایع دستی از، اقدامات قابل‌تحسین است. در این زمینه، کیفیت آثار راه‌یافته به موزه باید در سطح بسیار بالا باشد و از خرید آثار نازل جلو‌گیری شود. متأسفانه برخی از آثار خریداری‌شده، واجد چنین شرایطی نبودند. یا آثار با کیفیت پایین در حد کاردستی به بخش نمایشگاه و کارگاه راه یافته بودند. با توجه به برگزاری 24 دوره نمایشگاه صنایع‌دستی در تهران، مقارن 20 خرداد هر سال در روز جهانی صنایع‌دستی، که به‌صورت عمومی برگزار می‌شود، اولا این کنگره و جشنواره، غرفه مخصوص به‌خود در این نمایشگاه جامع داشته باشد و با حضور خود و شناخت هنرمندان مختلف از اقصانقاط کشور، زمینه مشارکت آنها را در جشنواره‌های آتی تبریز فراهم کند. دوما با بالابردن سطح کمی و کیفی جشنواره و همچنین سخت‌گیری در انتخاب هنرمندان و آثار راه‌یافته به نمایشگاه، گام مهمی در بالابردن کیفیت آثار هنری بردارند تا این جشنواره، آرام‌آرام، در سطح جهانی تبدیل به یک برند معتبر شود و سرمایه آن همان اعتبار هنری‌اش باشد. دفتر مرکزی جشنواره باید در تهران فعال‌تر و کار برنامه‌ریزی جشنواره به‌صورت مداوم پیگیری شود. ارتباطات هنرمندان با دبیرخانه مرکزی، در حد فاصل دو سال، نباید گسسته شود، بلکه این مرکز زمینه‌های تعامل در ایام غیرجشنواره را نیز در طول سال فراهم کند. جای اسپانسرهای قوی و کمپانی‌های صنعتی خالی بود، این مهم می‌تواند به‌عنوان یک رویکرد حمایتی، بخشی از سیاست‌گذاری ارسیکا شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.