سرزمین رؤیایی سیپراس
یوشکا فیشر . ترجمه: نوژن اعتضادالسلطنه
تنها یک نهاد است که میتواند برای یونان ابراز تأسف کند. برای بیش از پنج سال، تروئیکا (کمیسیون اروپایی، بانک مرکزی اروپایی و صندوق بینالمللی پول) هدف خود را اجرای تجربهای شکستخورده همراه با ریاضت قرار دادند. این امر باعث تشدید بحران اقتصادی در یونان شد. اکنون، «الکسیس سیپراس»، نخستوزیر یونان، بر مسند امور کشوری نشسته است که بهنظر میرسد به بیراهه کشیده شده است و در آن دستوپا میزند.
سیپراس و حزب چپگرای «سیریزا»، درحالی در ماه ژانویه به قدرت رسیدند که جهتگیری تازه با سازگارکردن راهکاری تازه و رشدمحور امکانپذیر شد، حتی سرسختترین طرفداران برنامه ریاضت اقتصادی، ازجمله «آنگلا مرکل»، صدراعظم آلمان، نیز بازنگری در موضع خود را آغاز کردند، چراکه عواقب نامطلوب و غیرقابلِ انکار نسخههای توصیهای سیاست خود برای یورو و ثبات اتحادیه اروپا را مشاهده کردند. دولت سیپراس میتوانست با برخی ملاحظات خود را بهعنوان بهترین شریک اروپایی، برای اجرای برنامههای اصلاحی و مدرنیزاسیون در یونان نشان دهد. بیان موضوع ضرورت ایجاد اصلاحات در فقیرترین کشور اروپایی با همدلی اعضای اتحادیه اروپا مواجه شد و احساسات مثبتی دراینباره بهوجود آمد که یونان از بودجه دفاعی خود و هزینه در این حوزه خواهد کاست. (انتظاری که از یک دولت چپگرا میرفت) بااینحال، سیپراس فرصت بهوجودآمده برای یونان را از دست داد، چراکه او و سایر رهبران سیریزا قادر به دیدن واقعیات، فراتر از خاستگاه حزبیشان نیستند؛ خاستگاهی که ریشه در فعالیتهای اپوزیسیون رادیکال دارد. آنها درک نمیکنند و نمیخواهند درک کنند میان مبارزات انتخاباتی و زمان
دردستگیری زمام امور حکومت، تفاوت وجود دارد؛ آنها به سیاست واقعگرایانه، بهمثابه «سازش» و «مصالحه» مینگرند.
همینطور بهنظر میرسد آنها از پذیرش تفاوت میان دولت و اپوزیسیون طفره میروند. یک حزب اپوزیسیون ممکن است خواستهها و وعدههای خود را با صدای بلند بیان کند و تاحدودی هم رؤیاپردازی کند. بااینحال، حزبی که بر مسند قدرت تکیه میزند و زمام امور دولتی را در دست میگیرد، نمیتواند براساس تصورات از پیش ساخته شده یا نظام تئوریک، کارهایش را انجام دهد. موضوع اصلی آن است که میان رؤیاپردازی در زمان قرارگیری حزب سیریزا در جایگاه اپوزیسیون با زمان کنونی که آن حزب در انتخابات پیروز شده و به قدرت رسیده است تفاوت جدی وجود دارد و شکافی جدی ایجاد شده است.
درواقع، به نظر میرسد سیپراس فراموش کرده است در سنت مارکسیستی تأکید بر وحدت دیالکتیکی میان تئوری و عمل وجود دارد، درصورتیکه میخواهید تغییری اساسی در روند گفتوگوی شما با بستانکارانتان ایجاد شود، و چنانچه بخواهید پیشفرضهای تعیینشده از سوی آنها را نادیده بگیرید، احتمال موفقیت را از دست خواهید داد و اعتبارتان از دست خواهد رفت. این موضوع نشان میدهد ما باید بر لزوم هماهنگی تئوری و عمل تأکید کنیم.
بااینحال، ناتوانی سیریزا از رهایی از حباب رادیکال خودساختهاش، نمیتواند چرایی تشکیل ائتلاف آن حزب با یونانیهای راستگرای افراطی را توضیح دهد. این درحالی است که آن حزب میتوانست دولتی را در ائتلاف با احزاب طرفدار اروپا تشکیل دهد. اکنون امیدوارم آنها در اولویتهای سیاسی با یکدیگر اشتراک نظر نداشته باشند، بهویژه در حوزه تغییر استراتژی ائتلافی که در آن صورت میتواند برای یونان و اروپا بد باشد. بااینحال، دو گام برداشته شده توسط سیپراس پس از بهقدرترسیدن، تردید من را دراینباره افزایش داده است: گپ او با «ولادیمیر پوتین»، رئیسجمهوری روسیه، و تلاش او برای منزویکردن آلمان در درون حوزه پولی یورو هرگز نمیتواند سیاست کارآمدی باشد.
در درون اتحادیه پولی اروپا، اجماعی ایجاد شده است که همهچیز ممکن است، مشروط به آنکه یونان در اتحادیه باقی بماند. بااینحال، دولت یونان باید درک کند سایر اعضای حوزه پولی یورو خواهان سازگارکردن خود با خواستههای آن کشور نخواهند بود. اگر این موضوع بهمعنای مشروعیتزدایی از اصلاحات دردناک آنها باشد. مهمتر از آن، هرچه عقربههای ساعت بهسمت زمان موعود (که احتمالا اوایل ماه جولای آینده خواهد بود)، نزدیک میشود دولت یونان باید سایر شرکای اروپایی را از طریق اقدامات عملی و نه وعده و وعید متقاعد کند.
خروج احتمالی یونان از حوزه پولی یورو بزرگترین تهدیدی است که میتواند جلوی هرگونه گفتوگوی آتی را بگیرد و مهمتر از این موضوع است که چه کسی در مذاکرات برنده یا بازنده خواهد بود. این وضعیتِ آسانی نخواهد بود: تمام طرفین با فشارهای قابل توجه داخلی مواجهاند و هرگونه مصالحهای نیازمند اقناع افکار عمومی است. بااینحال، حتی اگر تروئیکا و اتحادیه پولی وجود نداشته باشد، یونان ضرورتا نیازمند اعمال اصلاحاتی برای ایستادن دوباره روی پاهای خود است. آنچه اهمیت دارد تأمین زمان و پول است که اتحادیه اروپا باید آن را برای یونان فراهم کند، بهشرطی که دولت آن کشور با واقعیات مواجه شود.
دیگر اعضای اروپایی نیز باید از توهمات خود دست بردارند. از بحران یونان نمیتوان برای تضعیف محافظهکاران اروپایی و تغییر در توازن قدرت درون اتحادیه اروپا یا حذف چپِ یونان از قدرت استفاده کرد. بحران جاری و گفتوگوها برای حل آن تنها درباره یک مسئله است: آینده یونان درون اروپا و آینده پروژه مشترک اروپایی. برای کمک به بازگشت یونان به وضعیتی پذیرفتن و باقیماندن آن در حوزه پولی یورو، درراستای منافع اتحادیه اروپا از نظر سیاسی و اقتصادی، اولویت وجود دارد، اما هرگونه توافقی درباره چگونگی این امر نیازمند آن است که یونان ثابت کند به حرکت در مسیر هدف مشترک اروپایی پایبند است.
تنها یک نهاد است که میتواند برای یونان ابراز تأسف کند. برای بیش از پنج سال، تروئیکا (کمیسیون اروپایی، بانک مرکزی اروپایی و صندوق بینالمللی پول) هدف خود را اجرای تجربهای شکستخورده همراه با ریاضت قرار دادند. این امر باعث تشدید بحران اقتصادی در یونان شد. اکنون، «الکسیس سیپراس»، نخستوزیر یونان، بر مسند امور کشوری نشسته است که بهنظر میرسد به بیراهه کشیده شده است و در آن دستوپا میزند.
سیپراس و حزب چپگرای «سیریزا»، درحالی در ماه ژانویه به قدرت رسیدند که جهتگیری تازه با سازگارکردن راهکاری تازه و رشدمحور امکانپذیر شد، حتی سرسختترین طرفداران برنامه ریاضت اقتصادی، ازجمله «آنگلا مرکل»، صدراعظم آلمان، نیز بازنگری در موضع خود را آغاز کردند، چراکه عواقب نامطلوب و غیرقابلِ انکار نسخههای توصیهای سیاست خود برای یورو و ثبات اتحادیه اروپا را مشاهده کردند. دولت سیپراس میتوانست با برخی ملاحظات خود را بهعنوان بهترین شریک اروپایی، برای اجرای برنامههای اصلاحی و مدرنیزاسیون در یونان نشان دهد. بیان موضوع ضرورت ایجاد اصلاحات در فقیرترین کشور اروپایی با همدلی اعضای اتحادیه اروپا مواجه شد و احساسات مثبتی دراینباره بهوجود آمد که یونان از بودجه دفاعی خود و هزینه در این حوزه خواهد کاست. (انتظاری که از یک دولت چپگرا میرفت) بااینحال، سیپراس فرصت بهوجودآمده برای یونان را از دست داد، چراکه او و سایر رهبران سیریزا قادر به دیدن واقعیات، فراتر از خاستگاه حزبیشان نیستند؛ خاستگاهی که ریشه در فعالیتهای اپوزیسیون رادیکال دارد. آنها درک نمیکنند و نمیخواهند درک کنند میان مبارزات انتخاباتی و زمان
دردستگیری زمام امور حکومت، تفاوت وجود دارد؛ آنها به سیاست واقعگرایانه، بهمثابه «سازش» و «مصالحه» مینگرند.
همینطور بهنظر میرسد آنها از پذیرش تفاوت میان دولت و اپوزیسیون طفره میروند. یک حزب اپوزیسیون ممکن است خواستهها و وعدههای خود را با صدای بلند بیان کند و تاحدودی هم رؤیاپردازی کند. بااینحال، حزبی که بر مسند قدرت تکیه میزند و زمام امور دولتی را در دست میگیرد، نمیتواند براساس تصورات از پیش ساخته شده یا نظام تئوریک، کارهایش را انجام دهد. موضوع اصلی آن است که میان رؤیاپردازی در زمان قرارگیری حزب سیریزا در جایگاه اپوزیسیون با زمان کنونی که آن حزب در انتخابات پیروز شده و به قدرت رسیده است تفاوت جدی وجود دارد و شکافی جدی ایجاد شده است.
درواقع، به نظر میرسد سیپراس فراموش کرده است در سنت مارکسیستی تأکید بر وحدت دیالکتیکی میان تئوری و عمل وجود دارد، درصورتیکه میخواهید تغییری اساسی در روند گفتوگوی شما با بستانکارانتان ایجاد شود، و چنانچه بخواهید پیشفرضهای تعیینشده از سوی آنها را نادیده بگیرید، احتمال موفقیت را از دست خواهید داد و اعتبارتان از دست خواهد رفت. این موضوع نشان میدهد ما باید بر لزوم هماهنگی تئوری و عمل تأکید کنیم.
بااینحال، ناتوانی سیریزا از رهایی از حباب رادیکال خودساختهاش، نمیتواند چرایی تشکیل ائتلاف آن حزب با یونانیهای راستگرای افراطی را توضیح دهد. این درحالی است که آن حزب میتوانست دولتی را در ائتلاف با احزاب طرفدار اروپا تشکیل دهد. اکنون امیدوارم آنها در اولویتهای سیاسی با یکدیگر اشتراک نظر نداشته باشند، بهویژه در حوزه تغییر استراتژی ائتلافی که در آن صورت میتواند برای یونان و اروپا بد باشد. بااینحال، دو گام برداشته شده توسط سیپراس پس از بهقدرترسیدن، تردید من را دراینباره افزایش داده است: گپ او با «ولادیمیر پوتین»، رئیسجمهوری روسیه، و تلاش او برای منزویکردن آلمان در درون حوزه پولی یورو هرگز نمیتواند سیاست کارآمدی باشد.
در درون اتحادیه پولی اروپا، اجماعی ایجاد شده است که همهچیز ممکن است، مشروط به آنکه یونان در اتحادیه باقی بماند. بااینحال، دولت یونان باید درک کند سایر اعضای حوزه پولی یورو خواهان سازگارکردن خود با خواستههای آن کشور نخواهند بود. اگر این موضوع بهمعنای مشروعیتزدایی از اصلاحات دردناک آنها باشد. مهمتر از آن، هرچه عقربههای ساعت بهسمت زمان موعود (که احتمالا اوایل ماه جولای آینده خواهد بود)، نزدیک میشود دولت یونان باید سایر شرکای اروپایی را از طریق اقدامات عملی و نه وعده و وعید متقاعد کند.
خروج احتمالی یونان از حوزه پولی یورو بزرگترین تهدیدی است که میتواند جلوی هرگونه گفتوگوی آتی را بگیرد و مهمتر از این موضوع است که چه کسی در مذاکرات برنده یا بازنده خواهد بود. این وضعیتِ آسانی نخواهد بود: تمام طرفین با فشارهای قابل توجه داخلی مواجهاند و هرگونه مصالحهای نیازمند اقناع افکار عمومی است. بااینحال، حتی اگر تروئیکا و اتحادیه پولی وجود نداشته باشد، یونان ضرورتا نیازمند اعمال اصلاحاتی برای ایستادن دوباره روی پاهای خود است. آنچه اهمیت دارد تأمین زمان و پول است که اتحادیه اروپا باید آن را برای یونان فراهم کند، بهشرطی که دولت آن کشور با واقعیات مواجه شود.
دیگر اعضای اروپایی نیز باید از توهمات خود دست بردارند. از بحران یونان نمیتوان برای تضعیف محافظهکاران اروپایی و تغییر در توازن قدرت درون اتحادیه اروپا یا حذف چپِ یونان از قدرت استفاده کرد. بحران جاری و گفتوگوها برای حل آن تنها درباره یک مسئله است: آینده یونان درون اروپا و آینده پروژه مشترک اروپایی. برای کمک به بازگشت یونان به وضعیتی پذیرفتن و باقیماندن آن در حوزه پولی یورو، درراستای منافع اتحادیه اروپا از نظر سیاسی و اقتصادی، اولویت وجود دارد، اما هرگونه توافقی درباره چگونگی این امر نیازمند آن است که یونان ثابت کند به حرکت در مسیر هدف مشترک اروپایی پایبند است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.