اکران «قصهها» و «نهنگ عنبر» نشانه گشایش است؟
به شرط تداوم
عسل عباسیان: «وقتی هنوز وضعیت اکران فیلم ما مشخص نشده، نمیتوانیم بگوییم وضعیت سینما رو به بهبودی است»؛ این حرف دیروزِ سه فیلمسازی بود که فیلمهایشان مدتهاست در محاق توقیف مانده و همین موضوع، آنها را به سکوت واداشته است. بااینحال، میتوان گفت اکران «قصهها» و «نهنگ عنبر» پس از مدتها توقیف و کشوقوس بر سر اکران، حاکی از چرخیدن کلید دولتمردان کنونی در قفلهای بسته سینماست. البته نظرات متفاوت است. «علیرضا داوودنژاد»، کارگردان و تهیهکننده، این اتفاقات را گشایش در وضعیت فعلی تلقی میکند و میگوید: «هرچه کمتر به سینمای ایران سخت گرفته شود، تولید آسانتر شده و به تبع آن، رونق و امنیت نیز بیشتر میشود و در شرایطی که اکثریت بزرگی از مخاطبان سینما را بهواسطه شبکه قاچاق فیلمهای خارجی و ماهوارهها از دست دادهایم، اینکه فیلمهایی همچون فیلم خانم بنیاعتماد، اکران میشوند، میتواند مخاطبان را به سینما بازگرداند و این نور امیدی ایجاد میکند، اما بهطورکلی با یکی، دو مورد اکران، نمیتوان به طور قطعی قضاوت کرد و به این نتیجه رسید که گشایشی رخ داده یا نه، اما بهنظر میرسد گرایشی برای ایجاد بهبودی
در وضعیت عمومی سینما در مدیریت فعلی وجود دارد، درعینحال، موانع جدیای هم بر سر راه سینما هست که مهمترینشان ناامنی موجود در بازار کالاهای فرهنگی بهخصوص سینماست». داوودنژاد همچنین از گرایشی که در دولت کنونی برای بهبودی وضع موجود است، مثال میآورد: «علاوه بر اکران فیلمهای توقیفی، دیجیتالشدن سالنها و همینطور ایجاد گروه هنر و تجربه نشان از همین گرایش دارد». «فرهاد توحیدی»، نظری کاملا متفاوت با «داوودنژاد» دارد و میگوید: «بهنظر من هیچ گشایشی در وضعیت فعلی سینما اتفاق نیفتاده چون پروانه نمایش «قصهها» و «نهنگ عنبر» قبلا صادر شده بود و اکرانشان بهخاطر فشارها به تعویق افتاده بود. مهم این است که فیلمهایی که اخیرا ساخته شدهاند و در جشنواره امسال هم حضور داشتند، هنوز برایشان پروانه نمایش صادر نشده؛ مثل فیلم «دلم میخواد» آقای فرمانآرا و «خانه دختر» شهرام شاهحسینی. گمان من این نیست که شرایط اکران هنوز شرایط مطلوبی باشد. هنوز فشارها از بیرون وجود دارند و مسئولان هم میدانند اگر فیلمهایی که روی آنها حساسیت هست، پروانه نمایش بگیرند و اکران شوند، فشارها شروع میشود. وقتی «نهنگ عنبر» با ممیزیهای بسیار امکان
اکران پیدا کرده، این ابدا نشانه گشایش نیست».
«جواد نوروزبیگی» هم با «توحیدی» موافق است: «بهنظرم اکران این دو فیلم نشانه گشایش نیست. اینها فیلمهایی بودهاند که به آنها پروانه ساخت و سپس پروانه نمایش داده شده. «قصهها» را هم مجلس توقیف کرد و سازمان سینمایی هماکنون توانسته با کمیسیون فرهنگی مجلس کنار بیاید و این فیلم را اکران کند. بهنظرم تغییر چندانی اتفاق نیفتاده و ما کماکان درگیر همان وضعیت قبل هستیم». «داریوش مهرجویی» هم با اتفاقاتی که در سال 86 برای فیلم «سنتوری» رخ داد، با مصائب توقیف به بدترین شکل ممکن دستوپنجه نرم کرده و درواقع میتوان گفت فیلم او قربانی توقیف شد، چراکه از طریق پخش غیرقانونی دیویدی آن، بهجای نمایش بر پرده نقرهای سینماها، در تلویزیونهای خانگی به نمایش درآمد و حق و حقوق مؤلف و سازندگان فیلم زایل شد. برایناساس او این اکرانهای فعلی را به طور مشروط، نشانه گشایش میداند و میگوید: «اینکه دو فیلم پس از مدتها، اکران شدهاند، نشانه گشایش در وضعیت سینماست، اما به شرطی که در مورد فیلمهای توقیفی دیگر هم همین اتفاق بیفتد».
«مازیار میری» هم نهایتا مسئله را فراتر میبیند و از اساس، سنگانداختن در مسیر اکران فیلمها را زیر سؤال میبرد و میگوید: «من فکر میکنم ایجاد مشکل برای فیلمهای سینمای ایران و سنگاندازیهایی که وجود دارد، مسئلهای است که نباید به آن دامن زد زیرا سینمای ایران آنقدر نجیب است که منتقد سالم و درستی برای جامعهاش باشد. به نظر میرسد دستهایی پشتپرده وجود دارد که علاقهمند به بحرانسازی برای سینمای ایران است، اما سینمای ایران همواره نشان داده که راهش را بهدرستی بلد است و سینمایی قابلاعتنا و پرافتخار است که اهالیاش با همه مشکلاتی که بر سر راهشان وجود دارد، پیش میروند. بهنظر میرسد فرهنگ برای منتقدان دولتها، دری آسانتر است برای ورود و ابراز دشمنیها و متأسفانه سینما دراینبین، بهخاطر گستره وسیع مخاطبانی که دارد، نقطه شروعی است برای ابراز کینهها». «میری» نهایتا این فشارها را بیتأثیر میداند و تأکید میکند: «باوجوداین، سینمای ایران راه خودش را میرود، فقط کافیاست مدیران فرهنگی اعتمادشان به اهالی سینما را حفظ کنند. تجربه نشان داده که هر زمان بین مسئولان و اهالی سینما فاصله افتاده، سینما و فرهنگ و
همینطور اهالی سینما آسیب دیدهاند و دولتها تنها شدهاند زیرا دیگر همکاری هنرمندان را برای پیشبرد اهدافشان نداشتهاند. هرجا هم که دولتمردان با اهالی سینما تعامل سازنده داشتهاند، هر دو طرف سود بردهاند». کارگردان «سعادتآباد» در پایان، از وجود اعتماد بین دولتمردان کنونی و اهالی سینما ابراز خرسندی میکند: «بهنظر میرسد هماکنون اعتمادی ایجاد شده که امیدوارم همیشه مستدام باشد تا در کنار هم بتوانیم در مقابل این بداندیشیها و سنگاندازیها بایستیم».
عسل عباسیان: «وقتی هنوز وضعیت اکران فیلم ما مشخص نشده، نمیتوانیم بگوییم وضعیت سینما رو به بهبودی است»؛ این حرف دیروزِ سه فیلمسازی بود که فیلمهایشان مدتهاست در محاق توقیف مانده و همین موضوع، آنها را به سکوت واداشته است. بااینحال، میتوان گفت اکران «قصهها» و «نهنگ عنبر» پس از مدتها توقیف و کشوقوس بر سر اکران، حاکی از چرخیدن کلید دولتمردان کنونی در قفلهای بسته سینماست. البته نظرات متفاوت است. «علیرضا داوودنژاد»، کارگردان و تهیهکننده، این اتفاقات را گشایش در وضعیت فعلی تلقی میکند و میگوید: «هرچه کمتر به سینمای ایران سخت گرفته شود، تولید آسانتر شده و به تبع آن، رونق و امنیت نیز بیشتر میشود و در شرایطی که اکثریت بزرگی از مخاطبان سینما را بهواسطه شبکه قاچاق فیلمهای خارجی و ماهوارهها از دست دادهایم، اینکه فیلمهایی همچون فیلم خانم بنیاعتماد، اکران میشوند، میتواند مخاطبان را به سینما بازگرداند و این نور امیدی ایجاد میکند، اما بهطورکلی با یکی، دو مورد اکران، نمیتوان به طور قطعی قضاوت کرد و به این نتیجه رسید که گشایشی رخ داده یا نه، اما بهنظر میرسد گرایشی برای ایجاد بهبودی
در وضعیت عمومی سینما در مدیریت فعلی وجود دارد، درعینحال، موانع جدیای هم بر سر راه سینما هست که مهمترینشان ناامنی موجود در بازار کالاهای فرهنگی بهخصوص سینماست». داوودنژاد همچنین از گرایشی که در دولت کنونی برای بهبودی وضع موجود است، مثال میآورد: «علاوه بر اکران فیلمهای توقیفی، دیجیتالشدن سالنها و همینطور ایجاد گروه هنر و تجربه نشان از همین گرایش دارد». «فرهاد توحیدی»، نظری کاملا متفاوت با «داوودنژاد» دارد و میگوید: «بهنظر من هیچ گشایشی در وضعیت فعلی سینما اتفاق نیفتاده چون پروانه نمایش «قصهها» و «نهنگ عنبر» قبلا صادر شده بود و اکرانشان بهخاطر فشارها به تعویق افتاده بود. مهم این است که فیلمهایی که اخیرا ساخته شدهاند و در جشنواره امسال هم حضور داشتند، هنوز برایشان پروانه نمایش صادر نشده؛ مثل فیلم «دلم میخواد» آقای فرمانآرا و «خانه دختر» شهرام شاهحسینی. گمان من این نیست که شرایط اکران هنوز شرایط مطلوبی باشد. هنوز فشارها از بیرون وجود دارند و مسئولان هم میدانند اگر فیلمهایی که روی آنها حساسیت هست، پروانه نمایش بگیرند و اکران شوند، فشارها شروع میشود. وقتی «نهنگ عنبر» با ممیزیهای بسیار امکان
اکران پیدا کرده، این ابدا نشانه گشایش نیست».
«جواد نوروزبیگی» هم با «توحیدی» موافق است: «بهنظرم اکران این دو فیلم نشانه گشایش نیست. اینها فیلمهایی بودهاند که به آنها پروانه ساخت و سپس پروانه نمایش داده شده. «قصهها» را هم مجلس توقیف کرد و سازمان سینمایی هماکنون توانسته با کمیسیون فرهنگی مجلس کنار بیاید و این فیلم را اکران کند. بهنظرم تغییر چندانی اتفاق نیفتاده و ما کماکان درگیر همان وضعیت قبل هستیم». «داریوش مهرجویی» هم با اتفاقاتی که در سال 86 برای فیلم «سنتوری» رخ داد، با مصائب توقیف به بدترین شکل ممکن دستوپنجه نرم کرده و درواقع میتوان گفت فیلم او قربانی توقیف شد، چراکه از طریق پخش غیرقانونی دیویدی آن، بهجای نمایش بر پرده نقرهای سینماها، در تلویزیونهای خانگی به نمایش درآمد و حق و حقوق مؤلف و سازندگان فیلم زایل شد. برایناساس او این اکرانهای فعلی را به طور مشروط، نشانه گشایش میداند و میگوید: «اینکه دو فیلم پس از مدتها، اکران شدهاند، نشانه گشایش در وضعیت سینماست، اما به شرطی که در مورد فیلمهای توقیفی دیگر هم همین اتفاق بیفتد».
«مازیار میری» هم نهایتا مسئله را فراتر میبیند و از اساس، سنگانداختن در مسیر اکران فیلمها را زیر سؤال میبرد و میگوید: «من فکر میکنم ایجاد مشکل برای فیلمهای سینمای ایران و سنگاندازیهایی که وجود دارد، مسئلهای است که نباید به آن دامن زد زیرا سینمای ایران آنقدر نجیب است که منتقد سالم و درستی برای جامعهاش باشد. به نظر میرسد دستهایی پشتپرده وجود دارد که علاقهمند به بحرانسازی برای سینمای ایران است، اما سینمای ایران همواره نشان داده که راهش را بهدرستی بلد است و سینمایی قابلاعتنا و پرافتخار است که اهالیاش با همه مشکلاتی که بر سر راهشان وجود دارد، پیش میروند. بهنظر میرسد فرهنگ برای منتقدان دولتها، دری آسانتر است برای ورود و ابراز دشمنیها و متأسفانه سینما دراینبین، بهخاطر گستره وسیع مخاطبانی که دارد، نقطه شروعی است برای ابراز کینهها». «میری» نهایتا این فشارها را بیتأثیر میداند و تأکید میکند: «باوجوداین، سینمای ایران راه خودش را میرود، فقط کافیاست مدیران فرهنگی اعتمادشان به اهالی سینما را حفظ کنند. تجربه نشان داده که هر زمان بین مسئولان و اهالی سینما فاصله افتاده، سینما و فرهنگ و
همینطور اهالی سینما آسیب دیدهاند و دولتها تنها شدهاند زیرا دیگر همکاری هنرمندان را برای پیشبرد اهدافشان نداشتهاند. هرجا هم که دولتمردان با اهالی سینما تعامل سازنده داشتهاند، هر دو طرف سود بردهاند». کارگردان «سعادتآباد» در پایان، از وجود اعتماد بین دولتمردان کنونی و اهالی سینما ابراز خرسندی میکند: «بهنظر میرسد هماکنون اعتمادی ایجاد شده که امیدوارم همیشه مستدام باشد تا در کنار هم بتوانیم در مقابل این بداندیشیها و سنگاندازیها بایستیم».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.