شروع کمفروغ؛ ادامه موفق
سحر عصرآزاد
مجموعه طنز تلویزیونی «شمعدونی» هرچند شروعی پرفروغ و قابل انتظار نداشت اما در ادامه به واسطه حضور کاراکترهایی نسبتا تازه و پررنگشدن درام مسیر خوبی در پیش گرفت.
سروش صحت چهرهای شناختهشده و حرفهای در عرصه طنز تلویزیونی است که آثار مختلفی در کارنامه او به چشم میخورد؛ هرچند در وهله اول او بهعنوان بازیگر و نویسنده طنز به ذهن علاقهمندانش میآید تا یک کارگردان. صحت بهعنوان بازیگر بهخصوص در سینما همچنان در حال تجربه گونههای مختلف سینمایی و حضور در نقشهای متفاوت و دور از هم است و این نکته میتواند نگاه همهجانبه او را به بازیگری مؤکد کند که برای رسیدن به قوام، همواره در پی چالشی جدید است. اما در عرصه نگارش و پس از آن کارگردانی، او تمرکز عمده خود را بر طنز و کمدی قرار داده است که این نکته هم میتواند برآمده از اهمیت تمرکز برای رسیدن به نتیجهای قابلقبول و قابلدفاع باشد. درواقع از نقشآفرینی و نگارش متن آیتمهای طنز «جنگ 77» تا امروز که مجموعه طنز تلویزیونی «شمعدونی» به نویسندگی و کارگردانی او در حال پخش است، صحت در فیلمها و سریالهای متعددی بازی کرده، چند فیلمنامه سینمایی به نگارش درآورده و سریالهای متعددی را نوشته، کارگردانی و بازی کرده است. پس از مجموعههای طنزی همچون «چارخونه»، «ساختمان پزشکان» و «پژمان»، «شمعدونی» نقطه تلاقی نگارش و کارگردانی سروش صحت
است که البته فیلمنامه آن حاصل همکاری مشترک با ایمان صفایی است، مجموعهای که تلاش میکند با چند تغییر در اشل مجموعههای طنز تلویزیونی ارتباط بیشتر و بهتری با مخاطب خود برقرار کند؛ اما در گام نخست با مشکلاتی همراه بود.
در «شمعدونی» مثل اغلب مجموعههای طنز دو خانواده محور اصلی درام هستند که قرار است روابط و خردهداستانهای فرعی حولوحوش آنها بر بستر طنز قصهساز شود. خانوادههایی که تلاش شده در جزئیات شخصیتپردازانه کاراکترهای آنها، وجوهی تازه طراحی شود تا این روابط آشنا از ورطه تکرار به سطحی جدید و متفاوت وارد شوند و طبعا موقعیتهای جدیدی را برای طنز و جذابیت درام ایجاد کنند. در طراحی این کاراکترها، از زوج هوشنگ و زهره تا زوج عطا و شیرین و فرزندانشان سارا و سعید، اشکان و شخصیتهای پیرامونی آنها مثل زیبا، بابا رضا و مشیری، تلاش شده سویههای جدیدی برجسته شود تا از تیپ فاصله گرفته و تبدیل به شخصیتهایی جذاب و ملموس شوند؛ بهخصوص این سویهها در مورد کاراکترهای زن طناز خودنمایی میکند که با وجود محدودیتهای موجود توانستهاند از زن منفعل و سادهلوح، قدمی فراتر رفته و ابعادی چون هوشمندی، رندی، حاضرجوابی و... را نیز به نمایش بگذارند. در جنس جدید روابط هم میتوان به مثلث عطا، شیرین و شیوا (همسر سابق عطا) اشاره کرد که بدون لوثکردن این مثلث، سطحی جدید از روابط و طبعا کنش و واکنشها را به نمایش میگذارند. درواقع این سویهها که به
ملموسشدن کاراکترها کمک میکند، نقاطضعف انسانی هستند که با نگاه طنز بزرگنمایی شدهاند تا شخصیتها را نه خوب و بد، بلکه از جنس انسان کنند؛ به همین دلیل مانور بیشتری روی آنها داده شده است. در انتخاب بازیگران این نقشها هم تلاش شده ترکیبی متفاوت از بازیگران جدید و شناختهشده در کنار هم قرار بگیرند تا مخاطب تصویر روشنی از حضور آنها در یک قاب نداشته باشد و به همین واسطه جذابیتی جدید وارد کار شود. اما همه این تلاشها در مرحله خلق شخصیتها، انتخاب بازیگران و حتی معرفی بازیگران جدید، بر بستر قصههایی کمرنگ با درامی قابل پیشبینی بهنوعی رنگباخته است. هر درامی حتی از نوع طنز، نیاز به پیچیدگی و اوج و فرود با منطق خاص خود را دارد تا بتواند مخاطب را کنجکاو و به پیگیری قصه این شخصیتهای بالقوه جذاب ترغیب کند، وگرنه امتیازهای اولیه آنها نمیتواند به فعلیتی مناسب برسد.
بر همین اساس «شمعدونی» با وجود داشتن مایههای مستعد، شروعی کمفروغ داشت و از همان اولین قسمت بهجای برجستهشدن درام و قصهای جذاب، این شخصیتها بودند که مخاطب را به دنبالکردن داستانی قابل پیشبینی واداشتند. مثل اصرار هوشنگ به تدارک جشن قبولی سارا در کنکور تخصص پزشکی قبل از اعلام اسامی پذیرفتهشدگان که با مقدمهچینی، تأکیدهای مستقیم و رفتارهایی که بهواسطه زومکردن بر آنها تبدیل به اغراق شده، معلوم است به چه نتیجهای ختم خواهد شد. هرچند قصههای ساده و کمرنگ در قالب درامهای درونی میتوانند منجر به بسط شخصیتها و عمیقشدن آنها شوند، اما این فرمول در مجموعههای طنز صدق نمیکند. چون به واسطه تأکیدی که بر وجوه شخصیتی کاراکترها میشود، این وجوه در حد اغراق برجسته شده و توی ذوق میزنند و کارکرد و جذابیت اولیه خود را ازدست میدهند.
با این نگاه، قسمتهای آغازین «شمعدونی» نتوانست شروعی جذاب و همراهیبرانگیز برای مخاطبان تلویزیونی داشته باشد و با مجموعههای موفق سروش صحت چون «ساختمان پزشکان» برابری کند. اما در ادامه با تغییراتی در روند درام و پررنگشدن پیچوخمهای داستانی متناسب با جنس طنز حاکم بر مجموعه، بهتدریج این اغراق و تأکید بر کنش و واکنشهای کاراکترها کمرنگ شده و تناسبی بین بار قصه و شخصیتها در پیشبرد درام به وجود آمده که تماشای این مجموعه را دلپذیر کرده است.
«شمعدونی» مجموعهای است که با آزمون و خطای تجربهای جدید، مرحله ریسکپذیری اولیه را پشتسر گذاشته و میتواند با سیری هوشمندانه در کارنامه سروش صحت نمره قابلقبولی را ثبت کند.
مجموعه طنز تلویزیونی «شمعدونی» هرچند شروعی پرفروغ و قابل انتظار نداشت اما در ادامه به واسطه حضور کاراکترهایی نسبتا تازه و پررنگشدن درام مسیر خوبی در پیش گرفت.
سروش صحت چهرهای شناختهشده و حرفهای در عرصه طنز تلویزیونی است که آثار مختلفی در کارنامه او به چشم میخورد؛ هرچند در وهله اول او بهعنوان بازیگر و نویسنده طنز به ذهن علاقهمندانش میآید تا یک کارگردان. صحت بهعنوان بازیگر بهخصوص در سینما همچنان در حال تجربه گونههای مختلف سینمایی و حضور در نقشهای متفاوت و دور از هم است و این نکته میتواند نگاه همهجانبه او را به بازیگری مؤکد کند که برای رسیدن به قوام، همواره در پی چالشی جدید است. اما در عرصه نگارش و پس از آن کارگردانی، او تمرکز عمده خود را بر طنز و کمدی قرار داده است که این نکته هم میتواند برآمده از اهمیت تمرکز برای رسیدن به نتیجهای قابلقبول و قابلدفاع باشد. درواقع از نقشآفرینی و نگارش متن آیتمهای طنز «جنگ 77» تا امروز که مجموعه طنز تلویزیونی «شمعدونی» به نویسندگی و کارگردانی او در حال پخش است، صحت در فیلمها و سریالهای متعددی بازی کرده، چند فیلمنامه سینمایی به نگارش درآورده و سریالهای متعددی را نوشته، کارگردانی و بازی کرده است. پس از مجموعههای طنزی همچون «چارخونه»، «ساختمان پزشکان» و «پژمان»، «شمعدونی» نقطه تلاقی نگارش و کارگردانی سروش صحت
است که البته فیلمنامه آن حاصل همکاری مشترک با ایمان صفایی است، مجموعهای که تلاش میکند با چند تغییر در اشل مجموعههای طنز تلویزیونی ارتباط بیشتر و بهتری با مخاطب خود برقرار کند؛ اما در گام نخست با مشکلاتی همراه بود.
در «شمعدونی» مثل اغلب مجموعههای طنز دو خانواده محور اصلی درام هستند که قرار است روابط و خردهداستانهای فرعی حولوحوش آنها بر بستر طنز قصهساز شود. خانوادههایی که تلاش شده در جزئیات شخصیتپردازانه کاراکترهای آنها، وجوهی تازه طراحی شود تا این روابط آشنا از ورطه تکرار به سطحی جدید و متفاوت وارد شوند و طبعا موقعیتهای جدیدی را برای طنز و جذابیت درام ایجاد کنند. در طراحی این کاراکترها، از زوج هوشنگ و زهره تا زوج عطا و شیرین و فرزندانشان سارا و سعید، اشکان و شخصیتهای پیرامونی آنها مثل زیبا، بابا رضا و مشیری، تلاش شده سویههای جدیدی برجسته شود تا از تیپ فاصله گرفته و تبدیل به شخصیتهایی جذاب و ملموس شوند؛ بهخصوص این سویهها در مورد کاراکترهای زن طناز خودنمایی میکند که با وجود محدودیتهای موجود توانستهاند از زن منفعل و سادهلوح، قدمی فراتر رفته و ابعادی چون هوشمندی، رندی، حاضرجوابی و... را نیز به نمایش بگذارند. در جنس جدید روابط هم میتوان به مثلث عطا، شیرین و شیوا (همسر سابق عطا) اشاره کرد که بدون لوثکردن این مثلث، سطحی جدید از روابط و طبعا کنش و واکنشها را به نمایش میگذارند. درواقع این سویهها که به
ملموسشدن کاراکترها کمک میکند، نقاطضعف انسانی هستند که با نگاه طنز بزرگنمایی شدهاند تا شخصیتها را نه خوب و بد، بلکه از جنس انسان کنند؛ به همین دلیل مانور بیشتری روی آنها داده شده است. در انتخاب بازیگران این نقشها هم تلاش شده ترکیبی متفاوت از بازیگران جدید و شناختهشده در کنار هم قرار بگیرند تا مخاطب تصویر روشنی از حضور آنها در یک قاب نداشته باشد و به همین واسطه جذابیتی جدید وارد کار شود. اما همه این تلاشها در مرحله خلق شخصیتها، انتخاب بازیگران و حتی معرفی بازیگران جدید، بر بستر قصههایی کمرنگ با درامی قابل پیشبینی بهنوعی رنگباخته است. هر درامی حتی از نوع طنز، نیاز به پیچیدگی و اوج و فرود با منطق خاص خود را دارد تا بتواند مخاطب را کنجکاو و به پیگیری قصه این شخصیتهای بالقوه جذاب ترغیب کند، وگرنه امتیازهای اولیه آنها نمیتواند به فعلیتی مناسب برسد.
بر همین اساس «شمعدونی» با وجود داشتن مایههای مستعد، شروعی کمفروغ داشت و از همان اولین قسمت بهجای برجستهشدن درام و قصهای جذاب، این شخصیتها بودند که مخاطب را به دنبالکردن داستانی قابل پیشبینی واداشتند. مثل اصرار هوشنگ به تدارک جشن قبولی سارا در کنکور تخصص پزشکی قبل از اعلام اسامی پذیرفتهشدگان که با مقدمهچینی، تأکیدهای مستقیم و رفتارهایی که بهواسطه زومکردن بر آنها تبدیل به اغراق شده، معلوم است به چه نتیجهای ختم خواهد شد. هرچند قصههای ساده و کمرنگ در قالب درامهای درونی میتوانند منجر به بسط شخصیتها و عمیقشدن آنها شوند، اما این فرمول در مجموعههای طنز صدق نمیکند. چون به واسطه تأکیدی که بر وجوه شخصیتی کاراکترها میشود، این وجوه در حد اغراق برجسته شده و توی ذوق میزنند و کارکرد و جذابیت اولیه خود را ازدست میدهند.
با این نگاه، قسمتهای آغازین «شمعدونی» نتوانست شروعی جذاب و همراهیبرانگیز برای مخاطبان تلویزیونی داشته باشد و با مجموعههای موفق سروش صحت چون «ساختمان پزشکان» برابری کند. اما در ادامه با تغییراتی در روند درام و پررنگشدن پیچوخمهای داستانی متناسب با جنس طنز حاکم بر مجموعه، بهتدریج این اغراق و تأکید بر کنش و واکنشهای کاراکترها کمرنگ شده و تناسبی بین بار قصه و شخصیتها در پیشبرد درام به وجود آمده که تماشای این مجموعه را دلپذیر کرده است.
«شمعدونی» مجموعهای است که با آزمون و خطای تجربهای جدید، مرحله ریسکپذیری اولیه را پشتسر گذاشته و میتواند با سیری هوشمندانه در کارنامه سروش صحت نمره قابلقبولی را ثبت کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.