|

داستان چاوشسکو

دایان دوکریه . ترجمه: محمدعلی عسگری

«رومانیای امروز در غرب از برج ایفل /معروف‌تر و از ملکه انگلیس محترم‌تر است. /همه اینها به‌خاطر رفیق و به‌خاطر من بوده است»
ایلانا چاوشسکو
بخارست، کریسمس سال 1989؛ در ساختمان وزارت دفاع که به‌طور خلاصه تبدیل به یک دادگاه شده بود، دادستان کل کشور داشت کیفرخواست را قرائت می‌کرد:
«جرائم علیه بشریت. این دو [نیکلای چاوشسکو و همسرش ایلانا] دست به اعمالی زدند که با کرامت انسانی و اندیشه اجتماعی منافات دارد. آن دو به شیوه‌ای استبدادی و جنایت‌کارانه عمل کردند. ملتی را که آن دو ادعای رهبری‌اش را داشتند، نابود کردند. به‌دلیل جرائمی که ضد ملت مرتکب شدند و به نمایندگی از همه قربانیان ستمگری‌های این دو نفر، خواستار مجازات اعدام برای متهمان هستم».
اندکی قبل از آن، مدعی‌العموم نیکلا و ایلانا چاوشسکو را به برپاکردن جشن‌های اشرافی در خانه ییلاقی‌شان متهم کرده بود. گفته بود جزئیات این جشن‌ها را همگان می‌دانند. در آنها لباس‌های اشرافی و ‌گران‌قیمت از خارج آورده می‌شد. «بدتر از آن چیزی که در دوران پادشاهی رومانی سابقه داشت». اما بیرون از کاخ، مردم روزانه 200 گرم سهمیه غذایی دریافت می‌کردند.
دادستان در ادامه گفت: «هر شهروند شریفی خوب می‌داند که ما پزشک نداشتیم. شما به همین شیوه کودکان و افراد دیگری را هم کشتید؛ زیرا نه چیزی برای خوردن داشتند و نه برق وجود داشت». آن دو نفر، بدون هیچ‌گونه جواهراتی در گوشه‌ای از سالن ایستاده بودند. دو میز جلوی آنها گذاشته شده بود، به نشانه اینکه آن دو متهم هستند و به نوعی در یک زندان قرار داده شده‌اند. ایلانا گویی همین الان از بسترش بیرون آمده باشد، یک پالتوپوست قهوه‌ای‌رنگ پوشیده بود که کلاهی سرخود داشت. تنها زینت آن شالی لاجوردی‌رنگ بود که با عجله دور گردنش آویخت. موهایش به شکل مهملی درهم گوریده بود. چشم‌های پیرزن هراسان و وحشت‌زده به‌نظر می‌رسید. اما دیکتاتور مخلوع ظاهری باابهت‌تر داشت. همچنان لباسی سه‌تکه و پالتو سیاه شیکی پوشیده بود. خطوط چهره‌اش موقعیتی سخت را حکایت می‌کرد. در برابر آن دو و روی میز چوبی، یک چیز قرار داشت: پاکتی که جلوی ایلانا گذاشته شده بود. نه می‌توانست از آن چشم بردارد و نه به آن دست بزند. پاکت همچنان سرجای خودش بود. رفته‌رفته اتهام‌ها وضوح و دقت بیشتری می‌گرفت: «چه کسی دستور حمام خون در «تیمیشوارا» داد؟» نیکلای از پاسخ امتناع کرد. «چه کسی دستور داد به طرف مردم شلیک کنند؟ به ما بگویید!»
ایلانا یواشکی به او گفت: «ولشان کن. می‌بینی که حرف‌زدن با این جماعت بی‌فایده است». دادستان ادامه داد: «تا جایی که ما اطلاع داریم 34 نفر در این ماجرا کشته شدند». ایلانا زد زیر گریه «و این را کشتار جمعی می‌نامند...» و بعد درحالی‌که اشک می‌ریخت سرش را تکان داد. دادستان تلاش کرد ایلانا را با آن فکرهای بد آرام کند. گفت: «قرار نیست کسی در حال حاضر برای شما کاری بکند». ایلانا یواشکی در گوش شوهرش چیزی گفت. دادستان با تمسخر گفت: «ایلانا یک‌سره حرف می‌زند اما نمی‌داند باید کار دیگری بکند، به نظرم او چیزهای درست را نمی‌خواند؛ هرچند می‌گوید همه‌چیزدان است».
نیکلا برای حمایت از او آنجا بود: دستش را جلوی صورت ایلانا گرفت. به صورت نمادین او را از اتهام‌زنندگانش دور و تشویقش کرد که جواب ندهد. سپس با دست‌هایش به جلو طوری اشاره کرد که این دادگاه را کاملا ناچیز تلقی می‌کند. دادگاهی که به نظرش «خائنان وابسته به غرب برپا کرده بودند».
ایلانا چاوشسکو: «جواب اتهاماتی را که به ما می‌زنید، از فرهیختگان خواهید شنید». دادستان گفت: «دنیا همین الان می‌داند، اینجا چه می‌گذرد».
نیکلای انگشت اتهام خود را به سمت قضات گرفت و گفت: «به‌عنوان یک شهروند با شما صحبت می‌کنم. به شما می‌گویم که رئیس‌جمهور رومانی هستم [......] من رئیس این ملت هستم. بنابراین هرگز با تحریک‌کنندگان و تحریک‌شدگان حرف نخواهم زد. کمااینکه با کودتاگران و مزدوران نیز حرفی نخواهم زد».
دادستان: «آری. اما این تویی که به مزدوران پول می‌دهی».
ایلانا چاوشسکو: «باورکردنی نیست. اینها چیزهایی است که شما از خودتان درآورده‌اید. اینها غیرقابل باور است».
نیکلای: «آیا عقلانی است که تا این درجه خودمان را خسته کنیم؟» در چهره‌اش تکبر، فروافتادگی و لبخندی تحقیرآمیز دیده می‌شد که تنها وقتی به ایلانا نگاه می‌کرد از صورتش جدا می‌شد. با نگاه‌هایش سعی می‌کرد به همسرش اطمینان‌خاطر بدهد. بارها دستش را گرفت و برای لحظاتی آنها را فشرد. باز جدال از سرگرفته شد.

ادامه دارد...

«رومانیای امروز در غرب از برج ایفل /معروف‌تر و از ملکه انگلیس محترم‌تر است. /همه اینها به‌خاطر رفیق و به‌خاطر من بوده است»
ایلانا چاوشسکو
بخارست، کریسمس سال 1989؛ در ساختمان وزارت دفاع که به‌طور خلاصه تبدیل به یک دادگاه شده بود، دادستان کل کشور داشت کیفرخواست را قرائت می‌کرد:
«جرائم علیه بشریت. این دو [نیکلای چاوشسکو و همسرش ایلانا] دست به اعمالی زدند که با کرامت انسانی و اندیشه اجتماعی منافات دارد. آن دو به شیوه‌ای استبدادی و جنایت‌کارانه عمل کردند. ملتی را که آن دو ادعای رهبری‌اش را داشتند، نابود کردند. به‌دلیل جرائمی که ضد ملت مرتکب شدند و به نمایندگی از همه قربانیان ستمگری‌های این دو نفر، خواستار مجازات اعدام برای متهمان هستم».
اندکی قبل از آن، مدعی‌العموم نیکلا و ایلانا چاوشسکو را به برپاکردن جشن‌های اشرافی در خانه ییلاقی‌شان متهم کرده بود. گفته بود جزئیات این جشن‌ها را همگان می‌دانند. در آنها لباس‌های اشرافی و ‌گران‌قیمت از خارج آورده می‌شد. «بدتر از آن چیزی که در دوران پادشاهی رومانی سابقه داشت». اما بیرون از کاخ، مردم روزانه 200 گرم سهمیه غذایی دریافت می‌کردند.
دادستان در ادامه گفت: «هر شهروند شریفی خوب می‌داند که ما پزشک نداشتیم. شما به همین شیوه کودکان و افراد دیگری را هم کشتید؛ زیرا نه چیزی برای خوردن داشتند و نه برق وجود داشت». آن دو نفر، بدون هیچ‌گونه جواهراتی در گوشه‌ای از سالن ایستاده بودند. دو میز جلوی آنها گذاشته شده بود، به نشانه اینکه آن دو متهم هستند و به نوعی در یک زندان قرار داده شده‌اند. ایلانا گویی همین الان از بسترش بیرون آمده باشد، یک پالتوپوست قهوه‌ای‌رنگ پوشیده بود که کلاهی سرخود داشت. تنها زینت آن شالی لاجوردی‌رنگ بود که با عجله دور گردنش آویخت. موهایش به شکل مهملی درهم گوریده بود. چشم‌های پیرزن هراسان و وحشت‌زده به‌نظر می‌رسید. اما دیکتاتور مخلوع ظاهری باابهت‌تر داشت. همچنان لباسی سه‌تکه و پالتو سیاه شیکی پوشیده بود. خطوط چهره‌اش موقعیتی سخت را حکایت می‌کرد. در برابر آن دو و روی میز چوبی، یک چیز قرار داشت: پاکتی که جلوی ایلانا گذاشته شده بود. نه می‌توانست از آن چشم بردارد و نه به آن دست بزند. پاکت همچنان سرجای خودش بود. رفته‌رفته اتهام‌ها وضوح و دقت بیشتری می‌گرفت: «چه کسی دستور حمام خون در «تیمیشوارا» داد؟» نیکلای از پاسخ امتناع کرد. «چه کسی دستور داد به طرف مردم شلیک کنند؟ به ما بگویید!»
ایلانا یواشکی به او گفت: «ولشان کن. می‌بینی که حرف‌زدن با این جماعت بی‌فایده است». دادستان ادامه داد: «تا جایی که ما اطلاع داریم 34 نفر در این ماجرا کشته شدند». ایلانا زد زیر گریه «و این را کشتار جمعی می‌نامند...» و بعد درحالی‌که اشک می‌ریخت سرش را تکان داد. دادستان تلاش کرد ایلانا را با آن فکرهای بد آرام کند. گفت: «قرار نیست کسی در حال حاضر برای شما کاری بکند». ایلانا یواشکی در گوش شوهرش چیزی گفت. دادستان با تمسخر گفت: «ایلانا یک‌سره حرف می‌زند اما نمی‌داند باید کار دیگری بکند، به نظرم او چیزهای درست را نمی‌خواند؛ هرچند می‌گوید همه‌چیزدان است».
نیکلا برای حمایت از او آنجا بود: دستش را جلوی صورت ایلانا گرفت. به صورت نمادین او را از اتهام‌زنندگانش دور و تشویقش کرد که جواب ندهد. سپس با دست‌هایش به جلو طوری اشاره کرد که این دادگاه را کاملا ناچیز تلقی می‌کند. دادگاهی که به نظرش «خائنان وابسته به غرب برپا کرده بودند».
ایلانا چاوشسکو: «جواب اتهاماتی را که به ما می‌زنید، از فرهیختگان خواهید شنید». دادستان گفت: «دنیا همین الان می‌داند، اینجا چه می‌گذرد».
نیکلای انگشت اتهام خود را به سمت قضات گرفت و گفت: «به‌عنوان یک شهروند با شما صحبت می‌کنم. به شما می‌گویم که رئیس‌جمهور رومانی هستم [......] من رئیس این ملت هستم. بنابراین هرگز با تحریک‌کنندگان و تحریک‌شدگان حرف نخواهم زد. کمااینکه با کودتاگران و مزدوران نیز حرفی نخواهم زد».
دادستان: «آری. اما این تویی که به مزدوران پول می‌دهی».
ایلانا چاوشسکو: «باورکردنی نیست. اینها چیزهایی است که شما از خودتان درآورده‌اید. اینها غیرقابل باور است».
نیکلای: «آیا عقلانی است که تا این درجه خودمان را خسته کنیم؟» در چهره‌اش تکبر، فروافتادگی و لبخندی تحقیرآمیز دیده می‌شد که تنها وقتی به ایلانا نگاه می‌کرد از صورتش جدا می‌شد. با نگاه‌هایش سعی می‌کرد به همسرش اطمینان‌خاطر بدهد. بارها دستش را گرفت و برای لحظاتی آنها را فشرد. باز جدال از سرگرفته شد.

ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.