|

گرافیک ایرانی با میهمانان آن‌سوی آب

تورج صابری‌وند . طراح گرافیک

آبی که بر آسود زمینش بخورد زود/ دریا شود آن رود که پیوسته روان است. اگر سالنی که استفان زاگمایستر از تجربه‌های کاری و شیوه‌های جدید دیزاینش گفت فراموشمان شده، سالن سخنرانی رودی بارو و کن کاتو، هفته پیش در موزه هنرهای معاصر یادمان هست؛ سالنی که حتی برای ایستادن هم جا نداشت و مجبور شدیم گوشه سکو، بغل‌دست سخنران، جای کوچکی پیدا کنیم و سخنان طولانی‌شان را گوش کنیم و بعد، تمام موزه را راه برویم تا کارهایشان را مشتاقانه ببینیم. در حالی که جلسات مجامع عمومی انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران به‌سختی به حد نصاب می‌رسد، استقبال از نمایشگاه‌ها و سخنرانی‌هایی از این دست پرشور و جالب‌توجه است؛ نمایشگاه‌ها و سخنرانی‌هایی که در سال‌های اخیر بیش از پیش اسباب دلخوری بعضی از پیش‌کسوتان گرافیک ایران شده. مهم، چرایی استقبال از طراحان «خارجی» است. طراحانی که از آن سوی آب‌ها می‌آیند، حرف‌ها، رویکردها و نگرش‌های جدیدی به گرافیک و دیزاین دارند. آنها نه‌تنها ایده‌هایی برای کار که سبک‌های جدیدی از زندگی طراحانه با خود دارند. درحالی‌که در گرافیک ایران نه کتاب جدیدی نوشته‌ می‌شود، نه سخنرانی‌ حرف تازه‌ای دارد و درحالی‌که خاطره‌ها و گلایه‌ها، تکرار مکررات است، عادی به نظر می‌رسد که نسل نو ایران مشتاق دیدن و شنیدن طراحانی با ایده‌ها و حرف‌های جدید باشند. نسل نو ایران، از حرف‌های تکراری، از خاطره‌های تکراری و از پوسترهای تکراری‌‌ که در تمام سال‌های گذشته بارهاوبارها به سمع و بصر و نشر رسیده‌ خسته و ملول شده. دانشگاه‌ها و سرفصل‌های آموزشی‌شان سال‌هاست که بی‌تغییر مانده و کهنگی و ناکارآمدی‌اش منجر به تأسیس آموزشگاه‌های خصوصی شده که تلاش می‌کنند شکاف میان دانشگاه و واقعیت‌ها‌ را پر کنند. بماند که در آن آموزشگاه‌ها هم گاهی همان استادان پای تخته‌اند. گرافیک ایران، هنوز در خم کوچه‌‌ای‌ است که مصاحبه‌ها و سخنرانی‌های شناخته‌شده‌ترین طراحانش از«هنر گرافیک» می‌گوید و چندروز بعد همان طراح، جایی دیگری می‌گوید «گرافیک هنر نیست». نسل نو پای این سیالیت نمی‌نشیند. از سویی دست‌کم برای بخش مهمی از نسل نو، گرافیک، نه هنر است و نه شعر و شاعری. برای اینها گرافیک، دیزاین است، یک تخصص است. یک شغل جدی است، نه دل‌مشغولی آخرهفته‌ای. مثل نسل‌های پیشین به آن عشق هم می‌ورزد اما از آن پول هم درمی‌آورد، قسط و اجاره‌خانه هم می‌دهد و از داشتن شغلی چنین هیجان‌انگیز خوشحال است. آن را جدی می‌گیرد و برای رشد آن تلاش می‌کند. می‌خواند، یاد می‌گیرد، جست‌وجو می‌کند و حرص و ولعی هم برای شنیدن حرف‌های نو و دیدن‌ روش‌های جدید دارد؛ از هرکسی، از هرکجا و به هرزبان. کافی ا‌ست غر نزنند و حرف تازه بگویند. برای همین هم قدردان تمام کسانی ا‌ست که برای حضور آثار و طراحان بزرگ جهان در ایران تلاش می‌کنند؛ از انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران گرفته تا ایرج میرزاعلیخانی‌ها و لادن رضایی‌ها که بی‌منت پنجره جهان را برای طراحان نسل نو ایران باز می‌کنند.

آبی که بر آسود زمینش بخورد زود/ دریا شود آن رود که پیوسته روان است. اگر سالنی که استفان زاگمایستر از تجربه‌های کاری و شیوه‌های جدید دیزاینش گفت فراموشمان شده، سالن سخنرانی رودی بارو و کن کاتو، هفته پیش در موزه هنرهای معاصر یادمان هست؛ سالنی که حتی برای ایستادن هم جا نداشت و مجبور شدیم گوشه سکو، بغل‌دست سخنران، جای کوچکی پیدا کنیم و سخنان طولانی‌شان را گوش کنیم و بعد، تمام موزه را راه برویم تا کارهایشان را مشتاقانه ببینیم. در حالی که جلسات مجامع عمومی انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران به‌سختی به حد نصاب می‌رسد، استقبال از نمایشگاه‌ها و سخنرانی‌هایی از این دست پرشور و جالب‌توجه است؛ نمایشگاه‌ها و سخنرانی‌هایی که در سال‌های اخیر بیش از پیش اسباب دلخوری بعضی از پیش‌کسوتان گرافیک ایران شده. مهم، چرایی استقبال از طراحان «خارجی» است. طراحانی که از آن سوی آب‌ها می‌آیند، حرف‌ها، رویکردها و نگرش‌های جدیدی به گرافیک و دیزاین دارند. آنها نه‌تنها ایده‌هایی برای کار که سبک‌های جدیدی از زندگی طراحانه با خود دارند. درحالی‌که در گرافیک ایران نه کتاب جدیدی نوشته‌ می‌شود، نه سخنرانی‌ حرف تازه‌ای دارد و درحالی‌که خاطره‌ها و گلایه‌ها، تکرار مکررات است، عادی به نظر می‌رسد که نسل نو ایران مشتاق دیدن و شنیدن طراحانی با ایده‌ها و حرف‌های جدید باشند. نسل نو ایران، از حرف‌های تکراری، از خاطره‌های تکراری و از پوسترهای تکراری‌‌ که در تمام سال‌های گذشته بارهاوبارها به سمع و بصر و نشر رسیده‌ خسته و ملول شده. دانشگاه‌ها و سرفصل‌های آموزشی‌شان سال‌هاست که بی‌تغییر مانده و کهنگی و ناکارآمدی‌اش منجر به تأسیس آموزشگاه‌های خصوصی شده که تلاش می‌کنند شکاف میان دانشگاه و واقعیت‌ها‌ را پر کنند. بماند که در آن آموزشگاه‌ها هم گاهی همان استادان پای تخته‌اند. گرافیک ایران، هنوز در خم کوچه‌‌ای‌ است که مصاحبه‌ها و سخنرانی‌های شناخته‌شده‌ترین طراحانش از«هنر گرافیک» می‌گوید و چندروز بعد همان طراح، جایی دیگری می‌گوید «گرافیک هنر نیست». نسل نو پای این سیالیت نمی‌نشیند. از سویی دست‌کم برای بخش مهمی از نسل نو، گرافیک، نه هنر است و نه شعر و شاعری. برای اینها گرافیک، دیزاین است، یک تخصص است. یک شغل جدی است، نه دل‌مشغولی آخرهفته‌ای. مثل نسل‌های پیشین به آن عشق هم می‌ورزد اما از آن پول هم درمی‌آورد، قسط و اجاره‌خانه هم می‌دهد و از داشتن شغلی چنین هیجان‌انگیز خوشحال است. آن را جدی می‌گیرد و برای رشد آن تلاش می‌کند. می‌خواند، یاد می‌گیرد، جست‌وجو می‌کند و حرص و ولعی هم برای شنیدن حرف‌های نو و دیدن‌ روش‌های جدید دارد؛ از هرکسی، از هرکجا و به هرزبان. کافی ا‌ست غر نزنند و حرف تازه بگویند. برای همین هم قدردان تمام کسانی ا‌ست که برای حضور آثار و طراحان بزرگ جهان در ایران تلاش می‌کنند؛ از انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران گرفته تا ایرج میرزاعلیخانی‌ها و لادن رضایی‌ها که بی‌منت پنجره جهان را برای طراحان نسل نو ایران باز می‌کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.