|

انتخابات 92 و 94شباهت‌ها و تفاوت‌ها

محمدهاشم مهیمنی . استاندار اسبق گلستان

در یک نگاه اجمالی شاید به نظر آید که انتخابات پیش‌رو در سال 94 شبیه سال 92 خواهد بود. البته با تغییر شرایط پیش‌آمده خیلی هم بعید به نظر نمی‌رسد، اما با نگاهی دقیق‌تر پی خواهیم برد که تفاوت‌های جدی هم وجود دارد که چنانچه اصلاح‌طلبان به آن توجه نکنند، ممکن است با ورود به انتخابات و خوش‌بینی نسبت به آن، نه‌تنها پیروز از انتخابات بیرون نیایند بلکه دستخوش شکست سنگینی شوند. پیش از آنکه به تفاوت‌های این دو انتخابات بپردازیم، به شباهت‌های آنها خواهیم پرداخت. اولین موضوع که بسیاری از رأی‌دهندگان به آن توجه دارند، تغییر اوضاع در زمینه‌های اقتصادی است زیرا بیکاری، گرانی و رکود بازار ناشی از سیاست‌های داخلی و خارجی دولت نهم و دهم هنوز گریبانگیر اقشار وسیعی از جامعه و کشور است... تا زمانی که این معضل وجود داشته باشد، رأی مردم به جهاتی سوق پیدا خواهد کرد که حل مشکلات معیشت، کار و رفاه آنان را مدنظر قرار می‌دهد. دومین مطلب که بسیاری از فعالان و اقشار عادی جامعه به آن توجه دارند، بازشدن فضای سیاسی کشور است زیرا بدون فضای مناسب و آزادی سیاسی، امکان رشد و فعالیت اقتصادی برای علاقه‌مندان به توسعه کشور فراهم نخواهد شد. بازگشت کشور به شرایط آرام و عادی‌سازی عرصه رقابت اجتماعی و سیاسی، خود اسباب رونق و نشاط و امیدواری خواهد بود بنابراین از این جهت توقع و انتظار بیشتری وجود دارد. تأکید اخیر رئیس‌جمهور بر آزادی بیشتر دانشگاهیان و نقد و بررسی مسائل کشور و دولت را باید از همین زاویه دید. شباهت سوم، این واقعیت است که با توسعه فضاهای علمی و دانشگاهی در اقصی‌نقاط کشور (اگرچه بیشتر این توسعه کمی بوده است)، قشر تحصیل‌کرده جوان که بسیاری از آنان نگاه سیاسی هم ندارند، خواهان تغییر اوضاع و بهترشدن فضای کسب‌وکار و اشتغال و رفاه اجتماعی هستند. این دسته از رأی‌دهندگان که بر بخش‌های عمومی و عادی جامعه و خانواده‌هایشان تأثیرگذار هستند، با زمان انتخابات 92 کاملا شبیه و چه‌بسا قوی‌تر شده‌اند. نکته بعد، تأکید مقام‌معظم‌رهبری بر برگزاری انتخابات سالم و پرشور و حق‌الناس‌نامیدن رأی مردم به‌عنوان امانت نزد مجریان است. با توجه به اوضاع ایران در عرصه بین‌المللی، برگزاری انتخابات با مشارکت حداکثری و سلامت بالا از نقاط مشترک این انتخابات با انتخابات سال 92 خواهد بود زیرا مشروعیت بالای نظام نزد مردم در داخل به قدرت بیشتر سیاست‌مداران در عرصه بین‌المللی منجر خواهد شد و نقش بین‌المللی ایران را در معادلات منطقه‌ای و جهانی پررنگ‌تر خواهد کرد.
نکته پنجم: برگزیدن شخصیت‌های قوی و کارآمد برای قانون‌گذاری، رویکرد عمومی جامعه اعم از نخبگان، فعالان و مردم عادی است؛ این وجه با نگاه دقیق به رفتار مردم در همه نقاط کشور خواهد بود. چیزی که در انتخابات 92 و در زمان کوتاه مانده به روز رأی‌گیری خود را نشان داد این بود که مردم از میان نامزدهای انتخاباتی به‌دنبال افراد باسابقه، شناخته‌شده و توانا بودند، اما تفاوت‌های این دو انتخابات: 1. اولین نکته، فراهم‌شدن اتفاق و اتحاد جامع و کامل برای اصلاح‌طلبان به‌منظور دستیابی به انتخابات مجلس کاری سخت و به‌مراتب دشوارتر از انتخاب رئیس‌جمهوری است، زیرا رئیس‌جمهور یک فرد، آن‌هم در سطح ملی است، اما برای مجلس باید به حدود 300 نفر (موردنظر) رأی داده شود. 2. باوجود تمایل مردم و اصلاح‌طلبان به انتخاباتی قوی و مجلسی کارآمد، به‌دلیل نبود احزاب فراگیر ملی و قوی در سطح کشور، که سابقه کار تبلیغاتی و سیاسی قبل از انتخابات را هم داشته باشند، کار اصلاح‌طلبان برای دستیابی به نامزد یا نامزدهای مشخص و معلوم دشوار خواهد بود و این از تفاوت‌های اساسی و چالشی دو انتخابات است. 3. نکته بعد، قدرت و امکان مانور اصولگرایان در این انتخابات به‌مراتب بیشتر از ریاست‌جمهوری خواهد بود و می‌توانند با بهره‌گیری از برخی شکاف‌ها نسبت‌به بالاآوردن نامزدهای خود تلاش موفق‌تری انجام دهند. 4. همان‌طور که گفته شد، اگرچه شکاف‌ها برای اصولگرایان امکان و امتیاز خوبی فراهم می‌کند، اما برای اصلاح‌طلبان که میان مردم اقبال بیشتری دارند بسیار آسیب‌رسان و شکننده است و عبوردادن انتخابات از میان شکاف‌ها و به مسیر نامزد اصلح و اصلاح‌طلب رساندن، کاری بس دشوار خواهد بود.
5. تفاوت بعدی این انتخابات، که برای اصلاح‌طلبان امتیاز محسوب می‌شود، حرکت کاندیدای اصلاح‌طلب، آقای دکتر عارف، است که با فداکاری و گذشت موجبات پیروزی اصلاح‌طلبان را فراهم کرد و چنانچه در این دوره به‌عنوان الگوی رفتار سیاسی توسط بخش وسیعی از اصلاح‌طلبان در سایر نقاط کشور قرار بگیرد، و این خود کمک فراوانی به اتخاد تصمیم درست میان نامزدهای اصلاح‌طلب خواهد کرد. 6. نکته ششم، پس از انتخابات 92 هنوز اصولگرایان نتوانسته‌اند به جبهه واحدی دست پیدا کنند و مدیریت‌کردن اوضاع انتخابات به‌صورت عادی و طبیعی برای آنها مشکل است و بعید به‌نظر می‌رسد با تندروی‌های بعضی از آنها این اتفاق نظر و عمل رخ دهد و چه‌بسا بخشی از اصولگرایان معتدل و علاقه‌مند به دولت تدبیروامید با اصلاح‌طلبان در حوزه‌هایی از انتخابات یکی شوند و موضعی واحد اتخاذ کنند. 7. آخرین تفاوت، تغییر دولت و برگزار‌کنندگان انتخابات است؛ در این دوره، اصلاح‌طلبان با امید و توجه و شوق بیشتری به همراه بخش‌های زیادی از جامعه پا به عرصه انتخابات خواهند گذاشت. حساسیت دولت تدبیروامید نسبت‌به این موضوع، مزید بر علت خواهد بود.

در یک نگاه اجمالی شاید به نظر آید که انتخابات پیش‌رو در سال 94 شبیه سال 92 خواهد بود. البته با تغییر شرایط پیش‌آمده خیلی هم بعید به نظر نمی‌رسد، اما با نگاهی دقیق‌تر پی خواهیم برد که تفاوت‌های جدی هم وجود دارد که چنانچه اصلاح‌طلبان به آن توجه نکنند، ممکن است با ورود به انتخابات و خوش‌بینی نسبت به آن، نه‌تنها پیروز از انتخابات بیرون نیایند بلکه دستخوش شکست سنگینی شوند. پیش از آنکه به تفاوت‌های این دو انتخابات بپردازیم، به شباهت‌های آنها خواهیم پرداخت. اولین موضوع که بسیاری از رأی‌دهندگان به آن توجه دارند، تغییر اوضاع در زمینه‌های اقتصادی است زیرا بیکاری، گرانی و رکود بازار ناشی از سیاست‌های داخلی و خارجی دولت نهم و دهم هنوز گریبانگیر اقشار وسیعی از جامعه و کشور است... تا زمانی که این معضل وجود داشته باشد، رأی مردم به جهاتی سوق پیدا خواهد کرد که حل مشکلات معیشت، کار و رفاه آنان را مدنظر قرار می‌دهد. دومین مطلب که بسیاری از فعالان و اقشار عادی جامعه به آن توجه دارند، بازشدن فضای سیاسی کشور است زیرا بدون فضای مناسب و آزادی سیاسی، امکان رشد و فعالیت اقتصادی برای علاقه‌مندان به توسعه کشور فراهم نخواهد شد. بازگشت کشور به شرایط آرام و عادی‌سازی عرصه رقابت اجتماعی و سیاسی، خود اسباب رونق و نشاط و امیدواری خواهد بود بنابراین از این جهت توقع و انتظار بیشتری وجود دارد. تأکید اخیر رئیس‌جمهور بر آزادی بیشتر دانشگاهیان و نقد و بررسی مسائل کشور و دولت را باید از همین زاویه دید. شباهت سوم، این واقعیت است که با توسعه فضاهای علمی و دانشگاهی در اقصی‌نقاط کشور (اگرچه بیشتر این توسعه کمی بوده است)، قشر تحصیل‌کرده جوان که بسیاری از آنان نگاه سیاسی هم ندارند، خواهان تغییر اوضاع و بهترشدن فضای کسب‌وکار و اشتغال و رفاه اجتماعی هستند. این دسته از رأی‌دهندگان که بر بخش‌های عمومی و عادی جامعه و خانواده‌هایشان تأثیرگذار هستند، با زمان انتخابات 92 کاملا شبیه و چه‌بسا قوی‌تر شده‌اند. نکته بعد، تأکید مقام‌معظم‌رهبری بر برگزاری انتخابات سالم و پرشور و حق‌الناس‌نامیدن رأی مردم به‌عنوان امانت نزد مجریان است. با توجه به اوضاع ایران در عرصه بین‌المللی، برگزاری انتخابات با مشارکت حداکثری و سلامت بالا از نقاط مشترک این انتخابات با انتخابات سال 92 خواهد بود زیرا مشروعیت بالای نظام نزد مردم در داخل به قدرت بیشتر سیاست‌مداران در عرصه بین‌المللی منجر خواهد شد و نقش بین‌المللی ایران را در معادلات منطقه‌ای و جهانی پررنگ‌تر خواهد کرد.
نکته پنجم: برگزیدن شخصیت‌های قوی و کارآمد برای قانون‌گذاری، رویکرد عمومی جامعه اعم از نخبگان، فعالان و مردم عادی است؛ این وجه با نگاه دقیق به رفتار مردم در همه نقاط کشور خواهد بود. چیزی که در انتخابات 92 و در زمان کوتاه مانده به روز رأی‌گیری خود را نشان داد این بود که مردم از میان نامزدهای انتخاباتی به‌دنبال افراد باسابقه، شناخته‌شده و توانا بودند، اما تفاوت‌های این دو انتخابات: 1. اولین نکته، فراهم‌شدن اتفاق و اتحاد جامع و کامل برای اصلاح‌طلبان به‌منظور دستیابی به انتخابات مجلس کاری سخت و به‌مراتب دشوارتر از انتخاب رئیس‌جمهوری است، زیرا رئیس‌جمهور یک فرد، آن‌هم در سطح ملی است، اما برای مجلس باید به حدود 300 نفر (موردنظر) رأی داده شود. 2. باوجود تمایل مردم و اصلاح‌طلبان به انتخاباتی قوی و مجلسی کارآمد، به‌دلیل نبود احزاب فراگیر ملی و قوی در سطح کشور، که سابقه کار تبلیغاتی و سیاسی قبل از انتخابات را هم داشته باشند، کار اصلاح‌طلبان برای دستیابی به نامزد یا نامزدهای مشخص و معلوم دشوار خواهد بود و این از تفاوت‌های اساسی و چالشی دو انتخابات است. 3. نکته بعد، قدرت و امکان مانور اصولگرایان در این انتخابات به‌مراتب بیشتر از ریاست‌جمهوری خواهد بود و می‌توانند با بهره‌گیری از برخی شکاف‌ها نسبت‌به بالاآوردن نامزدهای خود تلاش موفق‌تری انجام دهند. 4. همان‌طور که گفته شد، اگرچه شکاف‌ها برای اصولگرایان امکان و امتیاز خوبی فراهم می‌کند، اما برای اصلاح‌طلبان که میان مردم اقبال بیشتری دارند بسیار آسیب‌رسان و شکننده است و عبوردادن انتخابات از میان شکاف‌ها و به مسیر نامزد اصلح و اصلاح‌طلب رساندن، کاری بس دشوار خواهد بود.
5. تفاوت بعدی این انتخابات، که برای اصلاح‌طلبان امتیاز محسوب می‌شود، حرکت کاندیدای اصلاح‌طلب، آقای دکتر عارف، است که با فداکاری و گذشت موجبات پیروزی اصلاح‌طلبان را فراهم کرد و چنانچه در این دوره به‌عنوان الگوی رفتار سیاسی توسط بخش وسیعی از اصلاح‌طلبان در سایر نقاط کشور قرار بگیرد، و این خود کمک فراوانی به اتخاد تصمیم درست میان نامزدهای اصلاح‌طلب خواهد کرد. 6. نکته ششم، پس از انتخابات 92 هنوز اصولگرایان نتوانسته‌اند به جبهه واحدی دست پیدا کنند و مدیریت‌کردن اوضاع انتخابات به‌صورت عادی و طبیعی برای آنها مشکل است و بعید به‌نظر می‌رسد با تندروی‌های بعضی از آنها این اتفاق نظر و عمل رخ دهد و چه‌بسا بخشی از اصولگرایان معتدل و علاقه‌مند به دولت تدبیروامید با اصلاح‌طلبان در حوزه‌هایی از انتخابات یکی شوند و موضعی واحد اتخاذ کنند. 7. آخرین تفاوت، تغییر دولت و برگزار‌کنندگان انتخابات است؛ در این دوره، اصلاح‌طلبان با امید و توجه و شوق بیشتری به همراه بخش‌های زیادی از جامعه پا به عرصه انتخابات خواهند گذاشت. حساسیت دولت تدبیروامید نسبت‌به این موضوع، مزید بر علت خواهد بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.