برنامه کشف حیات در قمر مشتری
«کلیپر» در راه «اروپا»
بابک فرهادی
ناسا با تخصیص بودجه 30 میلیون دلاری، پژوهشهای لازم برای انجام مأموریت سفر به «اروپا»، قمر یخزده مشتری، را تسریع کرد. از این قمر بهعنوان محتملترین نقطه در منظومه شمسی برای وجود حیات فرازمینی و میکروبی نام میبرند و بههمیندلیل، توجه بسیاری از دانشمندان را به خود جلب کرده است. ناسا، سازمان فضایی آمریکا، قصد دارد از برنامه طراحی یک کاوشگر بدون سرنشین پشتیبانی کند تا برای بررسی احتمال وجود حیات در منظومه شمسی (البته غیر از زمین و مریخ)، بتوان از آن استفاده کرد. براساس اعلام ناسا، چنانچه کنگره با مأموریت «اروپا» موافقت کند، مأموریتی شبیه مأموریت فضاپیمای «کلیپر» در مورد این قمر نیز انجام خواهد شد؛ مأموریت فضاپیمای «کلیپر»، مأموریتی است که درحالحاضر دانشمندان آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا در کالیفرنیا روی آن کار میکنند. این محققان با توجه به بودجه مناسبی که بهزودی دریافت میکنند، وارد مرحله عملیاتی این پروژه خواهند شد. ازآنجاکه بهدلیل وجود میدان مغناطیسی قدرتمند مشتری، تشعشعات موجود در قمر «اروپا» بسیار شدید و پردامنه است، ناسا قصد دارد بخش مرکزی و بهاصطلاح مغز فضاپیمای خود را با محفظهای بسیار مقاوم پوشانده و مدار گردش آن را بهگونهای بسیار مشخص، به حالتی بیضوی درآورد تا کمترین تماس را با تشعشعات این غول گازی داشته باشد. فضاپیمایی که برای این مأموریت در نظر گرفتهاند، احتمالا به اندازه یک اتوبوس است که دو صفحه خورشیدی به طول 9 متر در 1.2 متر در دو طرف آن قرار دارد و انرژی لازم را از خورشید تأمین میکند. اگر همهچیز طبق برنامه پیش برود، ناسا فضاپیمای «کلیپر» را در اوایل سال2020، بهسمت این قمر ارسال خواهد کرد و در صورت مهیابودن تجهیزات، سه تا شش سال بعد به «اروپا» خواهد رسید. طبق پیشبینیها، فضاپیمای «کلیپر» در طولِ سه سال، حدود 45بار به دور «اروپا» گردش خواهد کرد و سطح آن را رصد میکند. این فضاپیما مأموریت دارد در صورت وجود آبفشانهای عظیم این قمر، ذرات آب معلق را جمعآوری کرده و آن را تجزیه و تحلیل کند. این مدارگرد همچنین تلاش خواهد کرد ماهیت و جنس رگههای قرمزرنگ مشاهدهشده بر سطح این قمر را مشخص کند و نشان دهد آیا نشانی از مواد زیستی روی آن وجود دارد یا خیر. دانشمندان حدس میزنند که زیر سطح یخزده «اروپا»، اقیانوس عظیمی از آب شور وجود دارد. آنها تخمین میزنند ابعاد این اقیانوس دو برابر اقیانوسهای زمین باشد، درصورتیکه این اقیانوس وجود داشته باشد، آنگاه باید گفت شرایط برای وجود یک اکوسیستم سراسری برای حیات میکروبی مهیا است، البته محققان ناسا هنوز نگفتهاند آیا فضاپیمای ناسا حامل ابزارها و تجهیزاتی خواهد بود که بر سطح «اروپا» فرود میآیند و به اقیانوس زیرسطحی آن نفوذ میکنند یا خیر، اما این احتمال نیز وجود دارد که چنین تجهیزاتی برای مأموریت بعدی به «اروپا» در نظر گرفته شود.
ناسا با تخصیص بودجه 30 میلیون دلاری، پژوهشهای لازم برای انجام مأموریت سفر به «اروپا»، قمر یخزده مشتری، را تسریع کرد. از این قمر بهعنوان محتملترین نقطه در منظومه شمسی برای وجود حیات فرازمینی و میکروبی نام میبرند و بههمیندلیل، توجه بسیاری از دانشمندان را به خود جلب کرده است. ناسا، سازمان فضایی آمریکا، قصد دارد از برنامه طراحی یک کاوشگر بدون سرنشین پشتیبانی کند تا برای بررسی احتمال وجود حیات در منظومه شمسی (البته غیر از زمین و مریخ)، بتوان از آن استفاده کرد. براساس اعلام ناسا، چنانچه کنگره با مأموریت «اروپا» موافقت کند، مأموریتی شبیه مأموریت فضاپیمای «کلیپر» در مورد این قمر نیز انجام خواهد شد؛ مأموریت فضاپیمای «کلیپر»، مأموریتی است که درحالحاضر دانشمندان آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا در کالیفرنیا روی آن کار میکنند. این محققان با توجه به بودجه مناسبی که بهزودی دریافت میکنند، وارد مرحله عملیاتی این پروژه خواهند شد. ازآنجاکه بهدلیل وجود میدان مغناطیسی قدرتمند مشتری، تشعشعات موجود در قمر «اروپا» بسیار شدید و پردامنه است، ناسا قصد دارد بخش مرکزی و بهاصطلاح مغز فضاپیمای خود را با محفظهای بسیار مقاوم پوشانده و مدار گردش آن را بهگونهای بسیار مشخص، به حالتی بیضوی درآورد تا کمترین تماس را با تشعشعات این غول گازی داشته باشد. فضاپیمایی که برای این مأموریت در نظر گرفتهاند، احتمالا به اندازه یک اتوبوس است که دو صفحه خورشیدی به طول 9 متر در 1.2 متر در دو طرف آن قرار دارد و انرژی لازم را از خورشید تأمین میکند. اگر همهچیز طبق برنامه پیش برود، ناسا فضاپیمای «کلیپر» را در اوایل سال2020، بهسمت این قمر ارسال خواهد کرد و در صورت مهیابودن تجهیزات، سه تا شش سال بعد به «اروپا» خواهد رسید. طبق پیشبینیها، فضاپیمای «کلیپر» در طولِ سه سال، حدود 45بار به دور «اروپا» گردش خواهد کرد و سطح آن را رصد میکند. این فضاپیما مأموریت دارد در صورت وجود آبفشانهای عظیم این قمر، ذرات آب معلق را جمعآوری کرده و آن را تجزیه و تحلیل کند. این مدارگرد همچنین تلاش خواهد کرد ماهیت و جنس رگههای قرمزرنگ مشاهدهشده بر سطح این قمر را مشخص کند و نشان دهد آیا نشانی از مواد زیستی روی آن وجود دارد یا خیر. دانشمندان حدس میزنند که زیر سطح یخزده «اروپا»، اقیانوس عظیمی از آب شور وجود دارد. آنها تخمین میزنند ابعاد این اقیانوس دو برابر اقیانوسهای زمین باشد، درصورتیکه این اقیانوس وجود داشته باشد، آنگاه باید گفت شرایط برای وجود یک اکوسیستم سراسری برای حیات میکروبی مهیا است، البته محققان ناسا هنوز نگفتهاند آیا فضاپیمای ناسا حامل ابزارها و تجهیزاتی خواهد بود که بر سطح «اروپا» فرود میآیند و به اقیانوس زیرسطحی آن نفوذ میکنند یا خیر، اما این احتمال نیز وجود دارد که چنین تجهیزاتی برای مأموریت بعدی به «اروپا» در نظر گرفته شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.