|

«راویان حقیقت بزرگان تاریخند»

عادل مقدس.وکیل دادگستری

وقتی قرار است روایتی از جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنی ارائه دهی، باید بسان یک مورخ متعهد، حقیقت جامعه را بیان کنی. سینمای اجتماعی صرفا سینمایی سرگرم‌‌کننده نیست. در سینمای اجتماعی اصیل، تحریف، جایگاهی ندارد. جنس سینمای بنی‌اعتماد این‌گونه است. بدون هرگونه قضاوتی، مانند آیینه‌ای تمام‌نما از جامعه پیرامونی خود، فقط روایت می‌کند. بدون افراط و تفریط. آنچه در سینمای اجتماعی بنی‌اعتماد از نگاه یک جامعه‌شناس، جرم‌شناس یا حتی حقوق‌دان قابل‌توجه است، عدم تجویز راه‌حل برای حل معضلات اجتماعی است. بنی‌اعتماد به تخصص‌گرایی معتقد است. می‌داند تخصص او روایت صحیح و درستی از جامعه‌اش است و نه چیزی بیشتر! او تجویز راه‌حل را به اهلش واگذار می‌کند. او قصه‌اش را شبیه یک مستندساز روایت می‌کند.
اما بیان حقیقت و روایت جامعه به شکلی که هست، همیشه و در همه جوامع کار آسانی نیست. همیشه شنیدن حقیقت برای عده‌ای خوشایند نیست و ممکن است راوی را به سیاه‌نمایی متهم کنند. جامعه‌ای که سعی در پاک‌کردن حقیقت به بهانه سیاه‌نمایی دارد، خودش متهم به سیاه‌نمایی است. پیشرفت در جامعه‌ای حاصل می‌شود که حقیقت را هرچند زشت و ناپسند ولی با امید نمایان کند؛ کاری که بنی‌اعتماد در آثارش انجام می‌دهد. بانوی سینمای ایران بارها و در مقاطع مختلف گفته است، عصبانی‌ام ولی ناامید نیستم. چه خوب در قصه‌ها، تخم امید را در فضای یک اتومبیل می‌پروراند و به تصویر می‌کشاند. دیالوگ‌های پیمان معادی (حامد) و باران کوثری (سارا)، که در نظر اول و در میانه زندگی آن دو نمی‌توان ذره و مثقالی از امید را مشاهده کرد، قطعا از عاشقانه‌ترین دیالوگ‌های تاریخ سینمای ایران است. کسی هست که ادعا کند در عشق امید نیست؟! این درک درستی است از اخلاق که در همه آمیزه‌های دینی جهان مورد تأکید است. آنجا که قرآن می‌فرماید: سعادت و رهایی در صداقت و بیان حقیقت است.

وقتی قرار است روایتی از جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنی ارائه دهی، باید بسان یک مورخ متعهد، حقیقت جامعه را بیان کنی. سینمای اجتماعی صرفا سینمایی سرگرم‌‌کننده نیست. در سینمای اجتماعی اصیل، تحریف، جایگاهی ندارد. جنس سینمای بنی‌اعتماد این‌گونه است. بدون هرگونه قضاوتی، مانند آیینه‌ای تمام‌نما از جامعه پیرامونی خود، فقط روایت می‌کند. بدون افراط و تفریط. آنچه در سینمای اجتماعی بنی‌اعتماد از نگاه یک جامعه‌شناس، جرم‌شناس یا حتی حقوق‌دان قابل‌توجه است، عدم تجویز راه‌حل برای حل معضلات اجتماعی است. بنی‌اعتماد به تخصص‌گرایی معتقد است. می‌داند تخصص او روایت صحیح و درستی از جامعه‌اش است و نه چیزی بیشتر! او تجویز راه‌حل را به اهلش واگذار می‌کند. او قصه‌اش را شبیه یک مستندساز روایت می‌کند.
اما بیان حقیقت و روایت جامعه به شکلی که هست، همیشه و در همه جوامع کار آسانی نیست. همیشه شنیدن حقیقت برای عده‌ای خوشایند نیست و ممکن است راوی را به سیاه‌نمایی متهم کنند. جامعه‌ای که سعی در پاک‌کردن حقیقت به بهانه سیاه‌نمایی دارد، خودش متهم به سیاه‌نمایی است. پیشرفت در جامعه‌ای حاصل می‌شود که حقیقت را هرچند زشت و ناپسند ولی با امید نمایان کند؛ کاری که بنی‌اعتماد در آثارش انجام می‌دهد. بانوی سینمای ایران بارها و در مقاطع مختلف گفته است، عصبانی‌ام ولی ناامید نیستم. چه خوب در قصه‌ها، تخم امید را در فضای یک اتومبیل می‌پروراند و به تصویر می‌کشاند. دیالوگ‌های پیمان معادی (حامد) و باران کوثری (سارا)، که در نظر اول و در میانه زندگی آن دو نمی‌توان ذره و مثقالی از امید را مشاهده کرد، قطعا از عاشقانه‌ترین دیالوگ‌های تاریخ سینمای ایران است. کسی هست که ادعا کند در عشق امید نیست؟! این درک درستی است از اخلاق که در همه آمیزه‌های دینی جهان مورد تأکید است. آنجا که قرآن می‌فرماید: سعادت و رهایی در صداقت و بیان حقیقت است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.