|

واقعیت تلخ زندگی زنان زیر لوای گروه‌های تروریستی

عقد موقت با داعش

مژگان حقیقی: روزی که «ابراهیم» از خانه‌اش در شهر فلوجه فرار کرد، مردم شهر جمع شده بودند تا اعدام دو زن را تماشا کنند؛ زنانی که حاضر به ازدواج با شورشی‌های گروه تروریستی «داعش» نشده بودند. ابراهیم که 49 سال دارد و سنی است، می‌گوید شوکه شده بودم، زیرا این دو زن، سنی و اهل حومه «فلوجه» بودند. خطری که دو دختر 21 و 23ساله ابراهیم را برای «ازدواج موقت» با فرماندهان و جنگجویان داعش تهدید می‌کرد، سبب شد تا او دوماه پیش از فلوجه فرار کند و راهی بغداد شود. او که درنهایت به اقلیم کردستان عراق پناهنده شد، در گفت‌وگو با روزنامه «ایندیپندنت» انگلیس، می‌گوید خطری که دخترانش را تهدید می‌کرد، دلیل اصلی مشکل او با اعضای داعش بود. شورشی‌های داعش در ژانویه 2014، شهر 200هزار نفری فلوجه را تصرف کردند. ابراهیم ادامه می‌دهد داعش اخیرا قانون «ازدواج موقت» را برای غیرنظامیان در مناطق غیرجنگی نیز اعمال کرده و از این پس، ازدواج موقت، تنها شامل مناطق جنگی نمی‌شود. داعش قبلا دستور «جهاد نکاح» را نیز صادر کرده بود که بر اساس آن، داعشی‌ها حق ازدواج با زنان، حتی دختران کم‌سن‌وسال و اسیر را برای مدت‌زمانی کوتاه دارند. این قانون به جنگجویان داعش حق ازدواج با بیش از یک زن را نیز می‌دهد.
ابراهیم می‌گوید: «براساس این دستور جدید، یک شورشی داعش شروع به اذیت و آزار دخترانم کرد و زمانی که به بازار می‌رفتند، آنها را تعقیب می‌کرد». او ادامه می‌دهد: «یک روز، دختر بزرگم با آشفتگی به خانه بازگشت و گفت یک مرد او را تعقیب کرده است. این مرد در خانه را زد و گفت می‌خواهد با دخترم ازدواج کند، اما مخالفت کردم. او سپس تهدید کرد دخترم را به‌زور خواهد برد و گفت از نظر قانونی، اجازه چنین کاری را دارد». به همین دلیل، ابراهیم فورا دختران خود را به بغداد فرستاد و خودش نیز یک روز بعد به آنها پیوست. وخامت شرایط زنان، یکی از مهم‌ترین تحولات در مناطق تحت‌کنترل داعش محسوب می‌شود. این شرایط زمانی بدتر شد که این گروه در سال 2012 شروع به گسترش مناطق تحت کنترل خود کرد. یک شورشی داعشی که خود را «حمزه» معرفی می‌کند و اهل فلوجه است، اوایل سال‌جاری در مصاحبه با ایندیپندنت درباره زنان مسلمان تونسی، صحبت کرد که داوطلبانه به داعش پیوستند؛ آنان حامی اهداف و باورهای داعش بودند و به همین دلیل، به «عقد موقت» فرماندهان داعش درآمدند. این زنان تونسی می‌توانستند پس از یک هفته جدا شوند و به عقد یک فرمانده دیگر داعش درآیند. حمزه می‌گوید: «هفته اول دسامبر 2014 بود که آنها 13 دختر ایزدی را برای جنگجویان آوردند». او این‌طور روایت می‌کند: «فرمانده ما با گفتن این جمله که «این کار برای شما حلال است و هدیه‌ای از طرف خداوند برای خوشحال‌کردن خودتان بدون ازدواج است»، تلاش کرد ما را وسوسه کند و سپس ادامه داد این دختران، مشرک هستند». حمزه این کار را به‌مثابه تجاوز می‌دانست و حتی از این موضوع بیم داشت که از او خواسته شود در مراسم اعدام مشارکت کند. این دو عامل سبب شد که حمزه از داعش جدا شود.
اما ابراهیم قبل از ترک فلوجه، تصویر عجیبی از این شهر ترسیم می‌کند. او نشان می‌دهد که چگونه حتی اعراب محافظه‌کار سنی نیز به سبب خیانت یا مقاومت در برابر قوانین دیکته‌شده داعش، در معرض خطر قرار دارند. او می‌گوید: مشکل او با شبه‌نظامیان داعش در ابتدا، ارتباطی با دخترانش نداشت، بلکه بر سر پولی بود که آنها به او بدهکار بودند. او گفت: «من با داعش بر سر پول مشکل داشتم. من به کودکانشان تدریس خصوصی می‌کردم، اما چون برخی از آنها در امتحانات قبول نشده بودند، والدینشان از پرداخت حق‌التدریس خودداری کردند». ابراهیم برای بازپس‌گرفتن طلبش به پلیس شکایت کرد و والدین دانش‌آموزانی که در امتحان رد شده بودند، چندین بار توسط پلیس فلوجه بازداشت شدند. ابراهیم می‌گوید: «در فرهنگ ما، زمانی که پلیس کسی را بازجویی می‌کند، این کار به‌مثابه توهین به آن شخص است». او ادامه می‌دهد: آنچه سبب وخامت اوضاع شد، این بود که او و افرادی که ابراهیم از آنها شکایت کرده بود، از دو قبیله مختلف بودند. اما زمانی که شورشی‌های داعش فلوجه را تصرف کردند، ابراهیم فهمید برخی از آنهایی که با او مشکل داشتند، «مزدور داعش» هستند. پس از آن، مزاحمت‌ها شروع شد و حتی دختران او به ازدواج موقت تهدید شدند.
داعش از همان روزهای نخست حکمرانی خود در چهارسال گذشته، قوانین سخت‌گیرانه‌ای را علیه زندگی زنان صادر کرده است. این قوانین، اغلب عجیب هستند. اعراب سنی ساکن غرب عراق و شرق سوریه محافظه‌کارند، اما زنان این مناطق مجبور نبودند نقاب بزنند و همه صورت خود را بپوشانند. اما اکنون طبق قوانین داعش، زنان پایین‌تر از سن خاصی نمی‌توانند بدون همراهی یک مرد، خانه را ترک کنند. اگر آنها از این قانون سرپیچی کنند و شناسایی شوند، توسط مقامات داعش به خانه‌هایشان بازگردانده می‌شوند و همسر یا پدر این زنان بین 40 تا 80 ضربه شلاق خواهند خورد.
در ابتدا، قوانین داعش کم‌وبیش درباره افراد محلی اجرا می‌شدند، اما زمانی که آنها قلمرو تحت کنترل خود را گسترش دادند، این قوانین با شدت بیشتری اجرا شدند. قوانین مرتبط با محدودیت‌ها درباره پوشش زنان در «تل ابیض»، در شمال سوریه، در دسامبر 2013 صادر شدند. در این قانون آمده است: «بی‌حجابی، پوشیدن لباس‌های تنگ، آرایش‌کردن و تقلید از زنان کافر، کاملا ممنوع است و زنانی که از این قانون تبعیت نکنند، با پیامدهای شدیدی مواجه خواهند شد». در این فتوا، درباره پوشاندن دو چشم و گونه یک زن آمده است: «زنان باید با وسیله‌ای مناسب، دو چشم خود را بپوشانند». در ماه فوریه سال‌جاری، داعش در بیانیه‌ای اعلام کرد نگهداری کبوتر روی پشت‌بام خانه‌ها، ممنوع است و افرادی که نافرمانی کنند، جریمه و زندانی می‌شوند و حتی شلاق خواهند خورد.
دنیای داعش- بر اساس مواردی که آقای «التمیمی» یکی از داعشی‌ها جمع‌آوری و منتشر کرده- اغلب با دنیای دیگر، متفاوت است. سال گذشته زمانی که مدارس در مناطق تحت‌کنترل داعش در «حلب» سوریه بازگشایی شدند، دستورالعمل‌های سخت‌گیرانه و مفصلی برای مدیران مدارس ارسال شد. همچنین شورشی‌های داعش اعلام کردند مدارس، دیگر اجازه آموزش «نقاشی و هنرهای زیبا، موسیقی، ترویج ملی‌گرایی، تدریس زبان فرانسه، تاریخ، فلسفه و مطالعات اجتماعی» را ندارند و دروس عقیدتی و فقهی باید جایگزین این دروس شوند. بسیاری از قوانین داعش ابداعی هستند. برای هرکاری، نرخی خاص تعیین شده است؛ از فروش سبزیجات در بازار گرفته تا انجام عمل سزارین در بیمارستان‌ها. ورزش‌هایی خاص مانند بیلیارد و فوتبال‌دستی مجاز هستند، اما تحت شرایط سخت‌گیرانه. به مالکان خودروها گفته شده است باید برخی وسایل خاص ازجمله یک تایر زاپاس با خود حمل کنند و در غیراین‌صورت، جریمه خواهند شد. در چنین جامعه‌ای- که مکتبی براساس انحصارطلبی محض و وفاداری کامل است- مخالفت خطرناک است و اغلب به مخالفان، انگ «مرتدبودن» زده می‌شود؛ اتهامی که مجازات مرگ به‌دنبال دارد.
«اکرم غانم» 51 ساله که از اعضای اقلیت «شبک» در «همدانیه» در حومه موصل است- در گفت‌وگو با ایندیپندنت بر خطرات زندگی در کنار داعش صحه می‌گذارد. زمانی که موصل در ماه آگوست به‌دست داعش افتاد آقای غانم - که دو همسر دارد که یکی از اقلیت شبک و دیگری سنی است - به همراه 300 نفر از اقوامش، به‌سوی اربیل فرار کرد. او همسر سنی و پسر 20ساله خود را رها کرد. پسر او که در یک کارگاه رنگرزی کار می‌کرد، با چند پسر دیگر دچار اختلاف شد. این پسرها به مقامات داعش مراجعه و اعلام کردند، یک پسر شیعه در حال نزاع با سنی‌هاست و مشکلاتی برای همسایگان به‌وجود آورده است. آقای غانم درادامه می‌گوید: «پسرم محمد دو هفته زندانی شد و زمانی که آمریکا زندانی را هدف حملات هوایی خود قرار داد، محمد در آن بود؛ او به همراه بسیاری دیگر کشته شد». غانم در هراس است و می‌گوید می‌ترسم داعشی‌ها هیچ‌گاه شکست نخورند؛ آنان حامیان بسیار زیادی دارند؛ حامیانی احمق و نادان.

مژگان حقیقی: روزی که «ابراهیم» از خانه‌اش در شهر فلوجه فرار کرد، مردم شهر جمع شده بودند تا اعدام دو زن را تماشا کنند؛ زنانی که حاضر به ازدواج با شورشی‌های گروه تروریستی «داعش» نشده بودند. ابراهیم که 49 سال دارد و سنی است، می‌گوید شوکه شده بودم، زیرا این دو زن، سنی و اهل حومه «فلوجه» بودند. خطری که دو دختر 21 و 23ساله ابراهیم را برای «ازدواج موقت» با فرماندهان و جنگجویان داعش تهدید می‌کرد، سبب شد تا او دوماه پیش از فلوجه فرار کند و راهی بغداد شود. او که درنهایت به اقلیم کردستان عراق پناهنده شد، در گفت‌وگو با روزنامه «ایندیپندنت» انگلیس، می‌گوید خطری که دخترانش را تهدید می‌کرد، دلیل اصلی مشکل او با اعضای داعش بود. شورشی‌های داعش در ژانویه 2014، شهر 200هزار نفری فلوجه را تصرف کردند. ابراهیم ادامه می‌دهد داعش اخیرا قانون «ازدواج موقت» را برای غیرنظامیان در مناطق غیرجنگی نیز اعمال کرده و از این پس، ازدواج موقت، تنها شامل مناطق جنگی نمی‌شود. داعش قبلا دستور «جهاد نکاح» را نیز صادر کرده بود که بر اساس آن، داعشی‌ها حق ازدواج با زنان، حتی دختران کم‌سن‌وسال و اسیر را برای مدت‌زمانی کوتاه دارند. این قانون به جنگجویان داعش حق ازدواج با بیش از یک زن را نیز می‌دهد.
ابراهیم می‌گوید: «براساس این دستور جدید، یک شورشی داعش شروع به اذیت و آزار دخترانم کرد و زمانی که به بازار می‌رفتند، آنها را تعقیب می‌کرد». او ادامه می‌دهد: «یک روز، دختر بزرگم با آشفتگی به خانه بازگشت و گفت یک مرد او را تعقیب کرده است. این مرد در خانه را زد و گفت می‌خواهد با دخترم ازدواج کند، اما مخالفت کردم. او سپس تهدید کرد دخترم را به‌زور خواهد برد و گفت از نظر قانونی، اجازه چنین کاری را دارد». به همین دلیل، ابراهیم فورا دختران خود را به بغداد فرستاد و خودش نیز یک روز بعد به آنها پیوست. وخامت شرایط زنان، یکی از مهم‌ترین تحولات در مناطق تحت‌کنترل داعش محسوب می‌شود. این شرایط زمانی بدتر شد که این گروه در سال 2012 شروع به گسترش مناطق تحت کنترل خود کرد. یک شورشی داعشی که خود را «حمزه» معرفی می‌کند و اهل فلوجه است، اوایل سال‌جاری در مصاحبه با ایندیپندنت درباره زنان مسلمان تونسی، صحبت کرد که داوطلبانه به داعش پیوستند؛ آنان حامی اهداف و باورهای داعش بودند و به همین دلیل، به «عقد موقت» فرماندهان داعش درآمدند. این زنان تونسی می‌توانستند پس از یک هفته جدا شوند و به عقد یک فرمانده دیگر داعش درآیند. حمزه می‌گوید: «هفته اول دسامبر 2014 بود که آنها 13 دختر ایزدی را برای جنگجویان آوردند». او این‌طور روایت می‌کند: «فرمانده ما با گفتن این جمله که «این کار برای شما حلال است و هدیه‌ای از طرف خداوند برای خوشحال‌کردن خودتان بدون ازدواج است»، تلاش کرد ما را وسوسه کند و سپس ادامه داد این دختران، مشرک هستند». حمزه این کار را به‌مثابه تجاوز می‌دانست و حتی از این موضوع بیم داشت که از او خواسته شود در مراسم اعدام مشارکت کند. این دو عامل سبب شد که حمزه از داعش جدا شود.
اما ابراهیم قبل از ترک فلوجه، تصویر عجیبی از این شهر ترسیم می‌کند. او نشان می‌دهد که چگونه حتی اعراب محافظه‌کار سنی نیز به سبب خیانت یا مقاومت در برابر قوانین دیکته‌شده داعش، در معرض خطر قرار دارند. او می‌گوید: مشکل او با شبه‌نظامیان داعش در ابتدا، ارتباطی با دخترانش نداشت، بلکه بر سر پولی بود که آنها به او بدهکار بودند. او گفت: «من با داعش بر سر پول مشکل داشتم. من به کودکانشان تدریس خصوصی می‌کردم، اما چون برخی از آنها در امتحانات قبول نشده بودند، والدینشان از پرداخت حق‌التدریس خودداری کردند». ابراهیم برای بازپس‌گرفتن طلبش به پلیس شکایت کرد و والدین دانش‌آموزانی که در امتحان رد شده بودند، چندین بار توسط پلیس فلوجه بازداشت شدند. ابراهیم می‌گوید: «در فرهنگ ما، زمانی که پلیس کسی را بازجویی می‌کند، این کار به‌مثابه توهین به آن شخص است». او ادامه می‌دهد: آنچه سبب وخامت اوضاع شد، این بود که او و افرادی که ابراهیم از آنها شکایت کرده بود، از دو قبیله مختلف بودند. اما زمانی که شورشی‌های داعش فلوجه را تصرف کردند، ابراهیم فهمید برخی از آنهایی که با او مشکل داشتند، «مزدور داعش» هستند. پس از آن، مزاحمت‌ها شروع شد و حتی دختران او به ازدواج موقت تهدید شدند.
داعش از همان روزهای نخست حکمرانی خود در چهارسال گذشته، قوانین سخت‌گیرانه‌ای را علیه زندگی زنان صادر کرده است. این قوانین، اغلب عجیب هستند. اعراب سنی ساکن غرب عراق و شرق سوریه محافظه‌کارند، اما زنان این مناطق مجبور نبودند نقاب بزنند و همه صورت خود را بپوشانند. اما اکنون طبق قوانین داعش، زنان پایین‌تر از سن خاصی نمی‌توانند بدون همراهی یک مرد، خانه را ترک کنند. اگر آنها از این قانون سرپیچی کنند و شناسایی شوند، توسط مقامات داعش به خانه‌هایشان بازگردانده می‌شوند و همسر یا پدر این زنان بین 40 تا 80 ضربه شلاق خواهند خورد.
در ابتدا، قوانین داعش کم‌وبیش درباره افراد محلی اجرا می‌شدند، اما زمانی که آنها قلمرو تحت کنترل خود را گسترش دادند، این قوانین با شدت بیشتری اجرا شدند. قوانین مرتبط با محدودیت‌ها درباره پوشش زنان در «تل ابیض»، در شمال سوریه، در دسامبر 2013 صادر شدند. در این قانون آمده است: «بی‌حجابی، پوشیدن لباس‌های تنگ، آرایش‌کردن و تقلید از زنان کافر، کاملا ممنوع است و زنانی که از این قانون تبعیت نکنند، با پیامدهای شدیدی مواجه خواهند شد». در این فتوا، درباره پوشاندن دو چشم و گونه یک زن آمده است: «زنان باید با وسیله‌ای مناسب، دو چشم خود را بپوشانند». در ماه فوریه سال‌جاری، داعش در بیانیه‌ای اعلام کرد نگهداری کبوتر روی پشت‌بام خانه‌ها، ممنوع است و افرادی که نافرمانی کنند، جریمه و زندانی می‌شوند و حتی شلاق خواهند خورد.
دنیای داعش- بر اساس مواردی که آقای «التمیمی» یکی از داعشی‌ها جمع‌آوری و منتشر کرده- اغلب با دنیای دیگر، متفاوت است. سال گذشته زمانی که مدارس در مناطق تحت‌کنترل داعش در «حلب» سوریه بازگشایی شدند، دستورالعمل‌های سخت‌گیرانه و مفصلی برای مدیران مدارس ارسال شد. همچنین شورشی‌های داعش اعلام کردند مدارس، دیگر اجازه آموزش «نقاشی و هنرهای زیبا، موسیقی، ترویج ملی‌گرایی، تدریس زبان فرانسه، تاریخ، فلسفه و مطالعات اجتماعی» را ندارند و دروس عقیدتی و فقهی باید جایگزین این دروس شوند. بسیاری از قوانین داعش ابداعی هستند. برای هرکاری، نرخی خاص تعیین شده است؛ از فروش سبزیجات در بازار گرفته تا انجام عمل سزارین در بیمارستان‌ها. ورزش‌هایی خاص مانند بیلیارد و فوتبال‌دستی مجاز هستند، اما تحت شرایط سخت‌گیرانه. به مالکان خودروها گفته شده است باید برخی وسایل خاص ازجمله یک تایر زاپاس با خود حمل کنند و در غیراین‌صورت، جریمه خواهند شد. در چنین جامعه‌ای- که مکتبی براساس انحصارطلبی محض و وفاداری کامل است- مخالفت خطرناک است و اغلب به مخالفان، انگ «مرتدبودن» زده می‌شود؛ اتهامی که مجازات مرگ به‌دنبال دارد.
«اکرم غانم» 51 ساله که از اعضای اقلیت «شبک» در «همدانیه» در حومه موصل است- در گفت‌وگو با ایندیپندنت بر خطرات زندگی در کنار داعش صحه می‌گذارد. زمانی که موصل در ماه آگوست به‌دست داعش افتاد آقای غانم - که دو همسر دارد که یکی از اقلیت شبک و دیگری سنی است - به همراه 300 نفر از اقوامش، به‌سوی اربیل فرار کرد. او همسر سنی و پسر 20ساله خود را رها کرد. پسر او که در یک کارگاه رنگرزی کار می‌کرد، با چند پسر دیگر دچار اختلاف شد. این پسرها به مقامات داعش مراجعه و اعلام کردند، یک پسر شیعه در حال نزاع با سنی‌هاست و مشکلاتی برای همسایگان به‌وجود آورده است. آقای غانم درادامه می‌گوید: «پسرم محمد دو هفته زندانی شد و زمانی که آمریکا زندانی را هدف حملات هوایی خود قرار داد، محمد در آن بود؛ او به همراه بسیاری دیگر کشته شد». غانم در هراس است و می‌گوید می‌ترسم داعشی‌ها هیچ‌گاه شکست نخورند؛ آنان حامیان بسیار زیادی دارند؛ حامیانی احمق و نادان.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.